Đồng tình sử dụng công cụ thuế để hạn chế tình trạng đầu cơ, găm giữ đất và chậm đưa đất vào sử dụng, song nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng cần phân định rõ nguyên nhân chủ quan và khách quan, tránh áp dụng thuế suất 0,2% một cách cào bằng, gây bất lợi cho người sử dụng đất do những nguyên nhân ngoài ý muốn…

Thảo luận tại hội trường ngày 6/11 về dự án Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, các đại biểu Quốc hội cơ bản đồng tình với việc sử dụng công cụ thuế để hạn chế tình trạng đất bỏ hoang, găm giữ đất và chậm đưa đất vào sử dụng, qua đó khơi thông và khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai.

Tuy nhiên, đối với đề xuất áp dụng thuế suất 0,2% đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng, nhiều ý kiến đề nghị phải làm rõ tiêu chí xác định, diện tích chịu thuế và các trường hợp được loại trừ. Theo các đại biểu, việc đánh thuế cần hướng đúng vào hành vi đầu cơ, lãng phí đất đai, đồng thời tránh gây thiệt thòi cho người sử dụng đất khi việc chậm đưa đất vào khai thác xuất phát từ nguyên nhân khách quan.

TRÁNH ĐÁNH THUẾ CÀO BẰNG TRÊN TOÀN BỘ THỬA ĐẤT

Đại biểu Nguyễn Văn Huy, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên đồng tình với việc bổ sung quy định áp dụng thuế suất 0,2% đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng, chậm đưa vào sử dụng và không áp dụng hạn mức.

Tuy nhiên, thực tế có những thửa đất diện tích lớn, trong đó một phần đã được đưa vào sử dụng, phần còn lại chưa sử dụng; hoặc dự án được triển khai theo nhiều giai đoạn, có hạng mục đã hoàn thành trong khi những hạng mục khác vẫn đang thực hiện.

“Nếu chỉ căn cứ vào tình trạng chung của cả thửa đất hoặc toàn bộ dự án để áp dụng thuế suất 0,2%, chính sách có thể dẫn đến việc đánh thuế cả phần diện tích đã được sử dụng đúng mục đích. Điều này là chưa hợp lý”.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên)

Vì vậy, đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị quy định rõ nguyên tắc xác định diện tích chịu thuế trong trường hợp một thửa đất có nhiều phần diện tích với tình trạng sử dụng khác nhau.

Theo đó, thuế suất 0,2% chỉ nên áp dụng đối với phần diện tích thực tế thuộc trường hợp bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng. Trong khi đó, phần diện tích đã được sử dụng hợp pháp cần áp dụng mức thuế suất tương ứng theo quy định hiện hành.

Cùng góp ý về nội dung này, đại biểu Tô Ái Vang, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Cần Thơ, cho rằng quy định tại Khoản 8 Điều 7 đang có nguy cơ đánh đồng các hành vi bỏ hoang đất với nhau khi áp dụng chung một mức thuế suất 0,2% mà chưa phân định rõ nguyên nhân.

“Việc không tách biệt giữa lỗi chủ quan như đầu cơ, tích trữ đất với những nguyên nhân khách quan như thiên tai, dịch bệnh, bất khả kháng có thể dẫn đến thiếu công bằng trong thực thi chính sách”.

Đại biểu Tô Ái Vang (Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Cần Thơ)

Từ đó, đại biểu Tô Ái Vang kiến nghị cần loại trừ trường hợp đánh thuế đối với đất không thể đưa vào sử dụng do thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí hậu hoặc các nguyên nhân bất khả kháng khác có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã.

CẦN XÁC ĐỊNH RÕ NGUYÊN NHÂN CHẬM ĐƯA ĐẤT VÀO SỬ DỤNG

Đồng tình với chủ trương sử dụng công cụ thuế để hạn chế tình trạng đất bỏ hoang, găm giữ đất và chậm đưa đất vào sử dụng, đại biểu Dương Khắc Mai, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng cũng đề nghị thận trọng trong quá trình xây dựng tiêu chí áp dụng thuế suất 0,2%.

Theo đại biểu, việc xác định thời hạn và các trường hợp loại trừ hiện nay đang phụ thuộc lớn vào pháp luật về đất đai. Nếu các tiêu chí chưa thống nhất, người sử dụng đất có thể bị áp dụng khác nhau giữa các địa phương.

Đáng lưu ý, có những trường hợp dự án chậm triển khai không xuất phát từ lỗi của nhà đầu tư hay người sử dụng đất mà do vướng mắc trong giải phóng mặt bằng, bàn giao đất, thủ tục điều chỉnh quy hoạch của cơ quan nhà nước hoặc các sự kiện bất khả kháng.

Do đó, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị làm rõ khái niệm đất bỏ hoang, đồng thời tính toán kỹ các điều kiện áp dụng. Việc áp dụng thuế suất 0,2% cần được thực hiện sau khi cơ quan có thẩm quyền về đất đai xác định bằng văn bản về tình trạng và thời gian không đưa đất vào sử dụng, đồng thời thông báo cho người sử dụng đất và tạo điều kiện để họ giải trình.

“Việc xác định diện tích đất, cụ thể mảnh đất nào, thế nào là đất bỏ hoang thì sẽ phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, cơ quan thuế và cơ quan có chức năng quản lý nhà Nước về tài nguyên, về đất đai”.

“Đất bỏ hoang có nhiều nguyên nhân khách quan và cần phải đánh giá kỹ. Đồng thời, cần loại trừ hoặc có cơ chế để xử lý phù hợp với nguyên nhân khách quan không do lỗi của người sử dụng đất. Có như vậy khi chúng ta áp dụng điều luật mới bảo đảm khả thi và công bằng”, đại biểu lý giải.

Giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết đối với nội dung thuế sử dụng đất phi nông nghiệp áp dụng với đất bỏ hoang, Bộ Tài chính đã cân nhắc và trao đổi kỹ trong quá trình xây dựng dự thảo.

Trên cơ sở cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai đang được đẩy mạnh xây dựng, cơ quan thuế và cơ quan quản lý đất đai sẽ phối hợp xác định chính xác diện tích, tình trạng sử dụng đất.

Theo Bộ trưởng, việc này nhằm bảo đảm chính sách được áp dụng đúng mục đích, tránh tình trạng trốn thuế, lậu thuế cũng như lạm dụng các quy định về thuế.

Bên cạnh mục tiêu hạn chế đầu cơ và nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tính công bằng trong xác định đối tượng chịu thuế là vấn đề cần được làm rõ khi hoàn thiện dự thảo. Việc phân định diện tích thực tế chưa sử dụng, xác định nguyên nhân chậm triển khai và thiết lập cơ chế giải trình sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với tính khả thi của chính sách.