Theo dữ liệu từ Tổng cục Hải quan Trung Quốc, xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc trong năm 2025 đạt 62,6 nghìn tấn, tăng từ 55,4 nghìn tấn của năm 2024 và là mức cao nhất ít nhất kể từ năm 2014...

Kết quả này tiếp nối đà phục hồi từ mức đáy 35,4 nghìn tấn năm 2020, cho thấy xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc vẫn duy trì ở mức cao bất chấp việc Bắc Kinh siết chặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu thời gian qua.

Điểm đáng chú ý là đà tăng vẫn tiếp diễn dù từ tháng 4/2025, Trung Quốc đã đưa 7 nguyên tố đất hiếm trung bình và nặng, cùng nam châm đất hiếm, vào diện kiểm soát xuất khẩu. Theo đó, các lô hàng có thể dùng cho cả mục đích dân sự và quân sự phải xin giấy phép của cơ quan chức năng trước khi xuất khẩu.

Các biện pháp này từng khiến xuất khẩu nam châm đất hiếm giảm mạnh trong tháng 4 và 5 năm ngoái, nhưng lượng xuất khẩu nhìn chung đã phục hồi từ tháng 6 nhờ các thỏa thuận giữa Trung Quốc với Mỹ và châu Âu. Riêng tháng 11 năm ngoái, xuất khẩu đất hiếm của nước này tăng 26,5% so với tháng trước khi doanh nghiệp nước ngoài đẩy mạnh tích trữ trước kỳ nghỉ cuối năm.

Xu hướng này cho thấy Trung Quốc vẫn giữ vai trò gần như không thể thay thế trong chuỗi cung ứng đất hiếm toàn cầu. Nước này hiện nắm hơn 90% công suất chế biến đất hiếm, trong khi đây là đầu vào quan trọng của các ngành xe điện, tua-bin gió, điện tử và công nghệ cao.

Vì vậy, các biện pháp kiểm soát của Bắc Kinh chủ yếu làm quy trình xuất khẩu trở nên chặt chẽ hơn, chứ chưa khiến nguồn cung bị cắt đứt hoàn toàn. Trong bối cảnh các nước khác chưa thể nhanh chóng thay thế nguồn hàng từ Trung Quốc, doanh nghiệp toàn cầu vẫn buộc phải tiếp tục mua, qua đó tiếp tục duy trì tổng lượng xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc ở mức cao.

Theo các nhà phân tích, bước sang năm 2026, thị trường đất hiếm nhiều khả năng tiếp tục chịu tác động từ căng thẳng thương mại. Mỹ, châu Âu và Nhật đang tăng tốc đa dạng hóa nguồn cung để giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, từ các sáng kiến hợp tác chuỗi cung ứng đến nền tảng mua sắm khoáng sản chiến lược của Liên minh châu Âu (EU). Tuy vậy, trong ngắn hạn, vị thế thống lĩnh của Trung Quốc cho thấy nước này vẫn sẽ là nhân tố quyết định đối với hướng đi của dòng chảy đất hiếm toàn cầu.