Sự phát triển nhanh của AI đang mở rộng khả năng ứng dụng trong doanh nghiệp. Tuy nhiên, thay vì chạy theo công nghệ, doanh nghiệp cần lựa chọn đúng nhu cầu và mục tiêu để AI không chỉ là công cụ thử nghiệm mà còn tạo ra giá trị thực tế...

Trong khuôn khổ Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026 với chủ đề “Đổi mới sáng tạo - Động lực phát triển của toàn xã hội”, ngày 5/10/2026, Trung tâm Hỗ trợ đổi mới sáng tạo, Cục Đổi mới sáng tạo, (Bộ Khoa học và Công nghệ) đã tổ chức hội thảo “Đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa trong kỷ nguyên số”.

Phát biểu tại hội thảo, ông Phạm Ngọc Hiếu, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Hỗ trợ đổi mới sáng tạo (ISC), Cục Đổi mới sáng tạo, cho biết AI đang chuyển nhanh từ công cụ hỗ trợ xử lý thông tin sang những hệ thống có khả năng lập kế hoạch, sử dụng công cụ và thực hiện ngày càng nhiều tác vụ.

Theo ông Hiếu, với doanh nghiệp, vấn đề quan trọng không chỉ là AI có thể làm được gì mà là công nghệ này giải quyết được bài toán nào, tạo ra giá trị gì và doanh nghiệp nên bắt đầu từ đâu.

“AI chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, giảm chi phí, cải thiện chất lượng sản phẩm, hỗ trợ ra quyết định, tạo ra sản phẩm, dịch vụ mới hoặc hình thành những mô hình kinh doanh mới”, ông Phạm Ngọc Hiếu nhấn mạnh.

Cùng với ứng dụng AI, ông Hiếu cho rằng yêu cầu doanh nghiệp phải từng bước làm chủ công nghệ một cách an toàn và có trách nhiệm. Khi trao quyền nhiều hơn cho AI, doanh nghiệp càng phải chú trọng dữ liệu, bảo mật, độ tin cậy và khả năng kiểm soát.

“Đổi mới sáng tạo không có nghĩa là chạy theo công nghệ bằng mọi giá. Tốc độ phải đi cùng với an toàn. Sáng tạo phải đi cùng với trách nhiệm. Tự động hóa càng cao thì năng lực kiểm soát của con người càng phải đảm bảo”, ông Hiếu nhấn mạnh.

Theo ông Nguyễn Khánh Linh, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ TDA Vietnam, AI đang phát triển nhanh với nhiều khả năng mới, như thao tác máy tính, kết nối và khai thác dữ liệu từ các ứng dụng, đồng thời có thể hoạt động 24/7 để phục vụ công tác thống kê và trả lời khách hàng.

Ông Linh cho rằng nếu Internet mất khoảng 30 năm để thay đổi cách con người làm việc, giao tiếp, học tập và giải trí, thì AI chỉ cần khoảng 3 năm để tạo ra thay đổi tương tự trong tư duy và công việc hằng ngày.  

Cùng với đó, chi phí sử dụng và hạ tầng AI giảm, khả năng tiếp cận công nghệ thuận lợi hơn. Nhiều mô hình AI cũng được đóng gói theo các lĩnh vực như pháp lý, kế toán, kiểm toán, cho phép người dùng tùy chỉnh và đào tạo theo nhu cầu.

Theo ông Linh, cùng với việc sử dụng AI, người dùng cần nâng cao năng lực quản trị công nghệ này. Lợi thế thuộc về những người biết quản trị và khai thác AI để thực hiện các công việc tiếp theo.

Đồng quan điểm, ông Trần Văn Chín, Chủ tịch, Đồng sáng lập Công ty Cổ phần Công nghệ Arobid, cho biết sự phát triển của AI đang tạo ra một giai đoạn mới sau hơn 30 năm Internet phát triển và hình thành khối lượng dữ liệu khổng lồ trên môi trường số.

Nếu Internet trước đây chủ yếu tạo ra không gian để đưa thông tin sản phẩm, dịch vụ lên mạng, AI có khả năng khai thác, phân tích lượng dữ liệu này để phục vụ kết nối giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp, giữa doanh nghiệp với nhà mua và giữa các chủ thể trong chuỗi cung ứng.

Ông Chín cho rằng đây là cơ sở để các nền tảng, mô hình B2B phát triển theo hướng không chỉ cung cấp thông tin mà còn hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường và tìm kiếm cơ hội trong chuỗi cung ứng.

Với doanh nghiệp Việt Nam, việc tham gia các nền tảng số có thể mở rộng khả năng tiếp cận thị trường, đồng thời tạo thêm cơ hội kết nối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với các doanh nghiệp sản xuất đang cần tìm kiếm đối tác, tối ưu hóa hoạt động và nâng cao sức cạnh tranh.

Tuy nhiên, để tận dụng những cơ hội này, doanh nghiệp trước hết phải xác định rõ mục tiêu chuyển đổi số. Chuyển đổi số không đơn thuần là đưa sản phẩm lên một nền tảng hay số hóa một số quy trình, mà cần bắt đầu từ câu hỏi doanh nghiệp muốn chuyển đổi điều gì và đâu là khâu cần ưu tiên.

“Trước khi chuyển đổi số, chúng ta phải chuyển đổi tư duy trước. Chuyển đổi số để làm gì? Với quy mô của mình, sản phẩm doanh nghiệp của mình, thị trường của mình thì chúng ta chuyển đổi cái gì trước?”, ông Chín đặt vấn đề.

Cùng với tư duy, dữ liệu là một trong những nền tảng quan trọng để doanh nghiệp bước vào kỷ nguyên AI. Dữ liệu phải được chuẩn hóa, cập nhật và có khả năng khai thác để phục vụ phân tích, kết nối và ra quyết định.

Bên cạnh đó, ông Chín cho biết doanh nghiệp cần đáp ứng các yêu cầu về dữ liệu theo hướng “đúng, đủ, sạch và sống”, đồng thời có thêm yếu tố “đẹp” để dữ liệu vừa hấp dẫn đối với người dùng, vừa thuận lợi cho AI phân tích.