Trong bài phát biểu chính sách tại Viện Quan hệ Quốc tế Hoàng gia Egmont (Bỉ), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu ba thông điệp lớn về những chuyển dịch chiến lược của thế giới, sự đồng điệu trong tầm nhìn Việt Nam – EU và đề xuất 5 định hướng hợp tác đột phá, đưa quan hệ hai bên phát triển sâu rộng, thực chất.

Chiều 23/10 (giờ địa phương), trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Vương quốc Bỉ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã phát biểu chính sách tại Viện Quan hệ Quốc tế Hoàng gia Egmont, thủ đô Brussels, với chủ đề “Biến tầm nhìn thành hành động từ quyết tâm chính trị đến hình mẫu hợp tác”.

Trên nền tảng đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề xuất các lĩnh vực hợp tác chiến lược đột phá, hướng tới chuyển hóa quyết tâm chính trị thành những chương trình hợp tác cụ thể, trong đó quan hệ Việt Nam – Bỉ là động lực và minh chứng sinh động cho chiều sâu hợp tác Việt Nam – EU.

BA THÔNG ĐIỆP LỚN VỀ TẦM NHÌN CHIẾN LƯỢC VIỆT NAM – EU

Mở đầu bài phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chia sẻ ba thông điệp lớn, tập trung vào những chuyển dịch chiến lược của thời đại, sự đồng điệu ngày càng sâu sắc giữa Việt Nam và EU, cùng các định hướng hợp tác chiến lược đột phá trong thời gian tới.

Thông điệp thứ nhất là nhận diện những chuyển dịch chiến lược mang tính thời đại, khi trật tự quốc tế đang được tái định hình sâu sắc, đứng trước nguy cơ phân mảnh nhưng cũng mở ra những cơ hội phát triển mới.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc đã tác động sâu rộng đến kinh tế, thương mại, chuỗi cung ứng, công nghệ chiến lược, trí tuệ nhân tạo và tiêu chuẩn dữ liệu.

Sự xuất hiện của các chính sách an ninh kinh tế và giảm rủi ro đang tạo ra những ranh giới mới trong hệ sinh thái công nghệ và chuỗi sản xuất, làm gia tăng nguy cơ phân mảnh địa kinh tế.

Cùng với đó, chủ nghĩa đa phương và trật tự dựa trên luật lệ đứng trước nhiều thách thức; chủ nghĩa đơn phương, bảo hộ gia tăng, trong khi những vấn đề an ninh phi truyền thống như biến đổi khí hậu, khủng hoảng năng lượng, lương thực và tội phạm công nghệ cao ngày càng phức tạp.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh không quốc gia nào có thể tự mình giải quyết các rủi ro mang tính toàn cầu. Vấn đề chiến lược đặt ra là vừa bảo vệ sự tự chủ quốc gia, vừa đóng góp xây dựng một trật tự quốc tế công bằng, mở và dựa trên luật pháp.

Trong bối cảnh đó, EU tiếp tục giữ vai trò trung tâm, tiên phong trong các lĩnh vực kinh tế, khoa học, công nghệ, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và xây dựng những tiêu chuẩn quản trị quốc tế.

Thông điệp thứ hai là sự đồng điệu ngày càng tăng về tầm nhìn, giá trị và tư duy tự chủ chiến lược giữa Việt Nam và EU, tạo nền tảng để hai bên tăng cường hợp tác.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định Việt Nam lựa chọn phương châm hành động “Tự tin - tự chủ - tự lực - tự cường - tự hào dân tộc”, trong đó tự lực, tự cường tạo nên sức đề kháng và tính tự chủ, còn hợp tác quốc tế sâu rộng giúp mở rộng không gian phát triển.

Sau bốn thập kỷ Đổi mới, Việt Nam đã vươn lên trở thành nền kinh tế năng động, với quy mô GDP vượt 500 tỷ USD, thuộc nhóm 32 nền kinh tế lớn nhất thế giới.

GDP bình quân đầu người từ khoảng 84 USD năm 1975 đã tăng lên trên 5.000 USD năm 2025. Việt Nam thiết lập quan hệ thương mại với hơn 230 quốc gia, ký kết 18 hiệp định thương mại tự do với trên 60 đối tác.

Năm 2026, Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng cao, hướng tới kim ngạch thương mại hơn 1.200 tỷ USD.

Hướng tới mục tiêu trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại vào năm 2030 và nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam chuyển dịch mô hình tăng trưởng từ dựa vào tài nguyên, lao động giá rẻ sang tri thức, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, lấy con người làm trung tâm.

Đồng thời, Việt Nam kiên định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa, coi EU là đối tác có tầm vóc chiến lược hàng đầu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ Việt Nam và EU có sự đồng điệu trên bốn trụ cột chiến lược: Tự chủ chiến lược gắn với tự cường; thúc đẩy các tiêu chuẩn xanh; thương mại tự do và an ninh kinh tế công bằng, minh bạch, bình đẳng, cùng có lợi; thượng tôn luật pháp quốc tế và bảo đảm an ninh hàng hải trên cơ sở Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982).

Đặc biệt, đối với các tiêu chuẩn xanh mới của EU như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) và Quy định chống phá rừng (EUDR), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định Việt Nam không nhìn nhận đây là những rào cản bảo hộ mà coi là động lực tái cấu trúc nền kinh tế xanh, đồng thời mong muốn EU hỗ trợ về công nghệ và tài chính xanh.

Các hiệp định EVFTA và EVIPA là nền tảng quan trọng để hai bên thúc đẩy thương mại, đầu tư công bằng, đáp ứng các tiêu chuẩn cao về lao động, môi trường và phát triển bền vững.

Thông điệp thứ ba là thúc đẩy những định hướng chiến lược đột phá trong quan hệ Việt Nam – EU, trong đó quan hệ Việt Nam – Bỉ là động lực và minh chứng sinh động cho chiều sâu hợp tác.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh quan hệ Việt Nam – EU không đơn thuần là quan hệ đối ngoại thông thường mà là trụ cột mang ý nghĩa chiến lược, gắn trực tiếp với đường lối đa phương hóa, đa dạng hóa và con đường phát triển tự chủ của Việt Nam.

Theo đó, hai bên cần chuyển hóa sự tương đồng về tầm nhìn, lợi ích và giá trị thành những chương trình hợp tác cụ thể, mang lại kết quả thiết thực.

NĂM ĐỊNH HƯỚNG HỢP TÁC CHIẾN LƯỢC ĐỘT PHÁ

Nhấn mạnh một khuôn khổ quan hệ chỉ thực sự có sức sống khi tạo ra sự hiểu biết chiến lược sâu sắc, đan xen lợi ích và mang lại kết quả cụ thể, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề xuất 5 lĩnh vực hợp tác chiến lược đột phá trong quan hệ Việt Nam – EU và Việt Nam – Bỉ thời gian tới.

Thứ nhất, nâng tầm tin cậy chính trị và an ninh kinh tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề xuất đưa hợp tác Việt Nam – EU trở thành nhân tố nòng cốt trong Chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của EU.

Hai bên cần tăng cường gắn kết thương mại, đầu tư, bảo đảm an toàn chuỗi cung ứng; đẩy mạnh hợp tác an ninh mạng, an ninh hàng hải và phối hợp giữa EU – Việt Nam – ASEAN nhằm góp phần định hình cấu trúc an ninh khu vực dựa trên luật lệ.

Thứ hai, thể chế hóa hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư ở tầm cao mới.

Trên nền tảng Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) và Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam – EU (EVIPA), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề xuất mở rộng hợp tác sang kinh tế số, kinh tế tuần hoàn và thị trường tín chỉ carbon.

Việt Nam đề nghị EU hỗ trợ kỹ thuật, giúp doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, đặc biệt là CBAM và EUDR; đồng thời khuyến khích các quỹ đầu tư châu Âu mở rộng hiện diện trong lĩnh vực hạ tầng chiến lược và logistics tại Việt Nam.

Thứ ba, tạo đột phá trong khoa học, công nghệ, bán dẫn và đổi mới sáng tạo.

Hưởng ứng Đạo luật Bán dẫn của EU và Chiến lược trí tuệ nhân tạo của châu Âu, Việt Nam đề xuất tăng cường kết nối hệ sinh thái công nghệ giữa hai bên.

Trọng tâm là thúc đẩy hợp tác với Bỉ, nơi có Trung tâm nghiên cứu bán dẫn IMEC hàng đầu thế giới, hướng tới hình thành các trung tâm nghiên cứu và phát triển chung về bán dẫn, trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm, công nghệ sinh học và kết nối mạng lưới khởi nghiệp sáng tạo.

Thứ tư, đẩy mạnh chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng công bằng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị kết hợp nguồn lực tài chính, công nghệ xanh của EU với tiềm năng phát triển của Việt Nam, nhất là trong các lĩnh vực điện gió ngoài khơi và hydro xanh.

Hợp tác hướng tới hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 và các cam kết trong khuôn khổ Quan hệ đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP).

Đồng thời, tăng cường huy động khu vực tư nhân và chính quyền địa phương hai bên tham gia, đặc biệt trong ứng phó với biến đổi khí hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Thứ năm, củng cố nền tảng giáo dục, đào tạo và giao lưu nhân dân.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề xuất xây dựng một “Liên minh tri thức” bền vững, phát huy nền tảng hợp tác giữa các trường đại học Việt Nam và Bỉ; đồng thời tăng cường vai trò của cộng đồng người Việt Nam tại Bỉ và châu Âu như cầu nối văn hóa giữa hai khu vực.

Với vị thế là một trong những quốc gia Đông Nam Á có quan hệ hợp tác toàn diện nhất với EU và đang đảm nhiệm vai trò điều phối viên quan hệ ASEAN – EU, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định Việt Nam sẵn sàng đóng vai trò “mô hình thử nghiệm” và cầu nối chiến lược, thúc đẩy hợp tác ASEAN – EU trở thành một trục liên khu vực kiểu mẫu, đóng góp cho hòa bình và thịnh vượng của hai châu lục.

Khép lại bài phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ mong muốn các nhà hoạch định chính sách và học giả châu Âu nhìn nhận Việt Nam là “một quốc gia đối tác tin cậy” và “một mắt xích chiến lược” kết nối hai châu lục Á – Âu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh khi tầm nhìn được hiện thực hóa, quan hệ Việt Nam – EU và Việt Nam – Bỉ sẽ vượt khỏi những văn kiện ngoại giao, trở thành “một hành lang kinh tế - tri thức - công nghệ sống động nối liền Hà Nội và Brussels”, góp phần xây dựng tương lai hòa bình, thịnh vượng cho cả hai châu lục.