Đại biểu Quốc hội cho rằng các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai vẫn chủ yếu hướng đến các dự án, doanh nghiệp có quy mô lớn. Do đó, đề nghị cần bảo đảm hài hòa giữa thu hút các dự án du lịch quy mô lớn với phát triển du lịch cộng đồng và sự tham gia thực chất của người dân.

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, sáng 7/11, Quốc hội nghe tờ trình tóm tắt và báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam. Đồng thời thảo luận tại tổ về dự án Nghị quyết này. 

GẮN VIỆC ĐẦU TƯ DU LỊCH VỚI GIÁ TRỊ THỰC CHẤT

Đại biểu Nguyễn Văn Huy, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên, cho rằng thời gian qua, du lịch cộng đồng phát triển mạnh mẽ, qua đó tạo sinh kế, công ăn việc làm cho người dân vùng nông thôn, miền núi, hải đảo. 

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai vẫn chủ yếu hướng đến các dự án, doanh nghiệp có quy mô lớn. Vì vậy, đại biểu đề nghị cần bảo đảm hài hòa giữa thu hút các dự án du lịch quy mô lớn với phát triển du lịch cộng đồng và sự tham gia thực chất của người dân.

Theo đó, ưu tiên nguồn lực cho hạ tầng thiết yếu, đào tạo nghề, kỹ năng quản trị, quảng bá và kết nối thị trường, hỗ trợ hợp tác xã, hộ kinh doanh, người dân tham gia vào chuỗi cung ứng dịch vụ của du lịch. Đồng thời quy định cụ thể hơn liên kết cộng đồng về trách nhiệm và phương thức liên kết, bảo đảm người dân địa phương có cơ hội tham gia thực chất vào phát triển du lịch.

Ngoài ra, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc theo hướng mọi cơ chế hỗ trợ có sử dụng ngân sách nhà nước phải được xác định rõ nguồn vốn về mức hỗ trợ, đối tượng, điều kiện, thời hạn và trách nhiệm hoàn trả hoặc xử lý rủi ro. Cùng với đó, cần công khai kiểm tra, đánh giá hiệu quả sử dụng vốn, kết quả hỗ trợ hàng năm, bảo đảm các nguồn lực Nhà nước thực sự có vai trò dẫn dắt, khuyến khích và huy động nguồn lực xã hội.

Về phân loại, điều kiện dự án du lịch được hưởng chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư phát triển du lịch, đại biểu cho rằng cần gắn việc đầu tư với giá trị thực chất của du lịch, tránh việc lấy quy mô vốn làm thước đo xác định mức hưởng chính sách.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy nêu quan điểm dự án có tổng đầu vốn đầu tư lớn chưa chắc đã tạo ra giá trị tương ứng. Mặt khác, nếu đầu tư quá nhiều vào các hạng mục mang tính hạ tầng mà thiếu sự đầu tư vào các sản phẩm du lịch cụ thể sẽ đi chệch hướng mục tiêu của chính sách.

Đặc biệt, dự án du lịch động lực mang tính chiến lược được áp dụng các chính sách ưu đãi cao về thuế thu nhập doanh nghiệp, thời hạn hoạt động của dự án đến 70 năm. Đại biểu đề nghị cần đánh giá thận trọng hiệu quả kinh tế xã hội cũng như khả năng thu hồi nguồn lực ngân sách.

Đại biểu Phạm Hùng Thái, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh cũng cho rằng không nên dùng mức vốn đầu tư của dự án du lịch làm căn cứ áp dụng chính sách ưu đãi phát triển. Việc đặt ra hạn mức vốn quá cao chỉ phù hợp với các đô thị lớn hoặc những dự án công nghệ cao, nhưng lại gây mâu thuẫn cho các vùng sâu, vùng xa, nơi các doanh nghiệp vừa và nhỏ rất cần hỗ trợ để tạo sinh kế và phát triển kinh tế địa phương.

CẦN LÀM RÕ ĐỐI VỚI TÁC ĐỘNG NGÂN SÁCH

Trình bày báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết Ủy ban tán thành với sự cần thiết ban hành Nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm kịp thời thể chế hóa và triển khai Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị. 

Tuy nhiên, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, đối chiếu với các luật có liên quan, nhất là một số dự án luật đang trình Quốc hội tại kỳ họp này; rà soát các quy định về phân quyền, phân cấp; hoàn thiện dự thảo văn bản hướng dẫn thi hành để bảo đảm thống nhất, đồng bộ và khả thi trong quá trình tổ chức thực hiện. Làm rõ hơn các tác động đối với ngân sách và phương án bảo đảm nguồn lực của từng chính sách.

Ủy ban cơ bản tán thành các nội dung của dự thảo Nghị quyết, đồng thời lưu ý đề nghị rà soát kỹ việc áp dụng từng chính sách đối với tổ chức, cá nhân nước ngoài.

Về nguyên tắc thực hiện, đề nghị nhấn mạnh các nguyên tắc ưu tiên đầu tư theo hiệu quả kinh tế - xã hội, gắn với phát triển du lịch bền vững. Đồng thời bảo đảm doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh và cộng đồng dân cư, nhất là người dân vùng khó khăn, được tham gia và thụ hưởng thực chất. Quy định rõ trách nhiệm của cơ quan, cá nhân có thẩm quyền trong lựa chọn dự án, áp dụng chính sách; trách nhiệm kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả; cơ chế xử lý vi phạm, trục lợi.

Về phân loại, điều kiện dự án du lịch được hưởng chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư phát triển du lịch, đề nghị các loại hình dự án cần bám sát quy định tại Nghị quyết số 26-NQ/TW; ưu tiên các chính sách đối với doanh nghiệp du lịch trong nước.

Làm rõ căn cứ xác định và tính khả thi đối với quy định về tiêu chí quy mô vốn đầu tư tối thiểu của dự án và tỷ lệ vốn đầu tư dành cho du lịch. Bảo đảm các dự án du lịch được hỗ trợ, ưu đãi đều loại trừ các hợp phần kinh doanh dịch vụ casino, trò chơi điện tử có thưởng, đặt cược, kinh doanh bất động sản; gắn ưu đãi với kết quả thực hiện.

Đối với dự án du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, du lịch sinh thái, du lịch làng nghề truyền thống quy mô vừa và nhỏ, đề nghị quy định rõ tiêu chí, điều kiện và cơ chế hỗ trợ phù hợp, bảo đảm cộng đồng dân cư thực sự là chủ thể tham gia, quản lý, cung ứng dịch vụ và thụ hưởng lợi ích, gắn với bảo tồn văn hóa, tri thức bản địa, bảo vệ môi trường và phát triển sinh kế bền vững.