Khoảng 4.000 cá nhân bị phản ánh mạo danh để thành lập doanh nghiệp đang đặt ra yêu cầu mới đối với cơ chế đăng ký kinh doanh vốn được thiết kế theo hướng đơn giản hóa thủ tục và tăng quyền tự khai, tự chịu trách nhiệm. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để vẫn duy trì sự thông thoáng nhưng đủ khả năng để bảo vệ thông tin cá nhân…

Tại họp báo thường kỳ quý III/2026 của Bộ Tài chính chiều 6/10, vấn đề hàng nghìn cá nhân bị sử dụng thông tin để đăng ký thành lập doanh nghiệp tiếp tục được đặt ra cùng với những vướng mắc liên quan đến quá trình xác minh và xử lý các trường hợp bị mạo danh.

Bà Trịnh Thị Hương, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể cho biết Cục đã tiếp nhận thông tin về khoảng 4.000 cá nhân bị mạo danh thành lập doanh nghiệp, nhiều trường hợp bị lợi dụng thông tin cá nhân.

Theo bà Hương, một trong những khó khăn hiện nay nằm ở việc cải cách thủ tục gia nhập thị trường theo hướng đơn giản hóa, cho phép người đăng ký tự khai và tự chịu trách nhiệm về thông tin cung cấp đã góp phần tạo thuận lợi đáng kể cho người dân và doanh nghiệp.

Tuy nhiên, cùng với những lợi ích về thủ tục, cơ chế này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với việc xác thực danh tính, nhất là trong bối cảnh thông tin cá nhân ngày càng có nguy cơ bị thu thập và sử dụng trái phép.

Trước các trường hợp được phản ánh, Trung tâm Thông tin doanh nghiệp thuộc Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể đang phối hợp với cơ quan đăng ký kinh doanh tại các địa phương để rà soát từng trường hợp. Việc xác định một cá nhân có thực sự bị mạo danh hay không cũng được thực hiện cùng với các cơ quan có thẩm quyền nhằm bảo đảm căn cứ pháp lý trước khi xử lý.

“Việc xác định một hồ sơ đăng ký doanh nghiệp có phải là kết quả của hành vi mạo danh hay không vì vậy không chỉ là vấn đề thủ tục mà còn liên quan đến khả năng xác thực dữ liệu. Đây cũng là nội dung Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể đang nghiên cứu để tìm giải pháp phù hợp.

Theo chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Tài chính, Cục đang nghiên cứu phương án sửa đổi Luật Doanh nghiệp. Trong đó, một nội dung được xem xét là bổ sung các giải pháp nhằm giảm nguy cơ thông tin cá nhân bị lợi dụng để đăng ký thành lập doanh nghiệp”

Khi có kết luận xác minh và đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định, thông tin sẽ được chuyển tới cơ quan thuế và cơ quan đăng ký kinh doanh để thực hiện các biện pháp cần thiết, trong đó có việc thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp nếu xác định có hành vi mạo danh, bà Hương cho biết.

Liên quan đến phản ánh có trường hợp phải mất 3-4 năm mới được xử lý, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho rằng nếu người dân đã gửi yêu cầu, cung cấp đầy đủ hồ sơ nhưng sau 6 tháng vẫn chưa được cơ quan chức năng rà soát thì cần phản ánh trực tiếp tới Bộ Tài chính để được chỉ đạo xử lý.

"Đồng thời, Bộ Tài chính cũng đề nghị báo chí nếu phát hiện trường hợp đã hoàn thiện hồ sơ, gửi tới cơ quan đăng ký kinh doanh nhưng quá thời hạn này vẫn chưa được xem xét, giải quyết thì cung cấp thông tin cho Bộ", Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh.

Theo Thứ trưởng, việc xử lý kịp thời là cần thiết bởi tình trạng mạo danh có thể ảnh hưởng đến các quyền lợi khác của người bị mạo danh. Đây là trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước  và cần có sự phối hợp giữa các đơn vị liên quan.

Để tăng cường liên thông dữ liệu giữa cơ quan thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh và các cơ quan liên quan nhằm ngăn chặn việc lợi dụng thông tin cá nhân để thành lập doanh nghiệp, kê khai khống thu nhập, Cục Thuế cho biết hệ thống quản lý đã được kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và hệ thống định danh, xác thực điện tử.

Theo đó, dữ liệu về doanh nghiệp, người nộp thuế và danh tính cá nhân cần được kết nối giữa cơ quan thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan công an và các cơ quan liên quan, tăng khả năng xác thực ngay từ thời điểm đăng ký, trước khi doanh nghiệp phát sinh các quyền và nghĩa vụ về thuế, hóa đơn và hoạt động kinh doanh.

Cùng với xác thực định danh, cần tăng cường ứng dụng dữ liệu sinh trắc học đối với những chủ thể có vai trò trực tiếp trong hoạt động đăng ký và quản lý doanh nghiệp, như người đại diện theo pháp luật, chủ hộ kinh doanh và cá nhân liên quan đến đăng ký, sử dụng hóa đơn điện tử.

Đối với những trường hợp có dấu hiệu mạo danh hoặc sử dụng trái phép thông tin cá nhân, cần thiết lập quy trình phối hợp giữa các cơ quan để tiếp nhận, xác minh và xử lý thống nhất. Khi xác định người dân là nạn nhân của hành vi mạo danh, thông tin trên hệ thống cần được điều chỉnh kịp thời, đồng thời xử lý các tổ chức, cá nhân có hành vi giả mạo hoặc tiếp tay cho việc sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân.

Một lớp kiểm soát khác nằm ở việc đối chiếu dữ liệu. Cơ quan thuế cho rằng cần thường xuyên so sánh thông tin về người nộp thuế, doanh nghiệp và thu nhập với dữ liệu từ các cơ quan, tổ chức liên quan để nhận diện sớm những trường hợp bất thường như sử dụng thông tin cá nhân không phù hợp để đăng ký doanh nghiệp....

Bên cạnh đó, Cục Thuế cũng đặt yêu cầu cao hơn đối với việc bảo mật và khai thác dữ liệu cá nhân. Việc phân quyền truy cập, kiểm soát quá trình sử dụng và chia sẻ dữ liệu cần được thực hiện đúng thẩm quyền, đúng mục đích và tuân thủ các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân.