Theo Bộ trưởng Bộ Nội vụ, áp lực đối với cấp xã là rất lớn khi số lượt tiếp công dân tăng, trong khi đó, bình quân mỗi xã chỉ có 41 cán bộ, công chức xã phải đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ mới trên địa bàn rộng, dân số đông. Đội ngũ cán bộ được hình thành từ nhiều nguồn, năng lực và kinh nghiệm chưa đồng đều…

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, sáng 11/11, Quốc hội họp phiên toàn thể tại hội trường cho ý kiến về kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI; kết quả tiếp công dân, xử lý đơn, thư và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến Quốc hội năm 2026.

CẦN PHÂN LOẠI RÕ CÁC KIẾN NGHỊ

Báo cáo về kết quả giám sát việc giải quyết, trả lời kiến nghị của cử tri và báo cáo về công tác tiếp dân, xử lý đơn thư, giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân cho thấy nhiều kết quả đáng ghi nhận. Đáng chú ý, trong tổng số 855 kiến nghị được tổng hợp, đã có 854 kiến nghị được giải quyết, trả lời, đạt tỷ lệ 99,9%.

Tuy nhiên, qua nghiên cứu, đại biểu Lê Hữu Trí, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa nhận thấy trong số 772 kiến nghị được Chính phủ, các bộ, ngành trả lời, có 601 kiến nghị thuộc nhóm giải trình, cung cấp thông tin cho cử tri (chiếm 77,8%). Đây là vấn đề cần được quan tâm.

Theo đại biểu Lê Hữu Trí, giải trình, cung cấp thông tin là cần thiết nhưng không đồng nghĩa với việc những bất cập mà cử tri phản ánh đã được khắc phục. Một vấn đề có thể được giải thích đầy đủ về căn cứ pháp lý, về thẩm quyền, nhưng người dân vẫn tiếp tục gặp khó khăn. Một chính sách có thể được trả lời đúng quy định hiện hành, nhưng nếu quy định đó còn bất cập thì kiến nghị của cử tri vẫn chưa được giải quyết thực chất.

Dẫn chứng các số liệu cho thấy vẫn còn tình trạng kiến nghị kéo dài qua nhiều kỳ họp, trong khi trách nhiệm, thời hạn và kết quả giải quyết chưa thật rõ ràng, đại biểu Lê Hữu Trí đề nghị cần phân loại rõ kiến nghị được giải quyết dứt điểm, kiến nghị đang triển khai, kiến nghị mới được giải trình và kiến nghị chưa được giải quyết...

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng nêu rõ thẩm quyền của địa phương, thẩm quyền tổ chức thực hiện chính sách tại địa phương và thẩm quyền sửa đổi chính sách cần được phân biệt rất rõ. Với kiến nghị có nhiều nội dung thì cần xác định trách nhiệm giải quyết của từng phần.

"Đề nghị thống nhất yêu cầu đối với văn bản trả lời: Nếu tiếp thu thì nêu rõ hướng xử lý, cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn; nếu chưa tiếp thu thì giải thích rõ lý do. Chất lượng trả lời cần được đánh giá qua việc giải đáp đúng vấn đề mà cử tri đặt ra và mong muốn", đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nhấn mạnh.

CẦN BỐ TRÍ ĐÚNG NGƯỜI, BẢO ĐẢM NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT

Phát biểu tại hội trường, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải làm rõ về tác động của mô hình chính quyền địa phương hai cấp đối với công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Theo đó, Bộ trưởng cho biết mô hình mới đã làm rõ vị trí, vai trò và trách nhiệm trực tiếp của chính quyền cấp xã khi không còn chính quyền cấp huyện. Trong số 1.164 nhiệm vụ của cấp huyện trước đây, đã phân định và giao lại 859 nhiệm vụ (tương đương 73,8%) cho cấp xã. Qua theo dõi, nhiều phản ánh, kiến nghị của người dân đã được tiếp nhận, xử lý ngay tại cấp xã hoặc chuyển thẳng lên cấp tỉnh, hạn chế việc chuyển lòng vòng, đùn đẩy trách nhiệm giữa hai cấp như trước.

“Cấp xã thực sự đã trở thành tuyến đầu tiếp nhận, đối thoại và giải quyết các vấn đề của người dân, tạo điều kiện để chính quyền sát dân, gần dân và tháo gỡ vướng mắc ngay từ cơ sở. Đáng chú ý, khoảng 86% nội dung công dân trình bày là kiến nghị, phản ánh; khiếu nại chỉ chiếm khoảng 10% và tố cáo chỉ chiếm khoảng 3,5%. Điều này cho thấy phần lớn vụ việc hoàn toàn có thể giải quyết dứt điểm ngay tại cơ sở nếu cấp xã có đủ nhân lực, đủ năng lực và chủ động đối thoại từ sớm”, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết.

Về nguyên nhân số lượng đơn thư tăng, Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết ngoài việc cấp xã được giao thêm nhiều nhiệm vụ, còn do công dân gửi lại đơn đối với các vụ việc cũ với kỳ vọng chính quyền mới sẽ xem xét lại, cùng với việc phát sinh nhiều vụ việc liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, tái định cư tại các dự án hạ tầng đô thị và khu công nghiệp.

Bên cạnh đó, áp lực đối với cấp xã là rất lớn khi số lượt tiếp công dân tăng, trong khi đó, bình quân mỗi xã chỉ có 41 cán bộ, công chức xã phải đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ mới trên địa bàn rộng, dân số đông. Đội ngũ cán bộ được hình thành từ nhiều nguồn, năng lực và kinh nghiệm chưa đồng đều.

Dẫn chiếu các quy định pháp luật về thẩm quyền và trách nhiệm của cấp xã trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, Bộ trưởng Bộ Nội vụ cho biết vấn đề hiện nay nằm ở khâu tổ chức thực hiện: phải bố trí đúng người, đủ người, đúng việc, thống nhất đơn vị đầu mối tham mưu và bảo đảm năng lực giải quyết.

Về các giải pháp thuộc thẩm quyền, Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải nêu rõ thời gian tới, Bộ Nội vụ sẽ phối hợp chặt chẽ với Thanh tra Chính phủ tập trung vào các nhiệm vụ: hướng dẫn, đôn đốc các địa phương rà soát, bố trí công chức theo đúng vị trí việc làm để bảo đảm giải quyết công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Thống nhất với Thanh tra Chính phủ hướng dẫn đầu mối tham mưu công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo theo vị trí việc làm.

Đồng thời, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu gắn với công tác đánh giá cán bộ. Tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ làm công tác này ở cấp xã; đồng thời chỉ đạo hoàn tất việc bàn giao hồ sơ các vụ việc đúng quy định.