Nếu tính cả danh mục ủy thác đầu tư, tổng tài sản do các công ty quản lý quỹ đang quản lý lên tới khoảng 846 nghìn tỷ đồng, tương đương 32,5 tỷ USD…

Phát biểu tại Chương trình “Giải thưởng Quỹ đầu tư chứng khoán Việt Nam 2026” (VFA 2026) do Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), Báo Tài chính Đầu tư và FiinGroup phối hợp tổ chức chiều ngày 22/9, bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, khẳng định sự kiện không chỉ là thành quả sau nhiều năm nỗ lực của Chính phủ và các cơ quan quản lý mà còn mở ra một không gian phát triển cho giai đoạn mới, nhất là sau khi thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp.

TỔNG GIÁ TRỊ TÀI SẢN QUẢN LÝ TĂNG BÌNH QUẦN 20%/NĂM 

Sau gần 30 năm xây dựng và trưởng thành, ngành Chứng khoán Việt Nam đã từng bước khẳng định vai trò ngày càng quan trọng trong nền kinh tế, trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn thiết yếu.

Cùng với sự phát triển chung đó, ngành Quỹ đầu tư chứng khoán Việt Nam cũng đã có những bước tiến đáng ghi nhận và ngày càng trở thành một cấu phần không thể thiếu của thị trường vốn.

Theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, tính đến cuối tháng 6 năm 2026, Việt Nam ghi nhận có 43 công ty quản lý quỹ và 141 quỹ đầu tư chứng khoán. Tổng giá trị tài sản do các quỹ đầu tư quản lý đạt khoảng 93 ngàn tỷ đồng, tương đương gần 3,6 tỷ USD. Nếu tính cả danh mục ủy thác đầu tư, tổng tài sản do các công ty quản lý quỹ đang quản lý lên tới khoảng 846 nghìn tỷ đồng, tương đương 32,5 tỷ USD.

Trong suốt một thập kỷ qua, ngành quỹ luôn duy trì được tốc độ tăng trưởng vô cùng tích cực. Tổng giá trị tài sản quản lý bởi các công ty quản lý quỹ có mức tăng bình quân trên 20% mỗi năm. Quy mô giá trị tài sản ròng (NAV) của nhóm quỹ đầu tư chứng khoán đã tăng tới 2,8 lần từ năm 2020 đến nay.

Đặc biệt, sự phát triển mạnh mẽ của các loại hình quỹ mở và quỹ ETF đã góp phần quan trọng trong việc đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng sự lựa chọn cho giới đầu tư và thúc đẩy các hoạt động đầu tư chuyên nghiệp.

Hiện nay, các quỹ mở và quỹ ETF đang chiếm khoảng 80% tổng giá trị tài sản ròng toàn thị trường nhờ vào những ưu thế vượt trội về thanh khoản, mức độ minh bạch cũng như tính linh hoạt trong phân bổ danh mục. Chỉ tính riêng số lượng quỹ đầu tư chứng khoán hiện tại đã tăng gấp 3 lần so với năm 2019, trong khi số lượng nhà đầu tư nắm giữ chứng chỉ quỹ đã chạm mốc 733 nghìn người, tăng 1,6 lần so với thời điểm tháng 12 năm 2024.

Nhận định về xu hướng của thị trường trong thời gian tới, ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), Trưởng Ban tổ chức Chương trình, cho rằng khi dòng vốn quốc tế tìm đến Việt Nam nhiều hơn, thị trường lúc này cần chuẩn tham chiếu minh bạch, đáng tin cậy.

Cụ thể hơn, ông Nguyễn Hữu Hiệu, Tổng Giám đốc FiinGroup, cho biết ngành quản lý quỹ Việt Nam đang hình thành một nền tảng quy mô ngày càng rõ nét cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Theo đó, có 3 xu hướng chính đang diễn ra mạnh mẽ.

Một là sự chuyển dịch từ việc chỉ tăng “thêm quỹ” sang mở rộng cấu trúc và lớp tài sản như quỹ hạ tầng, quỹ nợ, REIT, đa lớp tài sản, ESG và hưu trí.

Hai là sự đón nhận dòng vốn quốc tế sau khi thị trường được nâng hạng, với ước tính từ FTSE Russell có thể lên tới khoảng 6 tỷ USD.

Ba là là xu hướng số hóa các kênh phân phối và chuyên nghiệp hóa nhà đầu tư, hướng tới mục tiêu mở rộng lên con số 2,5 triệu nhà đầu tư.

Để hiện thực hóa mục tiêu quy mô tài sản đạt 5% GDP vào năm 2030 (ước tính khoảng 1 triệu tỷ VND), ngành quỹ bắt buộc phải giải quyết 4 bài toán vận hành cốt lõi bao gồm: quy trình chưa xuyên suốt, khối lượng xử lý tăng nhanh theo quy mô, dữ liệu chưa kết nối đồng bộ từ đầu đến cuối, và những khó khăn trong việc mở rộng đa quỹ, đa sản phẩm.

Đồng thời, trong kỷ nguyên mới, lợi thế cạnh tranh sẽ phụ thuộc lớn vào việc ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI), giúp rút ngắn từ 30-50% thời gian xử lý dữ liệu và tăng tốc độ ra quyết định lên gấp 2 đến 5 lần.

SÁU ĐỊNH HƯỚNG CHIẾN LƯỢC CỦA NGÀNH QUỸ

Việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng không chỉ đơn thuần mở ra những cơ hội mới mà còn đặt ra những yêu cầu khắt khe và chuẩn mực cao hơn đối với toàn bộ hệ thống. Hơn nữa, trong bối cảnh nền kinh tế đang hướng tới các mục tiêu về tăng trưởng cao và bền vững, đẩy mạnh cơ sở hạ tầng, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh…, thị trường tài chính nói chung phải huy động và phân bổ nguồn vốn một cách hiệu quả và đúng hướng hơn.

“Phát triển ngành Quỹ không đơn thuần là tạo thêm sản phẩm đầu tư cho người dân, mà quan trọng hơn là hình thành và phát triển một lực lượng nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp, tập hợp các nguồn vốn trong xã hội, chuyển hóa những nguồn vốn phân tán thành dòng vốn có tổ chức, được quản lý chuyên nghiệp và phân bổ vào các lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị lâu dài cho nền kinh tế”, bà Vũ Thị Chân Phương nhấn mạnh.

Theo hướng này, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ tập trung vào 6 định hướng chiến lược trọng tâm trong thời gian tới.

Thứ nhất, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý và các cơ chế chính sách nhằm mở rộng không gian phát triển cho ngành quỹ. Các quy định liên quan đến tổ chức, hoạt động của công ty quản lý quỹ và đại lý phân phối sẽ được rà soát để tạo điều kiện ra đời các sản phẩm đầu tư đa dạng, phù hợp với nhu cầu tích lũy dài hạn. Tinh thần xuyên suốt là khuyến khích sự đổi mới nhưng phải đi kèm với quản trị rủi ro, sự minh bạch và an toàn. Việc tái cấu trúc các công ty quản lý quỹ được đặc biệt đề cao nhằm nâng cao uy tín nghề nghiệp, củng cố niềm tin cho nhà đầu tư.

Thứ hai, thúc đẩy mạnh mẽ quá trình tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư theo hướng gia tăng tỷ trọng của nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư chuyên nghiệp. Đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng sau khi thị trường được nâng hạng. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan để hiện thực hóa các mục tiêu của Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính, hướng tới một cơ sở nhà đầu tư cân bằng, chuyên nghiệp và dồi dào nguồn vốn dài hạn.

Thứ ba, tập trung phát triển các sản phẩm quỹ theo hướng đa dạng hóa, chuyên nghiệp và bám sát nhu cầu vốn thực tiễn của nền kinh tế. Cần nghiên cứu và tung ra các sản phẩm kết nối dòng vốn vào các lĩnh vực ưu tiên như cơ sở hạ tầng, đổi mới sáng tạo, và tăng trưởng xanh. Thực tế cho thấy, Thông tư 136/2025/TT-BTC đã tạo hành lang pháp lý ban đầu cho các quỹ đầu tư trái phiếu hạ tầng và công cụ thị trường tiền tệ, tạo tiền đề cho hệ sinh thái sản phẩm phong phú hơn.

Thứ tư, không ngừng nâng cao năng lực cạnh tranh và các chuẩn mực hoạt động của những công ty quản lý quỹ. Các doanh nghiệp cần tích cực ứng dụng khoa học công nghệ, nâng cao chất lượng quản trị rủi ro, năng lực phân tích danh mục và chuẩn hóa quy trình theo các thông lệ quốc tế. Đồng thời, cơ quan quản lý sẽ tăng cường giám sát dựa trên rủi ro và xử lý nghiêm minh các vi phạm để củng cố kỷ luật thị trường.

Thứ năm, tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền và phổ biến kiến thức tài chính cho nhà đầu tư cá nhân. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ phối hợp cùng các Sở Giao dịch chứng khoán, VSDC và các cơ quan truyền thông để đào tạo bài bản về đặc điểm, cơ chế, rủi ro và chi phí của từng loại quỹ. Hiện tại, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã ký biên bản ghi nhớ (MOU) với 6 trường đại học hàng đầu và dự kiến sẽ tiến sâu hơn vào cấp học phổ thông để nâng cao dân trí tài chính.

Thứ sáu, chủ động hội nhập quốc tế sâu rộng và tích cực thu hút các dòng vốn đầu tư dài hạn từ các định chế tài chính toàn cầu. Quá trình gia nhập chỉ số FTSE GEIS sẽ được thực hiện theo 4 đợt từ tháng 9 năm 2026 đến tháng 9 năm 2027. Việc nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp chính là cơ hội vàng để Việt Nam không chỉ đón nhận dòng vốn thụ động theo chỉ số, mà còn thu hút các dòng vốn chủ động từ các quỹ đầu tư và công ty quản lý tài sản lớn trên thế giới.