Trong tháng 10, sản lượng của các nhà sản xuất Mỹ đạt mức cao nhất 5 năm nhờ kinh tế tăng trưởng tốt và làn sóng đầu tư AI. Tuy nhiên, lạm phát dai dẳng và thiếu hụt nguồn cung đang khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc giao hàng đúng hạn…

Đầu tuần này, Viện Quản lý Nguồn cung Mỹ (ISM) công bố chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất tháng 10 đạt 55,5%, tăng nhẹ từ mức 54,5% của tháng 9 và chỉ thấp hơn một chút so với mức cao nhất trong 4 năm.

Chỉ số này được xây dựng dựa trên khảo sát các doanh nghiệp sản xuất, với mức trên 50% cho thấy hoạt động của ngành đang mở rộng.

Như vậy, PMI sản xuất của Mỹ đã duy trì trên ngưỡng 50% trong 10 tháng liên tiếp, sau gần một năm nằm dưới ngưỡng này. Theo các nhà phân tích, đà phục hồi của ngành sản xuất Mỹ chủ yếu nhờ nhu cầu tăng mạnh từ lĩnh vực AI.

Dù vậy, đà phục hồi này vẫn chịu sức ép từ tác động kéo dài của chính sách thuế quan dưới thời Tổng thống Donald Trump, giá dầu cao do chiến tranh Mỹ - Iran và tình trạng khó tiếp cận nguồn cung.

“Ngành sản xuất đang tăng trưởng và đó là tín hiệu đáng ghi nhận, nhưng các doanh nghiệp vẫn rất lo ngại. Nếu chiến tranh kết thúc, tôi tin rằng đơn hàng sẽ ồ ạt đổ về”, bà Susan Spence, Chủ tịch Ủy ban Khảo sát Kinh doanh ngành sản xuất của ISM, nhận định với trang tin MarketWatch.

Trong các chỉ số thành phần, chỉ số sản lượng tăng lên 59%, mức cao nhất trong 5 năm. Chỉ số đơn hàng mới nhích lên 55,5% từ mức 55,3% của tháng trước, cho thấy nhu cầu vẫn khá mạnh.

Các doanh nghiệp sản xuất cũng tăng tuyển dụng và tăng số giờ làm việc trong tháng thứ 4 liên tiếp, sau 3 năm việc làm trong ngành liên tục thu hẹp.

Tuy nhiên, chi phí vẫn là thách thức lớn đối với doanh nghiệp. Chỉ số giá đầu vào của ISM giảm xuống 75,2% từ mức 77,9% của tháng 9, nhưng vẫn ở mức cao. Giá nhiều mặt hàng như nhôm, đồng, dầu diesel, linh kiện điện tử và bộ nhớ tiếp tục tăng. Nhôm, đồng, linh kiện điện - điện tử và con chip bộ nhớ vẫn trong tình trạng thiếu hụt.

“Khách hàng liên tục sửng sốt trước mức giá thiết bị quá cao mỗi khi yêu cầu báo giá. Bất kỳ loại hàng hóa nào phục vụ AI và trung tâm dữ liệu đều đang khan hiếm, cả về nguồn cung lẫn giá cả”, lãnh đạo một doanh nghiệp sản xuất thiết bị vận tải chia sẻ với ISM.

Bà Spence cũng nhận định giá cả “dường như vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt”.

Giá một số mặt hàng thậm chí đã tăng gấp đôi chỉ trong nửa năm.

“Một mặt hàng có giá 2.000 USD cách đây 6 tháng nay đã lên 4.000 USD. Chúng tôi chỉ đủ xoay xở từng ngày, trong khi khách hàng liên tục tìm đến phàn nàn về việc chúng tôi giao hàng chậm trễ”, lãnh đạo một doanh nghiệp sản xuất máy móc cho biết trong khảo sát của ISM.

Bên cạnh đó, thời gian giao hàng cho khách tiếp tục kéo dài. Thông thường, giao hàng chậm là dấu hiệu nền kinh tế đang mở rộng do nhu cầu tăng cao. Tuy nhiên, lần này nguyên nhân chủ yếu là doanh nghiệp chậm nhận được nguyên vật liệu để kịp hoàn thiện sản phẩm.

Theo các lãnh đạo cấp cao trong ngành, doanh nghiệp sản xuất Mỹ đang trải qua giai đoạn vừa thuận lợi nhất, vừa khó khăn nhất. Dù hoạt động kinh doanh thời gian gần đây tương đối khởi sắc, nhóm này cho rằng kết quả lẽ ra còn có thể tốt hơn nhiều. Nhận định này cũng đúng với bức tranh chung của nền kinh tế Mỹ.

“Các chính sách kinh tế từ Washington tiếp tục gây sức ép lên điều kiện kinh doanh. Do mức độ bất định quá lớn, khách hàng không muốn đưa ra bất kỳ cam kết nào ngoài các hợp đồng ngắn hạn nhất”, lãnh đạo một doanh nghiệp sản xuất linh kiện kim loại chia sẻ với ISM.

Theo bà Spence, tâm lý chung của các doanh nghiệp đã xấu đi trong tháng thứ 3 liên tiếp. Khoảng 66% ý kiến phản hồi trong khảo sát mang tính tiêu cực, chủ yếu liên quan đến biến động giá, thời gian giao hàng kéo dài, thuế quan và chiến tranh.

Nhận định về triển vọng, bà Priscilla Thiagamoorthy, nhà kinh tế cấp cao tại ngân hàng đầu tư BMO Capital Markets, cho rằng ngành sản xuất Mỹ đã tăng tốc trong tháng 10 nhờ sản lượng tăng mạnh và đơn hàng mới duy trì vững chắc. Tuy nhiên, theo bà, tình trạng hạn chế nguồn cung kéo dài và chi phí đầu vào ở mức cao cho thấy lạm phát vẫn chưa nằm trong tầm kiểm soát.

“Hoạt động sản xuất khởi sắc trong khi lạm phát vẫn ở mức cao là tổ hợp bất lợi đối với Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed)”, bà Thiagamoorthy cảnh báo trong một báo cáo công bố gần đây.

Các nhà kinh tế cũng cảnh báo lãi suất tăng và thu nhập thực tế của hộ gia đình giảm có thể gây sức ép lên hoạt động sản xuất tại Mỹ trong năm tới, nhất là các mảng ít liên quan đến AI.

Bà Veronica Clark, nhà kinh tế tại ngân hàng Citigroup, cho rằng đầu tư cho AI được dự báo vẫn mạnh, nhưng tâm lý thị trường đối với AI xấu đi gần đây có thể ảnh hưởng đến kế hoạch đầu tư. Bên cạnh đó, lãi suất cao hơn và điều kiện tài chính thắt chặt có thể gây sức ép lên các mảng sản xuất không gắn với AI.