Ngày thứ Ba (3/11), cử tri Mỹ đi bỏ phiếu bầu Quốc hội giữa nhiệm kỳ. Việc đảng nào kiểm soát Hạ viện và Thượng viện có thể quyết định doanh nghiệp nào giữ được lợi thế tại Washington, từ quốc phòng, y tế, ngân hàng đến tiền số và trí tuệ nhân tạo (AI)...

Tại Mỹ, hoạt động kinh doanh của một số tập đoàn lớn nhất nước Mỹ phụ thuộc đáng kể vào Washington, từ hợp đồng với chính phủ đến các quy định pháp lý. Khoảng 70% doanh thu của tập đoàn quốc phòng Lockheed Martin đến từ Chính phủ Mỹ. Trong khi đó, sàn giao dịch tiền số Coinbase vẫn đang chờ Quốc hội hoàn tất khung pháp lý cho thị trường tiền số.

Theo hãng tin CNBC, nếu giành được một hoặc cả hai viện, Đảng Dân chủ sẽ có thêm công cụ để điều tra doanh nghiệp, phản đối các khoản chi tiêu liên bang và yêu cầu nhượng bộ về lập pháp. Dù vậy, Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn nắm quyền phủ quyết cùng thẩm quyền rộng về thuế quan, nhập cư và quy định liên bang.

Trong lịch sử, chứng khoán Mỹ thường diễn biến tích cực khi hai đảng chia nhau nắm quyền. Theo một phân tích gần đây của ngân hàng Morgan Stanley, dưới các đời tổng thống Đảng Cộng hòa, chỉ số S&P 500 tăng trung bình 23% trong năm sau bầu cử giữa nhiệm kỳ nếu hai viện do hai đảng khác nhau kiểm soát, so với mức 16% khi Đảng Dân chủ nắm cả hai viện.

Tuy nhiên, một số nhà phân tích cảnh báo không nên mặc định quy luật này sẽ lặp lại.

“Chúng tôi cho rằng quy luật đó sẽ không còn đúng trong lần này. Dù vậy, chúng tôi vẫn thấy nhiều lý do để lạc quan về thị trường chứng khoán Mỹ”, bà Ariana Salvatore, Trưởng bộ phận nghiên cứu chính sách công Mỹ của Morgan Stanley, nhận định với CNBC.

ĐIỀU TRA CỦA QUỐC HỘI CÓ THỂ GÂY BIẾN ĐỘNG CỔ PHIẾU

Nếu nắm được Hạ viện hoặc Thượng viện, Đảng Dân chủ sẽ có quyền chủ trì các ủy ban và ra trát triệu tập, qua đó có thể đưa lãnh đạo doanh nghiệp ra điều trần công khai. Theo hãng tin Reuters, đảng này đã lên kế hoạch điều tra nhiều công ty tài chính và các cơ quan quản lý ngành.

Ngày 21/10, Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Richard Blumenthal đã yêu cầu các nhà tài trợ như hãng thiết bị mạng Cisco, hãng phần mềm Salesforce và sàn giao dịch tiền số Kraken cung cấp hồ sơ liên quan đến dự án phòng khiêu vũ tại Nhà Trắng của ông Trump.

Hạ nghị sĩ Đảng Dân chủ Jamie Raskin cũng yêu cầu cung cấp hồ sơ về các trường hợp miễn thuế quan, nhằm làm rõ liệu ông Trump có dùng chính sách thương mại để ưu ái các nhà tài trợ hay không.

Dù việc tài trợ không đồng nghĩa với sai phạm, khi trở thành đối tượng điều tra, doanh nghiệp vẫn đối mặt nhiều rủi ro, từ việc thông tin nội bộ lộ ra ngoài đến những tin tức bất lợi khó lường.

“Các cuộc điều tra gây ra biến động, bởi chúng kéo theo những tin tức tiêu cực”, bà Monica Guerra, Trưởng bộ phận chiến lược chính sách và địa chính trị của Morgan Stanley, nhận định.

Y TẾ VÀ QUỐC PHÒNG CHỜ QUYẾT ĐỊNH NGÂN SÁCH

Bên cạnh quyền giám sát, Quốc hội Mỹ còn nắm quyền quyết định phân bổ ngân sách. Theo phân tích của tổ chức phi lợi nhuận về chính sách y tế KFF, đạo luật cắt giảm thuế và chi tiêu năm 2025 của ông Trump sẽ khiến chi tiêu liên bang cho Medicaid - chương trình bảo hiểm y tế công dành cho người thu nhập thấp - giảm tổng cộng 911 tỷ USD trong giai đoạn 2025-2034.

Theo báo cáo thường niên gửi Ủy ban Chứng khoán và Sàn giao dịch Mỹ (SEC), Molina Healthcare thu về 32,2 tỷ USD từ Medicaid trong năm 2025, tương đương 75% doanh thu phí bảo hiểm. Vì vậy, công ty bảo hiểm y tế này chịu tác động trực tiếp từ các khoản cắt giảm.

Đảng Dân chủ không thể tự mình bãi bỏ đạo luật năm 2025. Tuy nhiên, nếu kiểm soát ít nhất một viện, đảng này có thể tận dụng các cuộc đàm phán ngân sách để yêu cầu trì hoãn một số khoản cắt giảm.

“Nhiều khả năng họ sẽ phản đối các khoản cắt giảm Medicaid”, ông Jeff Buchbinder, chiến lược gia trưởng về cổ phiếu tại công ty dịch vụ tài chính LPL Financial, nói với CNBC.

Dù vậy, chính những nhà lập pháp muốn bảo vệ Medicaid cũng có thể siết giám sát các công ty bảo hiểm, bệnh viện và hãng dược về giá cả và lợi nhuận.

Ở lĩnh vực quốc phòng, Nhà Trắng đã đề xuất ngân sách 1,5 nghìn tỷ USD cho năm tài khóa 2027. Một Quốc hội do Đảng Dân chủ kiểm soát có thể phản đối một số khoản chi liên quan đến Iran và Israel. Tuy nhiên, theo nhiều nhà phân tích, sự đồng thuận giữa hai đảng về các biện pháp nhằm vào Trung Quốc và phòng thủ tên lửa có thể giúp bảo vệ các chương trình lớn khác.

Với các nhà thầu, khác biệt này có thể quyết định những đơn hàng trị giá hàng tỷ USD. Chẳng hạn, thỏa thuận khung giữa Lockheed Martin và Lầu Năm Góc về 850 máy bay chiến đấu F-35 chỉ trở thành hợp đồng chính thức khi Quốc hội phê duyệt và cấp vốn.

TIỀN SỐ VÀ NGÂN HÀNG CHỜ LUẬT CHƠI RÕ RÀNG

Với ngành tiền số, câu hỏi lớn nhất là những thay đổi trong cách quản lý tiền số dưới thời ông Trump sẽ được luật hóa hay vẫn có nguy cơ bị chính quyền kế nhiệm đảo ngược.

Nỗ lực luật hóa lĩnh vực tiền số đã chững lại vào tháng 9, khi dự luật Clarity về cấu trúc thị trường tiền số không vượt qua được Thượng viện. Ngay sau đó, cổ phiếu của sàn Coinbase và công ty Circle có lúc giảm tới 11%. Circle là đơn vị phát hành stablecoin, tức loại tiền số neo giá vào một tài sản ổn định như đồng USD.

Để dự luật được thông qua trong Quốc hội khóa tới, ngành tiền số có thể phải chấp nhận một số điều kiện. Nếu giành thêm ghế, Đảng Dân chủ có thể yêu cầu các biện pháp bảo vệ người tiêu dùng chặt chẽ hơn và hạn chế stablecoin trả lợi tức cho người nắm giữ.

“Ở một khía cạnh nào đó, ngành này không thực sự quan tâm ai đắc cử. Họ chỉ muốn biết luật chơi trong năm tới sẽ ra sao”, ông Sam Stovall, chiến lược gia trưởng về đầu tư tại công ty nghiên cứu CFRA Research, nhận định với CNBC.

Ngành ngân hàng cũng cần sự ổn định tương tự. Các cơ quan quản lý liên bang ước tính đề xuất cải tổ quy định về vốn sẽ giảm khoảng 4,8% yêu cầu vốn đối với các ngân hàng lớn nhất so với hiện nay, qua đó có thể giải phóng hàng tỷ USD cho hoạt động cho vay và chi trả cho cổ đông.

Theo Reuters, giới tài chính còn theo dõi sát một số cuộc đua có thể định hình chính sách về tiền số và quản lý tài chính. Đáng chú ý nhất là bang Ohio, nơi cựu Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Sherrod Brown, người nổi tiếng chỉ trích Phố Wall và hoài nghi về tiền số, đang tìm cách trở lại Thượng viện.

Các nhóm vận động của ngành tiền số đã chi hơn 50 triệu USD nhằm ngăn ông Brown quay lại. Nếu Đảng Dân chủ giành Thượng viện, ông Brown có cơ hội một lần nữa dẫn dắt Ủy ban Ngân hàng Thượng viện.

LĨNH VỰC AI ĐỐI MẶT SỨC ÉP

AI có lẽ là lĩnh vực phức tạp nhất về mặt chính trị. Morgan Stanley dự báo các công ty điện toán đám mây quy mô lớn như Microsoft, Amazon, Alphabet và Meta sẽ chi hơn 1 nghìn tỷ USD cho đầu tư vốn trong năm 2027.

Tuy nhiên, đà mở rộng này đang vấp phải phản ứng ngày càng lớn từ công chúng Mỹ vì lo ngại về hóa đơn tiền điện và chi phí hạ tầng. Khảo sát của CNBC trong tháng 10 cho thấy 63% cử tri đã đăng ký phản đối việc xây trung tâm dữ liệu trong bán kính 10 dặm (khoảng 16 km) quanh nơi ở.

Hồi tháng 9, dự luật về việc trung tâm dữ liệu lớn tự chi trả chi phí hạ tầng điện tăng thêm đã dậm chân tại Thượng viện, khi Đảng Dân chủ cho rằng biện pháp này quá yếu. Vì vậy, nếu đảng này giành thêm ghế, các công ty phát triển công nghệ có thể phải gánh thêm chi phí nâng cấp lưới điện.

Dù vậy, cơ quan quản lý các bang, công ty điện lực và chính quyền địa phương mới là những bên quyết định dự án nào được đấu nối lưới điện.

Đây là lý do nhà đầu tư đặc biệt quan tâm tới các cuộc bầu cử cấp bang năm nay. Theo công ty tư vấn chính sách Beacon Policy Advisors, 10 cuộc bầu cử thống đốc lần này sẽ định hướng cho 2,5 nghìn tỷ USD vốn đầu tư theo kế hoạch vào hạ tầng AI. Trong đó, Texas, Georgia và Ohio là ba bang chứng kiến cuộc đua cạnh tranh nhất.

“Chúng tôi cho rằng cuộc bầu cử có thể tạo ra những hệ quả đáng kể, nhưng mang tính cục bộ ở từng địa phương”, bà Salvatore nhận định.