Với cơ chế cho phép gia đình, doanh nghiệp và nhà hảo tâm cùng góp vốn từ khi trẻ còn nhỏ, chương trình tài khoản đầu tư hoãn thuế Tài khoản Trump (Trump Accounts) đang nhận được cam kết tài trợ từ nhiều tỷ phú và doanh nghiệp lớn của Mỹ...

Theo hãng tin Bloomberg, kể từ khi chương trình Tài khoản Trump ra mắt vào tháng 7, khoảng 70 triệu tài khoản đã được mở cho trẻ em Mỹ. Trong số này, Bộ Tài chính Mỹ tự động mở khoảng 60 triệu tài khoản, nhưng đến giữa tháng 10, phụ huynh mới tiếp nhận quyền quản lý chưa đến 1% số tài khoản đó. Khoảng 10 triệu tài khoản còn lại do các gia đình và những bên đóng góp khác chủ động mở.

Chương trình cho phép cha mẹ, người thân và cả doanh nghiệp đóng góp tiền vào tài khoản của trẻ, giúp khoản tiết kiệm tích lũy theo thời gian nhờ lãi kép. Chính phủ Mỹ cũng cấp khoản vốn ban đầu 1.000 USD cho mỗi trẻ sinh từ ngày 1/1/2025 đến 31/12/2028.

Nhiều tỷ phú đã cam kết đóng góp cho chương trình, trong đó có vợ chồng tỷ phú Susan và Michael Dell cùng ông Ray Dalio, nhà sáng lập quỹ đầu cơ Bridgewater Associates.

Trong tháng 10, tỷ phú Elon Musk công bố kế hoạch tặng cổ phiếu của công ty công nghệ vũ trụ SpaceX cho mỗi trẻ em tại Mỹ. Theo một nguồn tin thân cận của hãng tin Bloomberg, ông dự định phân phối số cổ phiếu này thông qua chương trình Tài khoản Trump.

TÀI KHOẢN HƯU TRÍ CÁ NHÂN DÀNH CHO TRẺ EM

Theo các chuyên gia tài chính, Tài khoản Trump có thể giúp các gia đình bắt đầu tiết kiệm dài hạn cho con. Tuy nhiên, một số lựa chọn khác có thể linh hoạt hơn và mang lại nhiều ưu đãi thuế hơn, như kế hoạch tiết kiệm cho giáo dục 529 hoặc tài khoản chứng khoán giám hộ do cha mẹ quản lý thay con chưa thành niên.

Chương trình Tài khoản Trump được thành lập theo đạo luật thuế và chi tiêu trị giá nhiều nghìn tỷ USD mà Quốc hội Mỹ thông qua năm 2025. Về cơ bản, đây là một dạng tài khoản hưu trí cá nhân (IRA) dành cho trẻ em.

Cha mẹ, ông bà và những người đủ điều kiện khác có thể đóng góp tổng cộng tối đa 5.000 USD/năm vào tài khoản của mỗi trẻ. Hạn mức này dự kiến được điều chỉnh hàng năm theo lạm phát từ sau năm 2027. Trẻ phải là công dân Mỹ và mỗi trẻ chỉ được sở hữu một tài khoản.

Doanh nghiệp có thể đóng góp tối đa 2.500 USD/năm cho mỗi người con của nhân viên, nhưng khoản tiền này vẫn tính vào hạn mức chung 5.000 USD. Riêng đóng góp từ các tổ chức phi lợi nhuận, chính quyền bang và địa phương không bị tính vào hạn mức này.

Tiền chỉ được rút từ ngày 1/1 của năm trẻ tròn 18 tuổi, thời điểm Tài khoản Trump tự động chuyển thành IRA. Chủ tài khoản được miễn phạt khi rút tiền cho một số mục đích, như học đại học hoặc chi tối đa 10.000 USD để mua căn nhà đầu tiên. Tuy nhiên, họ vẫn phải nộp thuế thu nhập đối với phần lợi nhuận đầu tư và các khoản đóng góp trước thuế.

Theo quy định, tiền trong tài khoản chỉ được đầu tư vào các quỹ tương hỗ hoặc quỹ hoán đổi danh mục (ETF) mô phỏng chỉ số, chủ yếu nắm giữ cổ phiếu Mỹ. Các quỹ này không được sử dụng đòn bẩy và mức phí không được vượt quá 0,1% số dư đầu tư.

Người đóng góp cũng có thể tặng cổ phiếu riêng lẻ. Chẳng hạn, bà Gwynne Shotwell, Chủ tịch SpaceX, cùng chồng đã cam kết tặng cổ phiếu công ty vào tài khoản của hơn 2 triệu trẻ em Mỹ.

Theo các cố vấn tài chính, điểm mới của Tài khoản Trump là cho phép trẻ bắt đầu tích lũy tài sản cho tuổi nghỉ hưu hoặc các mục tiêu dài hạn đủ điều kiện khác ngay từ trước khi đi làm. Trước khi có chương trình này, trẻ em chỉ đủ điều kiện mở tài khoản hưu trí cá nhân (IRA) nếu có thu nhập từ việc đi làm.

Với giả định lợi nhuận đầu tư đạt 7%/năm, khoản vốn ban đầu 1.000 USD từ Chính phủ có thể tăng lên khoảng 3.600 USD khi trẻ 18 tuổi và khoảng 87.000 USD khi 65 tuổi, ngay cả khi không có thêm đóng góp. Nếu gia đình góp thêm 5.000 USD mỗi năm cho đến khi trẻ 18 tuổi, tài khoản có thể đạt khoảng 198.000 USD ở tuổi này và hơn 4,7 triệu USD ở tuổi 65.

Bên cạnh khoản vốn ban đầu từ Chính phủ, chương trình còn nhận được cam kết đóng góp của nhiều tỷ phú và doanh nghiệp lớn. Ông Dalio cho biết quỹ từ thiện của ông sẽ góp 250 USD vào tài khoản của mỗi trẻ trong số khoảng 300.000 trẻ em đủ điều kiện tại bang Connecticut. Tập đoàn quản lý tài sản BlackRock cũng cam kết góp 1.000 USD vào tài khoản của mỗi người con của nhân viên, tương đương khoản hỗ trợ ban đầu từ chính phủ.

Trong khi đó, vợ chồng tỷ phú Dell cam kết tài trợ 6,25 tỷ USD, cấp vốn ban đầu cho tài khoản của 25 triệu trẻ em Mỹ từ 10 tuổi trở xuống đã quá độ tuổi được nhận khoản hỗ trợ 1.000 USD từ chính phủ. Khoản tài trợ ưu tiên trẻ sống tại các khu vực có thu nhập trung vị dưới 150.000 USD, được xác định theo mã bưu chính. Mỗi tài khoản đủ điều kiện sẽ nhận 250 USD.

Dù số tiền này khó tạo thành khoản tích lũy đáng kể, ông Dell, nhà sáng lập tập đoàn công nghệ Dell Technologies, cho biết ông hy vọng cam kết sẽ khuyến khích nhiều người khác cùng đóng góp.

Ngoài BlackRock, nhiều doanh nghiệp cũng cam kết góp 1.000 USD vào tài khoản của mỗi người con của nhân viên, gồm công ty môi giới trực tuyến Robinhood Markets, công ty tài chính SoFi Technologies, tập đoàn dịch vụ tài chính State Street, tập đoàn truyền thông Comcast và chuỗi nhà hàng Chipotle Mexican Grill.

TIỀN TÀI TRỢ DỒI DÀO, HIỆU QUẢ CÒN GÂY TRANH CÃI

Dù thu hút nhiều cam kết tài trợ, Tài khoản Trump vẫn có ít ưu đãi thuế hơn một số kênh tiết kiệm khác. Người sở hữu chưa phải nộp thuế trong thời gian tiền được đầu tư và sinh lời. Tuy nhiên, khi rút tiền, toàn bộ lợi nhuận đầu tư cùng các khoản đóng góp chưa chịu thuế từ chính phủ, nhà hảo tâm hoặc doanh nghiệp đều bị đánh thuế như thu nhập thông thường.

Nếu rút tiền sớm cho những mục đích không thuộc diện miễn phạt, chủ tài khoản còn phải chịu khoản phạt 10% theo quy định của IRA.

Trong khi đó, chương trình tiết kiệm cho giáo dục 529 có hạn mức đóng góp cao hơn nhiều và cho phép rút tiền trước khi trẻ tròn 18 tuổi. Các khoản rút để thanh toán chi phí giáo dục đủ điều kiện được miễn thuế, còn tiền đóng góp thường được khấu trừ khi tính thuế thu nhập cấp bang.

Theo tính toán của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO), chương trình Tài khoản Trump sẽ tiêu tốn của ngân sách liên bang khoảng 15 tỷ USD trong 10 năm tới, chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong khoản chi cho đạo luật thuế và chi tiêu được thông qua năm 2025.

Một số ý kiến cho rằng chương trình bắt nguồn từ mô hình “trái phiếu sơ sinh” (baby bond), tức tài khoản ủy thác do chính phủ cấp vốn cho trẻ em. Nhà kinh tế Darrick Hamilton là người đầu tiên đề xuất mô hình này, với mục tiêu giúp người Mỹ thu nhập thấp tích lũy tài sản và thu hẹp chênh lệch tài sản giữa các nhóm chủng tộc.

Tuy nhiên, ông Hamilton tỏ ra hoài nghi về Tài khoản Trump, cho rằng chương trình tìm cách “giải quyết bất bình đẳng tài sản với chi phí thấp nhất”.

Chương trình còn được cho là chịu ảnh hưởng từ đề xuất của ông Kevin Hassett, Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Mỹ. Trước đây, ông Hassett cùng nhà kinh tế Robert Shapiro từng thúc đẩy ý tưởng mở tài khoản với khoản vốn ban đầu 1.000 USD cho trẻ sơ sinh. Năm 2024, ông gọi đây là cách đơn giản để người dân tham gia thị trường tài chính và cùng hưởng lợi từ sự thịnh vượng của nền kinh tế Mỹ.

Dù vậy, nhiều ý kiến lo ngại các tài khoản được ưu đãi thuế sẽ chủ yếu mang lại lợi ích cho những gia đình khá giả, vốn có điều kiện đóng góp vào tài khoản nhiều hơn. Theo một báo cáo của viện nghiên cứu về dịch chuyển kinh tế thuộc công ty tư vấn McKinsey, để giúp nhiều người cải thiện hoàn cảnh kinh tế, chương trình cần thu hút thêm người tham gia, đồng thời thu hẹp chênh lệch về mức độ tham gia giữa các nhóm thu nhập.