“Cởi trói” cho doanh nghiệp nhà nước lấy lại vai trò dẫn dắt nền kinh tế
Song Hà
03/04/2023, 09:31
Doanh nghiệp nhà nước sở hữu nguồn vốn lớn nhưng hiệu quả chưa tương xứng, chưa có vai trò dẫn dắt, tạo động lực đối với nền kinh tế,… do đó cần có cơ chế chính sách nhằm “cởi trói” giúp doanh nghiệp nhà nước phát huy lợi thế, khắc phục hạn chế, tận dụng cơ hội phát triển...
Cần có cơ chế chính sách nhằm “cởi trói” giúp doanh nghiệp nhà nước phát huy lợi thế.
Ông Nguyễn Hồng Long, Phó Trưởng ban chuyên trách Ban chỉ đạo Đổi mới phát triển doanh nghiệp, cho rằng doanh nghiệp nhà nước với cốt lõi là 19 tập đoàn, tổng công ty (tính đến năm 2022), tuy chiếm tỷ lệ nhỏ nhưng lại đang sở hữu nguồn vốn lớn.
SÁU HẠN CHẾ CẦN KHẮC PHỤC
Các tập đoàn, tổng công ty đảm bảo khoảng 87% điện năng, 50% xăng dầu bán lẻ, 100% khí khô, 70% khí hoá lỏng, 70% phân bón, 45% thuê bao di động, 41% băng rộng cố định mặt đất, 49% vận tải hành khách hàng không nội địa, quản lý 21/22 cảng hàng không dân dụng trên cả nước, 16% hàng hóa vận tải biển, 100% điều hành và vận tải giao thông đường sắt… Vì vậy, các doanh nghiệp nhà nước có vai trò dẫn dắt, thực hiện phần việc các thành phần kinh tế khác không làm.
Tuy nhiên, tại diễn đàn “Tái định vị doanh nghiệp để phát triển bền vững”, ông Nguyễn Đức Thắng, Giám đốc Trung tâm thông tin Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp, thẳng thắn cho rằng bên cạnh những mặt được, kết quả hoạt động và đóng góp của khối doanh nghiệp nhà nước trong thời gian qua vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, nhất là nguồn lực đang nắm giữ và thị trường đang chi phối.
Thứ nhất, về cơ bản, doanh nghiệp nhà nước chưa thực hiện đầy đủ vai trò dẫn dắt, tạo động lực đối với nền kinh tế. Thực tế cho thấy, doanh nghiệp nhà nước tuy nắm giữ nguồn lực lớn của nền kinh tế, nhưng không có các dự án đầu tư phát triển quy mô đủ lớn tạo động lực bứt phá, có sức lan tỏa, nhất là trong các lĩnh vực mới như sản xuất năng lượng sạch, năng lượng tái tạo, công nghệ cao…
Thứ hai, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước chưa tương xứng với nguồn lực nắm giữ. Khu vực doanh nghiệp nhà nước tiếp tục có xu hướng giảm dần quy mô và tỷ lệ đóng góp ở tất cả các chỉ tiêu về hiệu quả trong giai đoạn 2016-2021.
Nhìn chung, khu vực doanh nghiệp nhà nước chỉ hoạt động hiệu quả nhóm ngành, lĩnh vực có lợi thế tự nhiên như khai thác khoáng sản, dầu khí hoặc viễn thông, tài chính-ngân hàng.
Thứ ba, năng lực cạnh tranh, ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn vẫn còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu là lực lượng nòng cốt của kinh tế nhà nước.
Hoạt động của doanh nghiệp nhà nước chủ yếu thiên về “hướng nội”. Các chỉ tiêu, kế hoạch còn thiên về lượng, chưa chú trọng đến chất. Việc đổi mới quản trị doanh nghiệp triển khai chậm, chưa thực sự tiệm cận theo các nguyên tắc và thông lệ quốc tế tốt, phù hợp với kinh tế thị trường hiện đại.
Thứ tư, việc thực hiện các dự án đầu tư mới của doanh nghiệp nhà nước trong thời gian qua chưa được thúc đẩy mạnh mẽ. Trong giai đoạn 2016 - 2020 vừa qua, rất ít dự án, công trình mới có quy mô lớn của doanh nghiệp nhà nước được khởi công, mà chỉ tiếp tục thực hiện các dự án dở dang hoặc xử lý các dự án không hiệu quả từ giai đoạn trước.
Thứ năm, việc tái cơ cấu toàn diện doanh nghiệp nhà nước vẫn mang tính hình thức, chủ yếu tập trung sắp xếp, cổ phần hóa, thoái vốn để có cơ cấu hợp lý hơn, chưa chú trọng thực hiện các định hướng, giải pháp đột phá về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực chất lượng cao và một chiến lược kinh doanh dài hạn có tính khả thi cao.
Việc nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực quản trị doanh nghiệp nhà nước theo chuẩn mực quốc tế chưa ghi nhận được kết quả đáng kể. Trình độ quản trị của doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam vẫn còn rất thấp so với chuẩn mực quốc tế. Nên mức lương và các chế độ đãi ngộ khác chưa gắn với hiệu quả công việc.
Thứ sáu, thiếu tầm nhìn chiến lược để phát triển doanh nghiệp nhất là tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu và vươn ra quốc tế.
TÁI CƠ CẤU, NÂNG CAO HIỆU QUẢ VÀ GIÁ TRỊ ĐẦU TƯ
Để phát huy tối đa vị trí, vai trò, sứ mệnh và đề cao tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp nhà nước trong sản xuất kinh doanh,... theo ông Thắng, cần tiếp tục hoàn thiện đồng bộ pháp luật, cơ chế chính sách đảm bảo hiệu quả, hiệu lực để “cởi trói” doanh nghiệp nhà nước nhằm phát huy được lợi thế, khắc phục hạn chế, tận dụng cơ hội phát triển.
Đồng thời, tăng cường, tạo sự chủ động cho doanh nghiệp, người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp, đẩy mạnh phân công, phân cấp cho Hội đồng thành viên, người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp được giao quản lý.
Các bộ, ngành, địa phương cần chủ động thực hiện đầy đủ và hiệu lực các quyền chủ sở hữu tại doanh nghiệp theo quy định pháp luật và thông lệ quốc tế, không can thiệp vào quá trình điều hành, quản trị kinh doanh tại doanh nghiệp.
Nội dung bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 14-2023 phát hành ngày 03-04-2023. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Giữ văn hóa, giữ niềm tin và làm cho đất nước ngày càng giàu mạnh
Sáng 26/4/2026, trước Đền Thượng tại Khu di tích lịch sử Quốc gia Đặc biệt Đền Hùng và trước anh linh các vua Hùng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có bài phát biểu sâu sắc nhân ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, khẳng định ý nghĩa thiêng liêng của cội nguồn dân tộc và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân...
Việt Nam – Hàn Quốc củng cố Đối tác Chiến lược Toàn diện, hướng tới mục tiêu thương mại 150 tỷ USD
Chiều 24/4, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Phu nhân rời Hà Nội, kết thúc chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam từ ngày 21–24/4/2026, theo lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân; chuyến thăm đạt nhiều kết quả thực chất..
Thủ tướng làm Trưởng Ban Chỉ đạo phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06
Các Phó Trưởng Ban Chỉ đạo gồm Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc (Phó Trưởng Ban Thường trực); Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phan Văn Giang;...
Tăng trưởng kinh tế năm 2026: Tìm kiếm động lực từ cải cách thể chế và kinh tế số
Ấn phẩm Đánh giá kinh tế Việt Nam thường niên năm 2025 của Đại học Kinh tế Quốc dân chỉ ra rằng tỷ trọng đầu tư của khu vực tư nhân trong nước đang có xu hướng suy giảm trong khi đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng đã chuyển sang mức âm... Điều này cho thấy các giải pháp tăng trưởng cho năm 2026 cần tập trung vào cải cách thể chế và kinh tế số
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm điện đàm với Thủ tướng Australia Anthony Albanese
Sáng 24/4, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã điện đàm với Thủ tướng Australia Anthony Albanese, trao đổi về quan hệ song phương và các định hướng hợp tác trong thời gian tới.
Với phương châm Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập (1930 - 2030); hiện thực hoá tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945 - 2045).
Tổng số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI trong cả nước là 182. Số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử của các tỉnh, thành phố được ấn định...
VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên VnEconomy.
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là generative AI, phát triển mạnh mẽ, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã tiên phong ứng dụng công nghê để mang đến trải nghiệm thông tin đột phá với chatbot AI Askonomy...
Thuế đối ứng của Mỹ có ảnh hướng thế nào đến chứng khoán?
Chính sách thuế quan mới của Mỹ, đặc biệt với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ ngày 7/8/2025 (giảm từ 46% sau đàm phán),
có tác động đáng kể đến kinh tế Việt Nam do sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Mỹ (chiếm ~30% kim ngạch xuất khẩu).
Dưới đây là phân tích ngắn gọn về các ảnh hưởng chính:
