Từ những kế hoạch được triển khai sớm, Sơn La từng bước đưa công nghệ thông tin về với thôn, bản, giúp đồng bào dân tộc thiểu số tiếp cận tri thức, mở rộng sản xuất, kinh doanh và nâng cao hiệu quả quản lý ở cơ sở...

Từ năm 2019, UBND tỉnh Sơn La ban hành Kế hoạch số 230/KH-UBND thực hiện Đề án “Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số phát triển kinh tế – xã hội và đảm bảo an ninh trật tự vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Sơn La giai đoạn 2019 – 2025”. Đây được xem là bước đi sớm, tạo nền tảng để công nghệ thông tin từng bước len sâu vào đời sống đồng bào vùng cao.

Trên cơ sở kế hoạch này, tỉnh đã chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan thiết lập các điểm hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ phát triển kinh tế và giữ gìn an ninh trật tự. Nhiều ứng dụng công nghệ được xây dựng, triển khai trong các lĩnh vực thiết thực như y tế với hỗ trợ chẩn đoán, khám, chữa bệnh từ xa; cảnh báo thiên tai, thảm họa; tuyên truyền, phổ biến chính sách dân tộc… Qua đó, giúp người dân tiếp cận thông tin nhanh hơn, đầy đủ hơn và kịp thời hơn.

Song song với đầu tư hạ tầng, chính quyền tỉnh Sơn La chú trọng công tác truyền thông về chuyển đổi số, giúp người dân đến gần hơn với các chính sách dân tộc, từng bước nâng cao khả năng ứng dụng và khai thác công nghệ thông tin vào sản xuất, sinh hoạt. Công nghệ không chỉ phục vụ phát triển kinh tế mà còn góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, thu hẹp khoảng cách giàu nghèo giữa các vùng, miền.

TỔ CHUYỂN ĐỔI SỐ CỘNG ĐỒNG – CẦU NỐI GIỮA CHÍNH QUYỀN VÀ NGƯỜI DÂN

Một trong những điểm nhấn quan trọng trong quá trình chuyển đổi số ở Sơn La là sự ra đời và phát huy hiệu quả của các Tổ chuyển đổi số cộng đồng. Đây được xem là “cánh tay nối dài” của chính quyền cơ sở trong việc đưa chủ trương, chính sách về chuyển đổi số đến từng hộ dân.

Các tổ này trực tiếp tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng ứng dụng công nghệ thông minh, tham gia thương mại điện tử, tiếp cận dịch vụ hành chính công trực tuyến và từng bước tham gia vào quá trình chuyển đổi số trong mọi mặt đời sống. Từ đó, chính quyền số, kinh tế số, xã hội số dần hình thành ngay tại làng bản, thôn xóm.

Sau thời gian triển khai, đến nay toàn tỉnh Sơn La đã thành lập gần 1.500 Tổ chuyển đổi số cộng đồng với gần 9.000 thành viên. Các tổ thường xuyên được bồi dưỡng, tập huấn để nâng cao kỹ năng, đáp ứng yêu cầu hỗ trợ người dân, nhất là nông dân, hợp tác xã nông nghiệp trong ứng dụng chuyển đổi số vào sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.

Thực tế cho thấy, nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng miền núi đã chủ động tận dụng mạng xã hội để quảng bá homestay, bán hàng qua hình thức livestream các sản phẩm đặc trưng của địa phương như thịt khô, nông sản, hoa quả. Công nghệ giúp khoảng cách địa lý được rút ngắn, sản phẩm vùng cao có cơ hội tiếp cận thị trường rộng lớn hơn.

Ngay sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, 75 xã, phường trên địa bàn tỉnh đã kiện toàn, thành lập các tổ công nghệ số cộng đồng, sẵn sàng hỗ trợ người dân tham gia vào quá trình chuyển đổi số. Hiện nay, 100% tổ, bản đã lập các nhóm Zalo chung để kết nối các hộ gia đình, chia sẻ thông tin, thông báo chính sách, hướng dẫn thủ tục hành chính. Nhờ đó, người dân không còn phải đi lại nhiều lần để nắm bắt thông tin như trước.

HẠ TẦNG SỐ TẠO ĐÀ CHO KINH TẾ NÔNG THÔN BỨT PHÁ

Hạ tầng số được đầu tư đồng bộ là nền tảng quan trọng cho quá trình chuyển đổi số ở Sơn La. Hiện 100% xã trên địa bàn tỉnh có mạng thông tin băng rộng cố định và được phủ sóng di động 4G. Tỷ lệ thôn, bản có băng rộng cố định đạt 80,03%; tỷ lệ hộ gia đình có thuê bao cáp quang đạt 55,05%. Toàn tỉnh có 8.724 tuyến cáp với tổng chiều dài khoảng 6.360 km cáp quang; tỷ lệ thôn, bản được phủ sóng 4G đạt 96,26%, tỷ lệ dân số được phủ sóng 4G đạt 97,25%.

Cùng với đó, hệ thống thư điện tử công vụ phục vụ hơn 28.000 tài khoản cán bộ, công chức, viên chức, bảo đảm trao đổi thông tin nhanh chóng, an toàn, nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành. Những thay đổi này không chỉ góp phần minh bạch, công khai hoạt động của chính quyền cơ sở mà còn mang lại sự hài lòng cho người dân khi thủ tục hành chính được giải quyết nhanh gọn, kịp thời.

Tại bản Cò Nòi, xã Mai Sơn, gia đình chị Lò Thị Giang – một hộ canh tác nông nghiệp lâu năm – cảm nhận rõ những lợi ích từ internet. Trước đây, việc tiếp cận thông tin kỹ thuật sản xuất còn hạn chế, nay chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, chị có thể học hỏi các phương thức canh tác mới qua báo chí, truyền hình, mạng xã hội. “Bây giờ trong bản nhà nào cũng có mạng Wi-Fi, internet. Nông dân thuận tiện hơn rất nhiều, sản phẩm làm ra cũng dễ quảng bá, đưa trực tiếp đến tay người tiêu dùng”, chị Giang chia sẻ.

Không chỉ người dân, các doanh nghiệp và hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn tỉnh cũng đang tận dụng hiệu quả nền tảng số. Đến nay, 42 doanh nghiệp, hợp tác xã đã được hỗ trợ quảng bá 52 sản phẩm nông sản tiêu biểu trên Trang thông tin doanh nghiệp và nông sản tỉnh Sơn La. Năm doanh nghiệp, hợp tác xã với 75 sản phẩm đạt tiêu chuẩn xuất khẩu đã được đưa lên các sàn thương mại điện tử quốc tế. Toàn tỉnh hiện có 2.466 sản phẩm nông sản tham gia sàn thương mại điện tử với gần 50.000 giao dịch thành công.

Anh Nguyễn Văn Nam, Giám đốc Hợp tác xã dâu tây Xuân Quế, xã Mai Sơn, cho biết hợp tác xã đã ứng dụng hệ thống tưới nhỏ giọt, tưới tự động điều khiển qua điện thoại, lắp camera giám sát, xây dựng hồ sơ điện tử và sử dụng mã QR truy xuất nguồn gốc. Việc ứng dụng công nghệ trong toàn bộ chuỗi giá trị giúp nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế, đồng thời từng bước hình thành mô hình nông nghiệp số, nông dân số trên địa bàn tỉnh.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La, chính quyền số cấp xã cùng các cơ chế hỗ trợ của tỉnh đã tạo điều kiện thuận lợi để người dân, hợp tác xã tiếp cận công nghệ. Internet được phủ sóng đến hầu hết các thôn, bản; cán bộ cơ sở trực tiếp hướng dẫn người dân quản lý, đăng ký sàn thương mại điện tử, quảng bá sản phẩm, giúp nông sản Sơn La ngày càng vươn xa trên thị trường trong và ngoài nước.