Cương quyết “tuyên chiến” với hành vi vi phạm khai thác IUU

Trong bối cảnh ngành thủy sản Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức từ việc khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Công điện số 198/CĐ-TTg yêu cầu các bộ ngành và địa phương tập trung thực hiện tháng cao điểm chống khai thác IUU. Đây không chỉ là nhiệm vụ cấp bách trước mắt mà còn mang ý nghĩa lâu dài đối với sự phát triển bền vững của ngành thủy sản Việt Nam.

Công điện nhấn mạnh sự tiến bộ trong việc ngăn chặn tàu cá và ngư dân vi phạm khai thác bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài.

Các chỉ số chống khai thác IUU đã có sự chuyển biến rõ rệt, từ việc kiểm soát hoạt động tàu cá chặt chẽ hơn đến việc truy xuất nguồn gốc thủy sản ngày càng đi vào nề nếp. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận nhỏ ngư dân và doanh nghiệp vì lợi ích cá nhân mà vi phạm pháp luật, ảnh hưởng đến uy tín quốc gia và công bằng xã hội.

Để đối phó với tình trạng này, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ trưởng, trưởng ngành, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố ven biển tiếp tục thực hiện nghiêm Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 10/4/2024 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định, các ý kiến chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các văn bản khác có liên quan, quyết liệt chỉ đạo và cương quyết “tuyên chiến” với hành vi vi phạm khai thác IUU.

Thủ tướng giao Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo rà soát, hoàn thiện dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 38/2024/NĐ-CP ngày 5/4/2024 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản. Hoàn thành trước ngày 25/10/2025.

Tiếp tục hoàn thiện, hướng dẫn triển khai thực hiện hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT). Hoàn thành trước ngày 15/11/2025.

Thiết lập kênh liên hệ với các tổ chức nghề cá khu vực, quốc gia tàu treo cờ, cấp giấy phép để xác minh, đối chiếu thông tin quản lý tàu, giấy phép khai thác, chuyển tải. Hoàn thành trước ngày 30/10/2025.

Bố trí đủ nguồn lực (kinh phí, nhân sự, trang thiết bị...) để kiểm tra hồ sơ, giám sát khối lượng, thành phần loài thủy sản nhập khẩu tại cảng biển, tại nhà máy chế biến, xuất khẩu thủy sản; mua thông tin, truy cập cơ sở dữ liệu quốc tế để xác minh, đối chiếu thông tin tàu, sản phẩm thủy sản khai thác nhập khẩu vào Việt Nam. Hoàn thành trước ngày 30/10/2025.

Thực hiện kết nối, liên thông đồng bộ cơ sở dữ liệu theo dõi, cập nhật kết quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản của Bộ Quốc phòng và Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Hoàn thành trước ngày 30/10/2025.

Thủ tướng giao Bộ trưởng Bộ Quốc phòng chỉ đạo đưa vào sử dụng hệ thống kiểm soát tàu cá ngư dân trên các vùng biển. Hoàn thành trước ngày 30/10/2025.

Đồng thời chỉ đạo Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) đưa vào sử dụng hệ thống cảnh báo mất kết nối VMS, e-logbook. Hoàn thành trước ngày 30/10/2025.

Áp dụng hệ thống báo cáo vị trí tàu cá tự động khi mất kết nối hệ thống VMS trên biển tại Trung ương và địa phương. Hoàn thành trước ngày 30/10/2025.

Hoàn thiện hệ thống giám sát tàu cá, cơ chế đồng bộ dữ liệu, báo cáo vị trí tàu cá; phân tích trường hợp tàu cá do hệ thống VMS cảnh báo vi phạm để thông báo đến cơ quan, lực lượng chức năng xử lý theo quy định. Hoàn thành trước ngày 30/10/2025.

Bên cạnh đó, Bộ Công an được giao nhiệm vụ kiểm soát tàu cá và ngư dân xuất nhập bến trên VNelD, đồng thời điều tra, xử lý các tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.

Bộ Ngoại giao làm việc với lực lượng chức năng nước sở tại, thuyền trưởng đang bị giam giữ ở nước ngoài để điều tra, thu thập bằng chứng, xử lý triệt để các vụ việc vi phạm theo quy định. Hoàn thành trước ngày 30/10/2025.

Cung cấp thông tin chi tiết của tàu cá và ngư dân bị nước ngoài bắt giữ năm 2024 và 2025 để các cơ quan có thẩm quyền trong nước xử lý theo quy định của pháp luật. Hoàn thành trước ngày 30/10/2025.

Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là đảm bảo 100% tàu cá đã đăng ký phải viết biển số và đánh dấu tàu cá theo quy định. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và sự tuân thủ nghiêm ngặt từ phía ngư dân.

Thủ tướng cũng yêu cầu các tỉnh, thành phố có tàu cá cũng cần ban hành chính sách chuyển đổi nghề và hỗ trợ ngư dân. Mặt khác, cần nâng cấp, thay thế thiết bị VMS để duy trì kết nối hệ thống 24/24.