Thủ tướng: Quyết tâm gỡ “thẻ vàng” IUU trong năm 2025

Chiều 23/9/2025, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì Phiên họp lần thứ 14 của Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU (đánh bắt thuỷ sản bất hợp pháp). Phiên họp được kết nối trực tuyến tới 21 tỉnh, thành phố ven biển với sự tham dự của Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà – Trưởng Ban Chỉ đạo; Quyền Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng; lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương và địa phương.

PHÁT TRIỂN THUỶ SẢN BỀN VỮNG, BẢO VỀ UY TÍN QUỐC GIA

Trong bối cảnh Đoàn kiểm tra của Ủy ban châu Âu (EC) dự kiến sẽ sang Việt Nam trong tháng 10 để kiểm tra tình hình thực hiện chống khai thác IUU, phiên họp lần này có ý nghĩa then chốt. Các đại biểu đã thảo luận thẳng thắn, chỉ rõ thực trạng, nguyên nhân tồn tại, trách nhiệm của từng cơ quan và đề xuất giải pháp tháo gỡ “điểm nghẽn” trong nỗ lực gỡ “thẻ vàng” IUU.

Theo đánh giá, ngành thủy sản nhiều năm qua tiếp tục là ngành kinh tế mũi nhọn của Việt Nam. Sau gần 8 năm triển khai các biện pháp chống khai thác IUU theo khuyến nghị của EC, Ban Chỉ đạo quốc gia đã tổ chức 13 phiên họp, 4 đoàn kiểm tra tại địa phương; tham mưu ban hành 1 chỉ thị của Ban Bí thư, 2 chỉ thị và 8 công điện của Thủ tướng Chính phủ.

Nhờ đó, hành lang pháp lý, thể chế về thủy sản ngày càng được hoàn thiện; công tác quản lý, kiểm tra, giám sát bằng công nghệ và biện pháp hành chính được đẩy mạnh. Từ đầu năm 2024 đến nay, các cơ quan đã xử phạt hành chính 26 tàu, khởi tố hình sự 8 tàu vi phạm. Đáng chú ý, số lượng tàu cá và ngư dân vi phạm ở vùng biển nước ngoài đã giảm so với năm trước; 99% tàu cá đã lắp thiết bị giám sát hành trình (VMS).

Tuy nhiên, tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài vẫn xảy ra, ảnh hưởng đến uy tín quốc gia, đời sống ngư dân ven biển. Một số biện pháp quản lý còn chưa triệt để, cơ sở hạ tầng nghề cá chưa đáp ứng yêu cầu, ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận ngư dân còn hạn chế. Đây là những rào cản lớn khiến Việt Nam chưa thể tháo gỡ được cảnh báo “thẻ vàng” của EU.

Kết luận phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh phát triển ngành thủy sản không chỉ liên quan đến kinh tế mà còn gắn với chủ quyền quốc gia, đời sống ngư dân và hình ảnh đất nước trên trường quốc tế. Do đó, cần có cách tiếp cận bài bản, tổng thể, toàn diện, giải quyết căn cơ những tồn tại, tránh tư duy đối phó.

Thủ tướng chỉ rõ, nguyên nhân chính của những hạn chế là một số cấp ủy, chính quyền còn lơ là, buông lỏng lãnh đạo; ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận ngư dân chưa cao; công tác giám sát, xử lý vi phạm chưa quyết liệt; hạ tầng nghề cá chưa đáp ứng yêu cầu.

ĐỒNG BỘ GIẢI PHÁP, QUYẾT GỠ “THẺ VÀNG” IUU TRONG NĂM 2025

Người đứng đầu Chính phủ nêu 5 mục tiêu trọng tâm trong thời gian tới:

Thứ nhất, thiết lập lại trật tự quản lý đội tàu cá đúng luật, chặt chẽ, nghiêm minh.

Thứ hai, phát triển ngành thủy sản, nghề cá xa bờ bền vững, an toàn, gắn với sinh kế người dân và đúng pháp luật quốc tế.

Thứ ba, chuyển dần từ khai thác xa bờ sang nuôi trồng, chế biến gần bờ, tạo việc làm, góp phần bảo vệ môi trường và nguồn lợi thủy sản.

Thứ tư, bảo vệ hình ảnh, uy tín, danh dự của đất nước, con người, dân tộc Việt Nam.

Thứ năm, quyết tâm gỡ "Thẻ vàng" IUU trong năm 2025.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Thủ tướng giao nhiều nhiệm vụ cụ thể. Ban Chỉ đạo sẽ họp hằng tuần để kiểm điểm, giám sát; thành lập Tổ công tác do Bộ Công an chủ trì xử lý dứt điểm các vụ vi phạm hình sự; số hóa toàn bộ dữ liệu quản lý tàu cá, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia. Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố ven biển phải chịu trách nhiệm trước Chính phủ nếu không hoàn thành nhiệm vụ.

Song song với đó, các bộ, ngành, địa phương cần quan tâm hỗ trợ đời sống ngư dân trong quá trình chuyển đổi nghề; có gói tín dụng phù hợp để tạo sinh kế mới. Các hiệp hội, doanh nghiệp thủy sản phải nghiêm túc thực hiện quy định, không tiếp tay cho khai thác IUU, đồng thời phối hợp với cơ quan chức năng xử lý triệt để các hành vi vi phạm.

Để gỡ “thẻ vàng” IUU, Thủ tướng yêu cầu triển khai đồng bộ các giải pháp: hoàn thiện thể chế, kiểm soát chặt tàu ra vào cảng, truy xuất nguồn gốc thủy sản, tăng cường tuần tra kiểm soát vùng biển, xử lý nghiêm các tàu vi phạm, đặc biệt là hành vi ngắt kết nối VMS hoặc khai thác ở vùng biển nước ngoài.

Bộ Quốc phòng phải tăng cường nguồn lực kiểm soát tàu cá xuất nhập bến, tuần tra các bãi ngang, cửa sông, cửa biển, đảo; tổ chức cao điểm xử lý nghiêm tàu cá vi phạm. Bộ Ngoại giao cung cấp thông tin kịp thời về ngư dân bị bắt giữ, đồng thời đẩy mạnh đàm phán phân định ranh giới và hợp tác khai thác với các nước láng giềng. Bộ Công an điều tra, triệt phá các đường dây môi giới đưa tàu cá, ngư dân đi khai thác bất hợp pháp ở nước ngoài.

Bộ Khoa học và Công nghệ được giao rà soát chất lượng dịch vụ vệ tinh cho hệ thống VMS; Bộ Công Thương phối hợp với các bộ, ngành và địa phương xử lý vấn đề truy xuất nguồn gốc. Các cơ quan báo chí, truyền thông tiếp tục tuyên truyền, phổ biến pháp luật về thủy sản, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của ngư dân ven biển.

“Chúng ta phải hành động quyết liệt, đồng bộ, vì sự phát triển bền vững của ngành thủy sản, vì lợi ích của đất nước và nhân dân, đặc biệt là ngư dân”, Thủ tướng nhấn mạnh, đồng thời khẳng định quyết tâm chính trị cao nhất để gỡ “thẻ vàng” IUU trong năm 2025.