Hội thảo khoa học “Thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong quản lý nhiệm vụ khoa học và công nghệ” tại Đà Nẵng đã nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số trong việc kiến tạo phương thức quản lý hiện đại, minh bạch và xuyên suốt cho các nhiệm vụ khoa học và công nghệ (KH&CN), từ giai đoạn đề xuất đến nghiệm thu và khai thác kết quả…

Ngày 13/11, tại Đà Nẵng, Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) đã tổ chức Hội thảo khoa học “Thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong quản lý nhiệm vụ khoa học và công nghệ”. Sự kiện này tập trung vào việc hướng dẫn các cơ quan, đơn vị và nhà khoa học khai thác hiệu quả Hệ thống quản lý trực tuyến nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (hệ thống STM), đồng thời giải quyết những vướng mắc thực tiễn trong quá trình triển khai.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Vũ Văn Phán, Trưởng phòng Chuyển đổi số và Truyền thông, Quỹ NAFOSTED, khẳng định việc triển khai hệ thống STM là bước cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Thông báo kết luận số 17 của Tổng Bí thư Tô Lâm về đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, xét chọn và phân bổ kinh phí thực hiện nhiệm vụ KH&CN. Hệ thống này, đặt tại địa chỉ stm.gov.vn, hướng đến xây dựng một phương thức quản lý công khai, minh bạch, lấy nhà khoa học và tổ chức chủ trì làm trung tâm.

Ông Phán cho biết: Đến nay, NAFOSTED đã phối hợp triển khai với khoảng 15 Sở KH&CN và đang tiếp tục mở rộng kết nối để đảm bảo tính đồng bộ và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan. Tại đây, ông Phán cũng đã giới thiệu tổng quan về hệ thống STM, được NAFOSTED và Bộ KH&CN triển khai dựa trên các quy định pháp lý mới như Nghị quyết số 57-NQ/TW, Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025, Nghị định số 229/2026/NĐ-CP cùng các thông tư hướng dẫn. Hệ thống này kết nối bốn nhóm người dùng chính: nhà khoa học (xác thực bằng tài khoản VNeID mức độ 2), tổ chức chủ trì, cơ quan quản lý nhiệm vụ và cơ quan quản trị hệ thống. Toàn bộ quy trình quản lý nhiệm vụ KH&CN được thực hiện trực tuyến qua tám bước, bao gồm từ kêu gọi đề xuất, đăng ký, tiếp nhận hồ sơ, xét chọn, đánh giá, ký hợp đồng điện tử, theo dõi tiến độ, đánh giá giữa kỳ đến nghiệm thu và công bố kết quả. Đặc biệt, hoạt động đánh giá của chuyên gia được hỗ trợ chấm điểm và ký số trực tuyến, trong khi quá trình triển khai được cập nhật thông qua nhật ký thực hiện hằng tháng.

“Việc số hóa toàn trình này không chỉ giúp giảm thiểu thủ tục giấy tờ, xóa bỏ rào cản địa lý mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các bên tiếp cận thông tin, theo dõi tiến độ và kiểm soát quá trình xử lý hồ sơ mọi lúc, mọi nơi. Điều này góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, tăng tính công khai và trách nhiệm giải trình trong thực hiện nhiệm vụ KH&CN”, ông Phán nhấn mạnh.

Chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng hệ thống STM tại cơ sở giáo dục đại học, ông Trương Tiến Vũ, Trưởng phòng Quản lý khoa học, Đại học Duy Tân, đánh giá nền tảng này đã góp phần chuẩn hóa quy trình quản lý theo Nghị định số 267/2025/NĐ-CP trên một hệ thống trực tuyến thống nhất. Các khâu từ nộp đề xuất, ký hợp đồng điện tử, giám sát tiến độ theo thời gian thực đến nghiệm thu, thanh lý đều được quản lý xuyên suốt, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí, hạn chế sai sót và bảo đảm khả năng truy xuất quá trình xử lý.

Từ thực tiễn triển khai, Đại học Duy Tân kiến nghị tiếp tục rà soát, tối ưu quy trình nghiệp vụ; bổ sung cơ chế phân quyền nội bộ đối với tài khoản của tổ chức chủ trì; tăng cường kết nối API với các cơ sở dữ liệu học thuật như Scopus, Web of Science và Cục Sở hữu trí tuệ. Đồng thời, trường cũng đề xuất nghiên cứu tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để tự động kiểm tra trùng lặp đề xuất, góp phần hạn chế tình trạng một đề tài đăng ký xin nhiều nguồn tài trợ.

Tham luận của Sở KH&CN thành phố Đà Nẵng, từ góc nhìn của cơ quan quản nhà nước ở địa phương đã nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ phương thức quản lý chủ yếu dựa trên hồ sơ, quy trình sang quản lý toàn bộ vòng đời nhiệm vụ, chú trọng hiệu quả đầu ra và quản trị quyền SHTT. Dựa trên thực tiễn quản lý 77 nhiệm vụ tại địa phương và các quy định pháp luật mới, Sở KH&CN Đà Nẵng đề xuất sáu điểm kiểm soát SHTT cần được lồng ghép xuyên suốt vòng đời nhiệm vụ. Các điểm kiểm soát này bao gồm giai đoạn trước khi phê duyệt, đặt hàng, ký hợp đồng, tổ chức thực hiện, nghiệm thu đến giai đoạn sau nghiệm thu. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm quyền và lợi ích của các bên, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho việc xác lập, quản lý và khai thác kết quả nghiên cứu.

Tham luận cũng làm rõ nguyên tắc Nhà nước tự động giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng kết quả thực hiện nhiệm vụ cho tổ chức chủ trì theo quy định; yêu cầu chứng minh đóng góp đáng kể của con người đối với sản phẩm được tạo ra bằng AI. Bên cạnh đó, tham luận giới thiệu các chương trình, chính sách hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ của thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2026-2030.

Từ những nội dung các tham luận trao đổi tại hội thảo đã góp phần làm rõ yêu cầu chuyển đổi số trong quản lý nhiệm vụ KH&CN, từ việc hoàn thiện quy trình, kết nối dữ liệu đến bảo đảm quyền SHTT và khai thác hiệu quả kết quả nghiên cứu. Đặc biệt những kiến nghị từ cơ quan quản lý, cơ sở nghiên cứu và nhà khoa học sẽ là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện hệ thống STM, hướng tới xây dựng một môi trường quản lý nhiệm vụ KH&CN đồng bộ, minh bạch và hiệu quả, thúc đẩy mạnh mẽ đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.