Tính đến ngày 18/10, TP.HCM ghi nhận 4 học sinh Trường THCS Hai Bà Trưng (xã Hiệp Phước) mắc não mô cầu nhóm B. Trong đó, một học sinh đã tử vong, hai trường hợp còn lại đang được điều trị, theo dõi…

BS. Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm phòng, chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết: Bệnh não mô cầu do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Vi khuẩn có thể cư trú ở mũi họng người lành mà không gây triệu chứng, nhưng khi xâm nhập vào máu hoặc dịch não tủy có thể gây viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết hoặc cả hai.

Bệnh lây qua dịch tiết đường hô hấp, nhất là khi tiếp xúc gần hoặc kéo dài, sống chung nhà hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết miệng họng. Người mang vi khuẩn không triệu chứng vẫn có thể lây bệnh. Bên cạnh trẻ nhỏ, thanh thiếu niên và người trẻ là nhóm cần được quan tâm trong phòng bệnh não mô cầu.

Ở lứa tuổi này, tỉ lệ mang vi khuẩn vùng mũi họng có xu hướng tăng. Các hoạt động học tập, giao tiếp xã hội và sinh hoạt tập thể cũng tạo điều kiện cho vi khuẩn lây truyền. Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể sốt, đau đầu, đau mỏi cơ, buồn nôn hoặc nôn, dễ nhầm với bệnh nhiễm virus thông thường. Khi tiến triển nặng, bệnh có thể gây sốc nhiễm khuẩn, rối loạn đông máu, suy đa cơ quan và tử vong trong thời gian ngắn.

Theo Cục Phòng bệnh, hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm ghi nhận từ ngày 14 đến 16/10, ba học sinh Trường THCS Hai Bà Trưng (TP.HCM) mắc bệnh nhiễm trùng do não mô cầu. Trường hợp thứ nhất là H.H.K. (sinh năm 2014, học sinh lớp 7A5). Bệnh nhân khởi phát đau đầu ngày 12/10, đến ngày 14/10 xuất hiện sốt và phát ban. Tối cùng ngày, bệnh diễn biến tối cấp, gây sốc nhiễm trùng, suy đa cơ quan. Bệnh nhân tử vong tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới, xác định dương tính với vi khuẩn não mô cầu.

Trường hợp thứ hai và thứ ba (sinh năm 2014, học sinh lớp 7A2) đều có tiếp xúc gần hàng ngày với bệnh nhân thứ nhất. Hiện hai bệnh nhân được cách ly, điều trị và theo dõi sát. Chiều 17/10, TP.HCM tiếp tục ghi nhận ca thứ 4 mắc não mô cầu nhóm B tại trường này. Đây là học sinh nam, học cùng trường, có tiếp xúc gần với 1 trong 3 ca bệnh não mô cầu trước đó.

Em khởi phát bệnh ngày 15/10 với các triệu chứng sốt cao 40 độ C, đau đầu, đau họng, đau mỏi cơ, sau đó xuất hiện các chấm xuất huyết rải rác dưới da. Kết quả dương tính với não mô cầu nhóm B, đồng thời xác định đồng nhiễm vi rút cúm B. Hiện bệnh nhân tỉnh, sinh hiệu ổn định, đang tiếp tục điều trị kháng sinh và chăm sóc tại bệnh viện.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) đã phối hợp với trạm y tế và nhà trường rà soát danh sách tiếp xúc gần, theo dõi sức khỏe và hướng dẫn chuyển khám tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới đối với những người có triệu chứng như sốt, đau họng hoặc đau đầu. Theo báo cáo nhanh của bệnh viện, hiện đơn vị đã điều trị nội trú cho 23 học sinh của trường có triệu chứng viêm đường hô hấp.

Ngoài 4 trường hợp mắc não mô cầu, xét nghiệm ghi nhận 4 em nhiễm cúm A/H1N1, 4 em nhiễm cúm B và một em đồng nhiễm cúm A, cúm B. Trong số học sinh nhiễm cúm B có trường hợp đồng nhiễm não mô cầu thứ 4. Cùng ngày 15/10, HCDC lấy 21 mẫu phết mũi, họng của học sinh có biểu hiện hô hấp tại trường. Kết quả cho thấy 12 mẫu dương tính với rhinovirus hoặc virus cúm mùa.

Sở Y tế TP.HCM khuyến cáo phụ huynh bình tĩnh, không chủ quan trước các dấu hiệu bất thường nhưng cũng không hoang mang. Bệnh não mô cầu lây truyền qua giọt bắn khi tiếp xúc gần; người tiếp xúc với bệnh nhân không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh.

BSCKII. Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM), cho biết theo hướng dẫn của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ và Tổ chức Y tế thế giới (WHO), cần xem xét mức độ gần, thời gian tiếp xúc, việc tiếp xúc với dịch tiết miệng - họng và thời điểm tiếp xúc với người bệnh não mô cầu.

Nhóm nguy cơ cần được đánh giá dự phòng là những người tiếp xúc trong khoảng 7 ngày trước khi bệnh nhân khởi phát triệu chứng cho đến 24 giờ sau khi bệnh nhân được điều trị kháng sinh hiệu quả. Nếu trẻ có tiếp xúc với người mắc bệnh, phụ huynh nên chủ động liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ và tư vấn sử dụng kháng sinh dự phòng phù hợp.

"Việc lựa chọn loại kháng sinh, liều lượng và cách sử dụng cần tuân theo chỉ định của bác sĩ, dựa trên độ tuổi, cân nặng và tình trạng sức khỏe của từng trẻ. Phụ huynh không nên tự ý mua thuốc hoặc sử dụng kháng sinh dự phòng khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế", bác sĩ Tiến khuyến cáo.

Đại diện Viện Pasteur TP.HCM cho biết số ca não mô cầu năm nay tăng cao so các năm. Cả năm 2025, khu vực phía Nam ghi nhận 39 ca, trong đó có 6 ca tử vong. Năm 2024 ghi nhận 12 ca, một tử vong. Dữ liệu giám sát nhiều năm của Viện Pasteur TP.HCM cho thấy chủng nhóm B chiếm ưu thế. Trong giai đoạn 2013 - 2026, các chủng được xét nghiệm tại viện đều thuộc nhóm này.

BSCKII. Nguyễn Thị Kim Anh, Phó trưởng khoa Sức khỏe trẻ em, Phòng khám Theo yêu cầu, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết bệnh do não mô cầu xâm lấn nguy hiểm vì diễn tiến nhanh, triệu chứng ban đầu dễ nhầm với cúm hoặc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp thông thường. Người bệnh có thể sốt, đau đầu, mệt mỏi, buồn nôn hoặc nôn. Khi bệnh tiến triển, các dấu hiệu như cứng cổ, lơ mơ, rối loạn ý thức hoặc ban xuất huyết trên da có thể xuất hiện.

Trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới một tuổi, thanh thiếu niên và người trên 65 tuổi thuộc nhóm có nguy cơ mắc bệnh. Nguy cơ cũng cao hơn ở người sống trong môi trường tập thể đông đúc, người suy giảm miễn dịch, nhiễm HIV hoặc bị tổn thương, đã cắt bỏ lách. Người vừa mắc bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, đặc biệt là cúm, hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá cũng cần lưu ý.

BSCKI. Đinh Văn Thới, Phó trưởng Phòng khám Đa khoa, Viện Pasteur TP.HCM, cho biết Việt Nam hiện có vaccine phòng não mô cầu nhóm B và vaccine phối hợp phòng các nhóm A, C, W, Y. Người dân nên trao đổi với bác sĩ để lựa chọn vaccine và lịch tiêm phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe.

Theo đại diện Viện Pasteur TP.HCM, chỉ tính riêng ngày 17/10, lượng người đến tiêm vaccine não mô cầu tăng gấp 8 lần so với ngày thường. Trong khi đó, ngày 16/10, gần 80 trung tâm tiêm chủng VNVC tại TP.HCM ghi nhận số lượt người đến tư vấn và tiêm vaccine phòng bệnh này tăng gấp 4 lần mức trung bình tháng.