Việc điều chỉnh hơn 40 km² diện tích tự nhiên từ Phú Thọ về Hà Nội đặt ra yêu cầu bảo đảm quyền lợi của 1.057 người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số. Các đại biểu Quốc hội đề nghị làm rõ chính sách chuyển tiếp, tránh gián đoạn sinh kế, chồng chéo quy hoạch và phát sinh thủ tục hành chính.

Thảo luận tại tổ ngày 11/11 về dự thảo Nghị quyết điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính giữa thành phố Hà Nội và tỉnh Phú Thọ, các đại biểu Quốc hội nhất trí với sự cần thiết và phương án điều chỉnh nhằm thống nhất đầu mối quản lý Vườn quốc gia Ba Vì, nâng cao hiệu quả bảo vệ rừng, bảo tồn hệ sinh thái và mở rộng không gian phát triển Thủ đô.

Theo phương án, 40,06 km2 diện tích tự nhiên và 1.057 nhân khẩu thuộc một phần địa giới xã Thịnh Minh, xã Lương Sơn và phường Kỳ Sơn của tỉnh Phú Thọ được điều chỉnh về Hà Nội. Thời điểm bàn giao chính thức dự kiến từ ngày 1/1/2027.

Tuy nhiên, các đại biểu nhấn mạnh việc điều chỉnh không chỉ là thay đổi địa giới quản lý mà còn phải giải quyết đồng bộ những vấn đề liên quan đến quy hoạch, tổ chức bộ máy, chính sách an sinh và đời sống người dân.

KHÔNG ĐỂ GIÁN ĐOẠN, GIẢM HOẶC MẤT QUYỀN LỢI CỦA NGƯỜI DÂN

Đại biểu Tráng A Dương (Lào Cai) đề nghị đánh giá đầy đủ tác động của việc điều chỉnh địa giới từ góc độ chính sách dân tộc, nhất là đối với các cộng đồng dân cư trực tiếp chuyển từ Phú Thọ về Hà Nội.

Theo đại biểu, khu vực điều chỉnh có tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao, chủ yếu là dân tộc Mường. Trong đó, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số tại phường Kỳ Sơn là 68,3%, xã Lương Sơn 70% và xã Thịnh Minh 81%.

Đặc biệt, 243 hộ với 1.057 nhân khẩu tại xóm Mom và xóm Bu Chằm thuộc xã Thịnh Minh được chuyển về xã Ba Vì, thành phố Hà Nội. Đây là khu vực cần đánh giá kỹ tác động trực tiếp đối với người dân, nhất là việc duy trì chính sách, ổn định cộng đồng và bảo đảm sinh kế.

Đại biểu đề nghị rà soát toàn bộ chính sách đang áp dụng tại địa bàn cũ, đối chiếu với chính sách của Hà Nội để xác định rõ những chế độ tiếp tục được thực hiện, những chính sách thay thế và cơ chế chuyển tiếp.

Đặc biệt, cần làm rõ việc thay đổi địa giới có ảnh hưởng đến điều kiện thụ hưởng chính sách đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi hay không; các quyền lợi về giáo dục, y tế, bảo hiểm y tế, giảm nghèo, nhà ở, đất sản xuất và hỗ trợ sinh kế có được duy trì hay không.

Theo đại biểu, không thể chỉ căn cứ vào việc các địa bàn cùng thuộc khu vực I vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi để kết luận các chính sách hoàn toàn tương đồng, bởi điều kiện và mức hỗ trợ có thể khác nhau.

Vì vậy, cần lập bảng đối chiếu cụ thể từng chính sách, từng nhóm đối tượng, bảo đảm quyền lợi liên tục đối với các hộ đang thụ hưởng.

“Không để người dân bị gián đoạn, giảm hoặc mất quyền lợi chỉ vì thay đổi địa giới hành chính”, đại biểu Tráng A Dương nhấn mạnh.

Cùng quan điểm, đại biểu Nguyễn Ngọc Việt (Hà Nội) đề nghị hai địa phương phối hợp rà soát chính sách dân tộc, tôn giáo, bảo đảm hài hòa quyền lợi giữa các cộng đồng dân cư vùng giáp ranh.

Đại biểu lưu ý có những khu vực người dân chỉ cách nhau một con đường, có quan hệ thân tộc nhưng sau điều chỉnh lại thuộc hai đơn vị hành chính khác nhau. Do đó, việc áp dụng chính sách cần được tính toán phù hợp, tránh phát sinh tâm tư trong nhân dân.

Đối với thủ tục hành chính, đại biểu đề xuất Hà Nội bố trí xe phục vụ hành chính công lưu động trong thời gian đầu để trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ người dân tại địa bàn mới tiếp nhận.

Bên cạnh đó, cần rà soát việc học tập của con em trong khu vực, bảo đảm lựa chọn trường học thuận lợi, không gây xáo trộn đời sống.

TRÁNH QUY HOẠCH CHỒNG CHÉO, LÀM RÕ CƠ CHẾ CHUYỂN TIẾP

Đại biểu Tạ Đình Thi (Hà Nội) đánh giá việc điều chỉnh địa giới tạo điều kiện thống nhất quản lý Vườn quốc gia Ba Vì, đồng thời mở rộng không gian phát triển tại cửa ngõ Tây Bắc Thủ đô, nhất là về hạ tầng giao thông, du lịch sinh thái và liên kết vùng.

Tuy nhiên, để Nghị quyết đi vào thực tiễn, đại biểu đề nghị Chính phủ và Hà Nội khẩn trương rà soát, điều chỉnh, tích hợp quy hoạch chung, quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết của khu vực tiếp nhận vào hệ thống quy hoạch Thủ đô.

Trọng tâm là quy hoạch sử dụng đất, kết nối giao thông, bảo tồn môi trường, hệ sinh thái và các giá trị văn hóa, lịch sử đặc thù của khu vực Kỳ Sơn – Lương Sơn – Ba Vì.

Đại biểu nhấn mạnh yêu cầu không để xảy ra tình trạng quy hoạch treo, chồng chéo hoặc xung đột giữa quy hoạch trước đây của Phú Thọ với quy hoạch của Hà Nội, ảnh hưởng đến quyền lợi người dân và doanh nghiệp.

Cùng với đó, cần thiết lập cơ chế phối hợp quản lý liên vùng giữa hai địa phương, nhất là trong quản lý tài nguyên nước lưu vực sông Đà, bảo vệ rừng, phòng chống thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu và quản lý xây dựng tại khu vực giáp ranh.

Đối với việc chuyển tiếp chính sách và thủ tục hành chính, mặc dù dự thảo Nghị quyết đã có quy định về tiếp tục áp dụng các văn bản, giấy tờ và chính sách hiện hành, đại biểu đề nghị cần có hướng dẫn chi tiết, xác định rõ đầu mối giải quyết vướng mắc.

Việc chuyển đổi giấy tờ cư trú, căn cước công dân, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đăng ký kinh doanh phải được thực hiện thuận tiện, không gây phiền hà hoặc gián đoạn hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đặc biệt, cần công khai lộ trình để người dân biết rõ thời điểm được áp dụng các chính sách của Hà Nội về y tế, giáo dục, bảo hiểm và hỗ trợ sản xuất.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Việt cũng đề nghị rà soát tổ chức bộ máy, vị trí việc làm, số lượng đại biểu HĐND cấp xã sau điều chỉnh, bảo đảm hoạt động quản lý nhà nước liên tục, hiệu quả.

Liên quan đến bảo vệ rừng và sinh kế, đại biểu Tráng A Dương đề nghị bảo đảm quyền sử dụng đất hợp pháp, quyền lợi từ giao khoán bảo vệ rừng và hoạt động sản xuất của người dân vùng đệm Vườn quốc gia Ba Vì. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng để đồng bào vừa tham gia bảo tồn, vừa được hưởng lợi từ phát triển.

Theo đại biểu, hiệu quả của việc điều chỉnh địa giới không chỉ thể hiện ở việc thống nhất đầu mối quản lý Vườn quốc gia Ba Vì mà còn phải được đánh giá qua sự ổn định đời sống, việc bảo đảm chính sách và cơ hội phát triển của người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số.