Chính phủ đề xuất điều chỉnh 40,06 km2 diện tích tự nhiên và 1.057 người từ tỉnh Phú Thọ về thành phố Hà Nội nhằm thống nhất quản lý Vườn quốc gia Ba Vì, mở rộng không gian phát triển vùng Thủ đô. Các đại biểu Quốc hội đề nghị làm rõ lộ trình bàn giao, bảo đảm quyền lợi người dân và tính liên tục của các chính sách.

Chiều 11/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội nghe Tờ trình của Chính phủ, Báo cáo thẩm tra về Đề án điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính giữa thành phố Hà Nội và tỉnh Phú Thọ; đồng thời thảo luận tại tổ về nội dung này.

ĐIỀU CHỈNH 40,06 KM2, THỐNG NHẤT QUẢN LÝ VƯỜN QUỐC GIA BA VÌ

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết việc điều chỉnh địa giới hành chính giữa Hà Nội và Phú Thọ xuất phát từ yêu cầu tăng cường liên kết, khai thác hiệu quả không gian phát triển mới, phát huy vai trò của Thủ đô Hà Nội là trung tâm, động lực phát triển của vùng và cả nước theo Nghị quyết 27-NQ/TW và Nghị quyết 02-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Đặc biệt, việc điều chỉnh nhằm giải quyết những bất cập trong quản lý Vườn quốc gia Ba Vì, bảo đảm sự thống nhất giữa thẩm quyền quản lý nhà nước theo lãnh thổ với trách nhiệm quản lý, bảo vệ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học.

Theo Tờ trình, Vườn quốc gia Ba Vì có tổng diện tích 97,02 km2, trong đó 25,29 km2, chiếm 26,07%, thuộc địa giới hành chính tỉnh Phú Thọ. Mặc dù Vườn quốc gia đã được chuyển giao về UBND thành phố Hà Nội quản lý nhưng phần diện tích này vẫn thuộc thẩm quyền quản lý nhà nước theo lãnh thổ của tỉnh Phú Thọ.

Để khắc phục tình trạng trên, Chính phủ đề xuất chuyển 40,06 km2 diện tích tự nhiên, gồm 25,29 km2 thuộc Vườn quốc gia Ba Vì và 14,77 km2 vùng đệm, cùng 1.057 người từ tỉnh Phú Thọ về thành phố Hà Nội.

Diện tích điều chỉnh thuộc ba đơn vị hành chính của tỉnh Phú Thọ, gồm xã Thịnh Minh 21,71 km2, xã Lương Sơn 7,42 km2 và phường Kỳ Sơn 10,93 km2.

Sau điều chỉnh, diện tích tự nhiên của Hà Nội tăng lên 3.399,90 km2, quy mô dân số 8.808.582 người; tỉnh Phú Thọ còn 9.306,64 km2, dân số 4.021.581 người.

Việc điều chỉnh không làm thay đổi số lượng đơn vị hành chính cấp xã của hai địa phương; không phát sinh bộ máy chính quyền mới, không thay đổi trụ sở và tổ chức bộ máy chính quyền địa phương các cấp. Đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cơ bản được giữ ổn định.

Theo Chính phủ, diện tích tự nhiên của Hà Nội tăng 1,19%, Phú Thọ giảm 0,43%, đều không vượt quá ngưỡng 20% nên không phải đánh giá lại tiêu chuẩn diện tích tự nhiên của đơn vị hành chính cấp tỉnh.

Quá trình xây dựng Đề án, hai địa phương đã tổ chức lấy ý kiến nhân dân với tỷ lệ đồng thuận đạt 94,97% tại Hà Nội và 97,10% tại Phú Thọ; đồng thời được HĐND các cấp có liên quan thông qua.

Chính phủ đề nghị Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết tại Kỳ họp thứ 2, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.

Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết Đề án đáp ứng các tiêu chuẩn, điều kiện và trình tự, thủ tục theo quy định.

Đối với yêu cầu phù hợp với quy hoạch, Bộ Chính trị đã đồng ý chủ trương và đề nghị rà soát, điều chỉnh các quy hoạch có liên quan sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp kiến nghị Quốc hội tán thành phương án điều chỉnh; đồng thời đề nghị Hà Nội và Phú Thọ khẩn trương rà soát, điều chỉnh quy hoạch sau khi Nghị quyết có hiệu lực.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị Chính phủ chỉ đạo xác định chính xác, công bố công khai diện tích tự nhiên của các đơn vị hành chính cấp xã, phục vụ công tác quản lý nhà nước và việc xây dựng các đề án sắp xếp đơn vị hành chính thời gian tới.

LÀM RÕ LỘ TRÌNH BÀN GIAO, BẢO ĐẢM QUYỀN LỢI NGƯỜI DÂN

Thảo luận tại tổ, các đại biểu Quốc hội cơ bản tán thành sự cần thiết điều chỉnh địa giới hành chính, đồng thời đề nghị làm rõ trách nhiệm bàn giao, xử lý các dự án đầu tư và bảo đảm quyền lợi của người dân trong khu vực chuyển giao.

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (Hà Nội) đề nghị quy định cụ thể thời hạn bàn giao, tiếp nhận hồ sơ và điều chỉnh quy hoạch trong Nghị quyết.

Theo lộ trình của Đề án, trước khi địa giới mới có hiệu lực, hai địa phương phải hoàn thành việc thống nhất danh mục hồ sơ, chuyển giao dữ liệu, địa bàn và phương án phòng cháy, chữa cháy rừng. Trong 6 tháng đầu thực hiện bàn giao, tiếp nhận; từ tháng thứ 6 đến tháng thứ 24 tiến hành rà soát, điều chỉnh quy hoạch.

Đại biểu lưu ý việc chuyển giao diễn ra vào mùa hanh khô, nguy cơ cháy rừng cao. Riêng 664 ha vùng đệm chuyển về xã Ba Vì có 539 ha đất lâm nghiệp. Do đó, hồ sơ quản lý rừng và phương án phòng cháy, chữa cháy phải được bàn giao đầy đủ trước ngày địa giới mới có hiệu lực.

Liên quan đến các dự án đầu tư tại khu vực điều chỉnh, đại biểu đề nghị rà soát chặt chẽ tính pháp lý, đặc biệt đối với dự án nhà ở, vật liệu xây dựng và xử lý chất thải trong vùng đệm rừng đặc dụng.

Đồng thời, cần xác định rõ các hộ dân có thể bị ảnh hưởng bởi dự án đầu tư sau điều chỉnh, công khai phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và áp dụng thống nhất chính sách có lợi hơn cho người dân.

Đại biểu Nguyễn Văn Mạnh (Phú Thọ) đề nghị Hà Nội hỗ trợ người dân thực hiện các thủ tục hành chính, cấp đổi giấy tờ, giải quyết những tồn tại về đất đai, bảo đảm sinh kế, việc làm và thu nhập.

Đối với các dự án đã được Phú Thọ chấp thuận chủ trương đầu tư, đại biểu đề nghị Hà Nội tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thiện thủ tục, bảo đảm tiến độ triển khai.

Một nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là nguyên tắc áp dụng chính sách chuyển tiếp khi Hà Nội và Phú Thọ có mức hỗ trợ khác nhau.

Đại biểu Vương Thị Hương (Tuyên Quang) cho rằng dự thảo Nghị quyết đã quy định việc tiếp tục thực hiện các chính sách của Phú Thọ nhưng chưa làm rõ cách xử lý khi một đối tượng đồng thời đủ điều kiện hưởng hai chính sách có cùng nội dung, cùng thời gian hỗ trợ.

Theo giải trình của Bộ Nội vụ, trường hợp chính sách của Phú Thọ có lợi hơn thì tiếp tục áp dụng; nếu chính sách của Hà Nội có lợi hơn thì người dân được hưởng chính sách của Hà Nội.

Đại biểu đề nghị thể hiện rõ nguyên tắc này trong Nghị quyết, thay vì chỉ dừng ở nội dung giải trình. Theo đó, nếu pháp luật chỉ cho phép hưởng một mức hỗ trợ thì áp dụng mức có lợi hơn; trường hợp được phép hưởng đồng thời hoặc bổ sung thì thực hiện đầy đủ theo quy định.

Việc này nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân không bị giảm sút hoặc gián đoạn khi thay đổi địa giới hành chính.

KHAI THÁC KHÔNG GIAN PHÁT TRIỂN KINH TẾ XANH, SINH THÁI

Bên cạnh yêu cầu thống nhất quản lý, các đại biểu cũng đề xuất khai thác tiềm năng phát triển kinh tế xanh, nghiên cứu khoa học và bảo tồn đa dạng sinh học tại khu vực Ba Vì sau điều chỉnh.

Đại biểu Nguyễn Thị Lan (Hà Nội) đề xuất bốn giải pháp trọng tâm, gồm định vị Ba Vì thành “phòng thí nghiệm thực địa mở” gắn với chuỗi tri thức Hòa Lạc; ứng dụng công nghệ số để phát triển mô hình lâm nghiệp thông minh; phát triển kinh tế sinh thái dưới tán rừng gắn với chuỗi dược liệu bản địa; khai thác cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô 2026 để thí điểm thị trường tín chỉ carbon rừng.

Theo đại biểu, những giải pháp này nhằm đưa khu vực Ba Vì trở thành không gian nghiên cứu, bảo tồn và phát triển kinh tế xanh bền vững.

Ở góc độ quản lý lãnh thổ, đại biểu Ngô Trung Thành (Đắk Lắk) đề nghị tiếp tục rà soát tổng thể những bất cập về địa giới hành chính, kể cả tại các khu vực đã có quy hoạch tương đối ổn định.

Dẫn trường hợp xã đảo Minh Châu của Hà Nội, nơi việc đi lại còn khó khăn do địa bàn bị chia cắt, đại biểu cho rằng cần nghiên cứu giải pháp tổng thể, bảo đảm tính thống nhất trong quy hoạch và ổn định lâu dài.

Việc điều chỉnh địa giới giữa Hà Nội và Phú Thọ vì vậy không chỉ đặt ra yêu cầu thống nhất quản lý Vườn quốc gia Ba Vì mà còn gắn với nhiệm vụ hoàn thiện quy hoạch, bảo đảm quyền lợi người dân và khai thác hiệu quả không gian phát triển của vùng Thủ đô.