Dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam gồm 21 chương, 318 điều, được xây dựng trên cơ sở hợp nhất hai luật hiện hành. Đáng chú ý, dự thảo bổ sung tầm nhìn quy hoạch hạ tầng hàng hải, đường thủy nội địa và cảng cạn lên 100 năm, đồng thời cắt giảm 54 thủ tục hành chính...

Sáng 11/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình Quốc hội Tờ trình về dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi).

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, dự thảo Bộ luật gồm 21 chương, 318 điều, được xây dựng trên cơ sở hợp nhất Bộ luật Hàng hải Việt Nam và Luật Giao thông đường thủy nội địa.

Dự thảo được xây dựng nhằm kịp thời thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng, Nhà nước trong lĩnh vực hàng hải và đường thủy nội địa, đặc biệt là Nghị quyết số 20-NQ/TW của Trung ương về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.

Đồng thời, dự thảo thực hiện phân cấp triệt để cho UBND cấp tỉnh tổ chức thực hiện quản lý nhà nước về đường thủy nội địa, trừ nhiệm vụ lập, phê duyệt và quản lý quy hoạch quốc gia. Bộ luật và các văn bản quy định chi tiết khi ban hành sẽ bãi bỏ 54 thủ tục hành chính; các thủ tục còn lại được sửa đổi, bổ sung theo hướng đơn giản hóa, đồng thời cắt giảm 7 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

KẾ THỪA VÀ BỔ SUNG NHIỀU QUY ĐỊNH MỚI

Về nội dung, dự thảo tiếp tục kế thừa các quy định đang được thực hiện ổn định, không phát sinh vướng mắc, đặc biệt là những quy định liên quan trực tiếp đến quyền tài sản, quyền kinh doanh và trách nhiệm dân sự của tổ chức, cá nhân.

Dự thảo sửa đổi, hoàn thiện quy định về phân loại tàu thuyền, thay thế khái niệm phương tiện thủy nội địa bằng khái niệm tàu sông, thống nhất phạm vi điều chỉnh giữa hàng hải và đường thủy nội địa; hoàn thiện quy định về đăng ký tàu thuyền và sửa đổi quy định về đăng kiểm theo hướng tiếp cận thống nhất, tăng cường xã hội hóa thông qua các tổ chức đăng kiểm được công nhận.

Các quy định về an toàn, an ninh được thiết kế lại theo hướng tích hợp, mở rộng phạm vi áp dụng cho toàn bộ tuyến vận tải thủy, đặc biệt tại khu vực giao thoa biển - sông. Dự thảo đồng thời bổ sung cơ chế phối hợp liên ngành, chia sẻ thông tin và quản lý rủi ro theo chuẩn mực quốc tế.

Đối với các nội dung bổ sung mới, dự thảo đưa ra cơ chế đặc thù về quy hoạch, đầu tư và khai thác kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy nội địa. Trong đó, bổ sung tầm nhìn quy hoạch dài hạn 100 năm đối với kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy nội địa và cảng cạn. Tầm nhìn này không thay thế thời kỳ quy hoạch 10 năm và tầm nhìn 30 năm theo pháp luật về quy hoạch, mà làm cơ sở định hướng chiến lược lâu dài, bảo đảm tính liên tục, ổn định, đồng bộ và khả năng kế thừa giữa các kỳ quy hoạch.

Dự thảo cũng bổ sung quy định về khung tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư cảng biển, cảng thủy nội địa; danh mục dự án ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược, điều kiện, nghĩa vụ của nhà đầu tư và cơ chế giám sát.

Đối với dự án bến cảng biển được phân kỳ thành nhiều dự án thành phần, dự thảo bổ sung quy định xác định thời hạn hoạt động của dự án, không vượt quá giới hạn của pháp luật về đầu tư. Khi hết thời hạn, dự án chấm dứt và không gia hạn; tài sản kết cấu hạ tầng gắn liền với đất được bàn giao cho Nhà nước nếu còn phù hợp với quy hoạch và có điều kiện chuyển tiếp với các dự án.

MỞ CƠ CHẾ CHO ĐẦU TƯ HẠ TẦNG CẢNG

Một nội dung khác được bổ sung là hình thức hoàn giá trị đầu tư còn lại đối với kết cấu hạ tầng được đầu tư bằng ngân sách nhà nước nhưng phải tháo dỡ, di dời để thực hiện dự án mới.

Về chính sách ưu đãi và hỗ trợ phát triển, dự thảo bổ sung quy định khung chính sách đối với nhà đầu tư chiến lược, doanh nghiệp phát triển cảng, công nghiệp hàng hải, vận tải, logistics, chuyển đổi số, khoa học công nghệ và phát triển nguồn nhân lực. Các chính sách ưu đãi, hỗ trợ cũng được đề xuất áp dụng đối với cảng xanh, tàu sử dụng nhiên liệu thay thế, năng lượng tái tạo, hạ tầng điện bờ, trạm sạc, tiếp nhận và xử lý chất thải, phù hợp với xu thế giảm phát thải của Tổ chức Hàng hải quốc tế.

Về công nghiệp hàng hải, dự thảo quy định theo hướng chuyển từ phát triển công nghiệp tàu thủy đơn lẻ sang hệ sinh thái công nghiệp hàng hải gồm ba cấu phần: công nghiệp đóng tàu là trọng tâm, công nghiệp hỗ trợ và công nghiệp công nghệ hàng hải, cùng các cơ chế, chính sách ưu đãi.

Đối với cơ chế bảo đảm an toàn, an ninh và năng lực thực thi, dự thảo bổ sung quy định về dịch vụ hoa tiêu do doanh nghiệp nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ thực hiện, đồng thời quy định lộ trình sắp xếp đối với doanh nghiệp đang có vốn cổ phần. Doanh nghiệp được giao cung cấp dịch vụ hoa tiêu tại vùng biển có nghĩa vụ nộp ngân sách nhà nước do sử dụng kết cấu hạ tầng. Nhà chức trách hàng hải Việt Nam được để lại một phần tiền phí thu theo quy định của Chính phủ.

Dự thảo cũng quy định lộ trình chuyển đổi đối với phương tiện vận tải sông đang hoạt động theo hướng chuyển đổi thành tàu biển hoặc tàu sông có điều kiện, kèm theo các điều khoản chuyển tiếp. Bên cạnh đó, bổ sung quy định về các loại hình hoạt động tàu bãi, thủy phi cơ, tàu thuyền phục vụ vui chơi, giải trí và du lịch.

Trình bày tóm tắt báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Bộ luật trên cơ sở hợp nhất quy định của Bộ luật Hàng hải Việt Nam và Luật Giao thông đường thủy nội địa hiện hành, với cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn như đã nêu trong Tờ trình của Chính phủ.

Việc sửa đổi nhằm kịp thời thể chế hóa Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh và Thông báo số 125 của Văn phòng Trung ương Đảng về kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với các cơ quan về phát triển công nghiệp hàng hải quốc gia.

Theo cơ quan thẩm tra, nội dung dự thảo phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và cơ bản bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật. Trình tự, thủ tục xây dựng dự án Bộ luật và hồ sơ dự án tuân thủ đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đủ điều kiện trình Quốc hội.