Trong 10 tháng năm 2026, thu thuế từ hoạt động thương mại điện tử đạt 241.000 tỷ đồng, tăng 42% so với cùng kỳ. Trước quy mô ngày càng lớn, ngành thuế đẩy mạnh định danh người kinh doanh, kết nối dữ liệu với ngân hàng, sàn thương mại điện tử và đơn vị vận chuyển nhằm hạn chế thất thu ngân sách…

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, sáng 12/11, Quốc hội tiến hành chất vấn nhóm vấn thuộc lĩnh vực tài chính. Một trong những nội dung được đại biểu quan tâm là giải pháp quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số, trong bối cảnh thương mại điện tử ngày càng phát triển và phương thức kinh doanh liên tục thay đổi.

Đại biểu Ma Thị Thúy (đoàn Tuyên Quang) cho rằng sự phát triển nhanh của kinh tế số và thương mại điện tử đang tạo ra nhiều mô hình kinh doanh mới, đồng thời đặt ra thách thức đối với công tác quản lý thuế.  

Nếu chính sách không theo kịp thực tiễn, nguy cơ thất thu ngân sách sẽ gia tăng. Ngược lại, nếu quản lý thiếu linh hoạt, hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ có thể phải gánh thêm chi phí tuân thủ, đại biểu nêu.

Do đó, đại biểu đề nghị Bộ trưởng Bộ Tài chính làm rõ giải pháp căn cơ để bảo đảm các chủ thể kinh doanh trên nền tảng số, trong đó có nhà cung cấp nước ngoài, thực hiện nghĩa vụ thuế bình đẳng; đồng thời hạn chế phát sinh gánh nặng thủ tục đối với các hộ kinh doanh, doanh nghiệp quy mô nhỏ.

Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, từ năm 2022 đến nay, doanh số thương mại điện tử tại Việt Nam tăng trưởng bình quân khoảng 20% mỗi năm. Với tốc độ này, Việt Nam hiện đứng thứ hai Đông Nam Á về tăng trưởng thương mại điện tử. Đến hết năm 2025, doanh số của thị trường đã đạt khoảng 37 tỷ USD.

Quy mô giao dịch ngày càng lớn cũng kéo theo yêu cầu quản lý thuế chặt chẽ hơn. Theo Bộ trưởng, đến hết tháng 10/2026, số thu thuế từ hoạt động thương mại điện tử đạt 241.000 tỷ đồng, tăng 42% so với cùng kỳ năm trước.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, ngành thuế đang triển khai quản lý đối với nhiều nhóm chủ thể tham gia vào hoạt động thương mại điện tử, từ người bán hàng, trong đó có các KOL, KOC, đến các sàn giao dịch và những đơn vị cung cấp dịch vụ hỗ trợ như thanh toán, vận chuyển.

Trọng tâm của giải pháp là định danh người kinh doanh, thu thập và kết nối dữ liệu để các giao dịch phát sinh trên môi trường điện tử có thể được theo dõi, quản lý. Cùng với đó, cơ quan thuế triển khai cơ chế khấu trừ tại nguồn, thu hộ và nộp thay, giao trách nhiệm cho các sàn thương mại điện tử và nhà cung cấp dịch vụ thực hiện khấu trừ thuế theo quy định.

Theo báo cáo, hiện cơ quan thuế đang quản lý hơn 140.000 doanh nghiệp và trên 1 triệu hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh trên môi trường mạng.

Để tăng khả năng giám sát, ngành thuế đã kết nối cơ sở dữ liệu với cơ quan quản lý thương mại điện tử, cơ quan an ninh mạng, 96 ngân hàng cung cấp dịch vụ thanh toán điện tử và 105 đơn vị vận chuyển, logistics, ông Tuấn cho biết.

Việc mở rộng kết nối dữ liệu giữa các cơ quan quản lý và đơn vị cung cấp dịch vụ được xem là một trong những nền tảng để kiểm soát dòng giao dịch trên môi trường số. Thay vì chỉ dựa vào việc người kinh doanh tự kê khai, cơ quan thuế có thể tăng cường đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn, qua đó nhận diện hoạt động kinh doanh và xác định nghĩa vụ thuế sát hơn với thực tế.

Đặc biệt, cơ chế khấu trừ tại nguồn và nộp thuế thay qua sàn thương mại điện tử được kỳ vọng giúp giảm bớt các thủ tục mà người kinh doanh phải thực hiện. Với cách làm này, người kinh doanh trực tuyến không phải khai báo trùng lặp nhiều lần với các cơ quan quản lý mà chỉ cần cập nhật dữ liệu một lần, Bộ trưởng nói.