Bộ Tài chính đề xuất giảm từ 30–70% mức phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế, đồng thời xóa tiền chậm nộp và xử lý một số nghĩa vụ lệ phí môn bài đối với người nộp thuế thuộc diện ngừng hoạt động với thời gian dự kiến áp dụng đến hết ngày 30/6/2028…

Bộ Tài chính vừa trình Chính phủ dự thảo Nghị quyết về chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế trong thực hiện pháp luật về quản lý thuế. Một trong những nội dung trọng tâm là điều chỉnh mức phạt đối với hành vi chậm nộp hồ sơ khai thuế, qua đó tạo điều kiện để người nộp thuế khắc phục vi phạm và hoàn tất các thủ tục còn tồn đọng.

Dựa trên phương án đề xuất, doanh nghiệp, tổ chức đã nộp đầy đủ hồ sơ khai thuế còn thiếu được áp dụng mức phạt bằng 30%, 50% hoặc 70% mức phạt theo Điều 13 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung, tương ứng với thời điểm hoàn thành hồ sơ trong thời gian thực hiện Nghị quyết.

Cụ thể, nếu người nộp thuế hoàn thành hồ sơ từ ngày Nghị quyết có hiệu lực đến hết ngày 30/6/2027, mức phạt được đề xuất bằng 30% mức hiện hành. Với hồ sơ được hoàn thành từ ngày 1/7/2027 đến hết ngày 31/12/2027, mức phạt bằng 50%; từ ngày 1/1/2028 đến hết ngày 30/6/2028, mức phạt bằng 70%.

Đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán, dự thảo đề xuất không xử phạt hành vi vi phạm thủ tục thuế thuộc trường hợp quy định tại khoản 4 Điều 9 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP.

Trong khi đó, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai, nếu đã nộp đầy đủ hồ sơ khai thuế còn thiếu được đề xuất áp dụng mức phạt bằng 50% mức phạt tương ứng tương ứng theo phương án đề xuất trong thời gian từ khi Nghị quyết có hiệu lực đến hết ngày 30/6/2028, dự thảo Nghị quyết nêu rõ.

Theo cơ quan soạn thảo, chính sách giảm phạt không áp dụng đối với hành vi có dấu hiệu trốn thuế hoặc trường hợp người nộp thuế đang bị thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử về hành vi trốn thuế, gian lận thuế hoặc sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp.

Bên cạnh điều chỉnh mức phạt, Bộ Tài chính đề xuất cơ chế đặc thù đối với nghĩa vụ nộp hồ sơ khai thuế của người nộp thuế đã ngừng hoạt động trên thực tế nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Cụ thể, người nộp thuế không phải nộp hồ sơ khai thuế đối với những kỳ tính thuế không phát sinh nghĩa vụ thuế trong thời gian không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký theo thông báo của cơ quan thuế.

Cơ chế tương tự được đề xuất đối với trường hợp người nộp thuế chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế nhưng đã bị cơ quan có thẩm quyền thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, giấy chứng nhận đăng ký hợp tác xã, giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, giấy phép thành lập và hoạt động hoặc giấy tờ tương đương, Bộ Tài chính cho biết.

Việc tiếp tục yêu cầu kê khai toàn bộ các kỳ không hoạt động trên thực tế khiến doanh nghiệp phải xử lý lượng lớn hồ sơ tồn đọng, kể cả khi không phát sinh doanh thu, chi phí, hóa đơn hay nghĩa vụ thuế. Điều này làm tăng chi phí tuân thủ của doanh nghiệp, đồng thời khiến cơ quan thuế phải tiếp nhận và xử lý khối lượng hồ sơ lớn.

Tại tờ trình Chính phủ, Bộ Tài chính chỉ ra một trong những nguyên nhân chủ yếu là chi phí tuân thủ và chế tài phát sinh khi người nộp thuế quay trở lại cơ quan thuế để hoàn thành thủ tục còn tương đối lớn, chưa tạo động lực để người nộp thuế chủ động khắc phục, hoàn thành nghĩa vụ và thực hiện thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Với một doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký trong 10 năm, không phát sinh hoạt động sản xuất, kinh doanh, nếu thuộc diện khai thuế giá trị gia tăng theo quý, doanh nghiệp có thể phải nộp bổ sung khoảng 40 hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng và 10 hồ sơ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp. 
Ngoài ra, doanh nghiệp còn có thể phải bổ sung hồ sơ khai thuế thu nhập cá nhân và các loại thuế, phí, lệ phí khác. Tổng số tiền doanh nghiệp phải thực hiện với ngân sách nhà nước có thể lên tới 55 triệu đồng, gồm khoảng 23 triệu đồng tiền phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp, 20 triệu đồng lệ phí môn bài và 12 triệu đồng tiền chậm nộp lệ phí môn bài"

(Bộ Tài chính)

Tuy nhiên, chính sách không đồng nghĩa với việc người nộp thuế được miễn toàn bộ nghĩa vụ kê khai còn thiếu. Đối với hồ sơ quyết toán thuế đến thời điểm bị thu hồi giấy tờ pháp lý, người nộp thuế vẫn phải hoàn thành hồ sơ khai thuế còn thiếu của các kỳ trước thời điểm cơ quan thuế thông báo không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, cũng như các kỳ phát sinh nghĩa vụ thuế sau thời điểm được xác định theo Nghị quyết.

Theo số liệu từ Bộ Tài chính, trong 10 tháng đầu năm 2026, cơ quan thuế đã giải quyết chấm dứt hiệu lực mã số thuế cho 777.835 trường hợp. Tuy nhiên, với số lượng trường hợp còn tồn đọng vẫn ở mức lớn, nếu không có chính sách đặc thù để hỗ trợ, giảm nghĩa vụ tài chính khi người nộp thuế thực hiện thủ tục khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế, việc xử lý số lượng lớn trường hợp không còn hoạt động sẽ tiếp tục gặp khó khăn.

Từ thực tế này, cơ quan soạn thảo đề xuất tháo gỡ đồng thời hai nút thắt: giảm khối lượng hồ sơ khai thuế không phát sinh nghĩa vụ và giảm chi phí tuân thủ khi người nộp thuế khắc phục vi phạm.

Trong đó, bao gồm xóa nợ lệ phí môn bài đến hết ngày 31/12/2025 cũng như xoá tiền chậm nộp của khoản nợ lệ phí môn bài; miễn việc khai, nộp lệ phí môn bài đối với nghĩa vụ chưa thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 7 Nghị quyết này; đồng thời xóa tiền chậm nộp đối với người nộp thuế thuộc trạng thái 03 hoặc trạng thái 06 tính đến thời điểm Nghị quyết có hiệu lực.

Theo kế hoạch, Bộ Tài chính dự kiến trình Chính phủ xem xét, ban hành Nghị quyết trước ngày 15/12/2026, với thời hạn áp dụng đến hết ngày 30/6/2028. Sau khi Nghị quyết hết hiệu lực, các trường hợp phát sinh tiếp tục thực hiện theo quy định pháp luật hiện hành.

“Thua lỗ dẫn đến khó khăn tài chính là rủi ro mà người kinh doanh phải đối mặt. Tuy nhiên, khi hoạt động kinh doanh đã chấm dứt, không còn doanh thu hay nguồn lực tài chính, việc tiếp tục phải gánh các khoản phạt, phí và chi phí hoàn tất thủ tục rút khỏi thị trường có thể khiến gánh nặng tài chính càng thêm trầm trọng. Đây là điều cần được xem xét để bảo đảm chính sách quản lý thuế vừa nghiêm minh, vừa phù hợp với thực tế của người nộp thuế”.