Để phát huy lợi thế có nhiều đầu mối hạ tầng đa dạng quan trọng, từ sân bay Long Thành, hệ thống cảng biển, đến các khu công nghiệp và mạng lưới giao thông liên vùng, Đồng Nai đặt mục tiêu hình thành hệ sinh thái logistics thông minh, kết nối đa phương thức...

Tại phiên thảo luận “Kết nối hạ tầng, khu công nghiệp, logistics và đô thị: Từ lợi thế đến năng suất”, diễn ra ngày 1/11 trong khuôn khổ Chương trình DIGIFEST Đồng Nai 2026, các diễn giả đã tập trung trao đổi giải pháp kết nối hạ tầng và phát triển logistics cho Đồng Nai. 

Trong đó, trọng tâm là tích hợp hạ tầng giao thông với hạ tầng dữ liệu, tổ chức chuỗi dịch vụ theo nhu cầu doanh nghiệp và đo hiệu quả bằng thời gian, chi phí vận chuyển.

TỔ CHỨC CHUỖI LOGISTIC TRÊN CƠ SỞ TÍCH HỢP NHU CẦU TỪNG NGÀNH HÀNG

Đồng Nai là một trong những địa phương sở hữu nhiều đầu mối hạ tầng quan trọng hàng đầu cả nước, gồm Cảng hàng không quốc tế Long Thành, hệ thống cảng biển Phước An, Gò Dầu – Phước Thái, các khu công nghiệp và mạng lưới giao thông đường bộ, đường sắt liên vùng. Đây là nền tảng để phát triển vận tải đa phương thức, dịch vụ logistics chất lượng cao, thương mại quốc tế và các hoạt động kinh tế gắn với hệ sinh thái hàng không. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là làm thế nào để các công trình hạ tầng này được kết nối và vận hành như một mạng lưới thống nhất, thay vì phát triển riêng lẻ.

Ông Dương Văn Hiếu, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP. Đồng Nai, cho hay, phát triển hệ sinh thái đô thị thông minh logistics, cảng hàng không và cảng biển không chỉ là câu chuyện ứng dụng công nghệ số vào vận tải, kho bãi, mà còn có ý nghĩa chiến lược đối với tổ chức không gian phát triển, đầu tư kết cấu hạ tầng và nâng cao năng lực cạnh tranh của thành phố.

“Câu hỏi lớn đặt ra hiện nay là làm thế nào để những lợi thế về hệ thống công trình hạ tầng đó không đơn thuần là tồn tại bên cạnh nhau, mà cần thực sự kết nối, phối hợp và phát huy hiệu quả như một chỉnh thể thống nhất?”, ông Hiếu đặt vấn đề; đồng thời nhấn mạnh Đồng Nai cần xác định mô hình hệ sinh thái logistics số phù hợp, những vấn đề cần ưu tiên giải quyết và phương án chuyển các chương trình thành hành động khả thi. Trong đó, việc kết nối sân bay, cảng biển, khu công nghiệp và trung tâm logistics cần được đặt trong tổng thể quy hoạch và phát triển hạ tầng của địa phương.

Một trong những nội dung được tập trung thảo luận là tổ chức chuỗi cung ứng theo đặc thù hàng hóa, thay vì áp dụng một mô hình logistics chung cho tất cả các ngành.

Đóng góp giải pháp cho Đồng Nai, ông Lê Quốc Anh, Thành viên Hội đồng thành viên Tổng công ty Bưu điện Việt Nam (Vietnam Post), cho biết mỗi nhóm ngành hàng có yêu cầu khác nhau về thời gian, chất lượng và chi phí logistics. Vì vậy, bài toán của Đồng Nai là tổ chức chuỗi dịch vụ phù hợp với nhu cầu và đặc thù của từng nhóm khách hàng.

Đối với logistics nông nghiệp, những khó khăn chủ yếu đến từ tính mùa vụ, điều kiện bảo quản và thời gian tiêu thụ của sản phẩm. Nếu các khâu thu gom, bảo quản, vận chuyển và phân phối không được tổ chức phù hợp, hàng hóa có thể bị hao hụt, chất lượng suy giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị thực nhận của người sản xuất.

Từ thực tế này, Vietnam Post đề xuất nghiên cứu tổ chức chuỗi dịch vụ nông sản từ vùng sản xuất đến thị trường tiêu thụ, kết hợp thu gom, bảo quản khi cần, vận chuyển và phân phối thông qua năng lực trực tiếp và đối tác phù hợp.

Theo ông Lê Quốc Anh, giải pháp này hướng tới hạn chế hao hụt, kiểm soát chi phí logistics, bảo đảm chất lượng hàng hóa và cải thiện giá trị thực nhận cho người sản xuất, doanh nghiệp.

Đối với các ngành hàng khác, Vietnam Post đề xuất phối hợp với thành phố theo hướng chính quyền kết nối nhu cầu từ doanh nghiệp, khu công nghiệp và vùng sản xuất. Doanh nghiệp xác định những vấn đề cần giải quyết. Trên cơ sở đó, Vietnam Post thiết kế giải pháp, nghiên cứu phương án tổ chức chuỗi dịch vụ và kết nối các đối tác có năng lực bổ trợ.

TÍCH HỢP HẠ TẦNG DỮ LIỆU NGAY TỪ KHÂU QUY HOẠCH

Bên cạnh kết nối các đầu mối vận tải và tổ chức chuỗi dịch vụ, hội thảo cũng đặt ra yêu cầu phát triển hạ tầng dữ liệu song song với hạ tầng giao thông.

Trong bối cảnh kinh tế số, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật và điện toán đám mây đang tạo ra khả năng theo dõi, dự báo, điều phối và tối ưu hóa hoạt động logistics, việc ứng dụng các công nghệ này không chỉ phục vụ vận tải, kho bãi mà còn hỗ trợ quản lý và vận hành toàn bộ hệ thống đô thị, công nghiệp và dịch vụ cho Đồng Nai khi nền kinh tế địa phương ngày càng được mở rộng về quy mô cũng như chiều sâu khai thác gia tăng giá trị.

Nhấn mạnh quy hoạch phải đi trước một bước về hạ tầng giao thông, hạ tầng dữ liệu, ông Nguyễn Minh Quang, Phó Giám đốc phụ trách Sở Khoa học và Công nghệ T.P Đồng Nai, cho rằng các hạ tầng này phải được tích hợp từ khâu quy hoạch, xây dựng; không để tình trạng xây xong mới tính đến số hóa.

Từ đó, ông Quang đề nghị các sở, ngành của thành phố phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ thực hiện tham mưu cho UBND Thành phố xây dựng Đề án mô hình hệ sinh thái logistics số theo nguyên tắc “Bài toán thật – Giải pháp thật – Hiệu quả thật”.

Cụ thể là đáp ứng 2 yêu cầu: phải xuất phát từ nhu cầu thực tiễn và có khả năng triển khai trong điều kiện hiện nay; hiệu quả cần được đo bằng thời gian, chi phí và đơn vị thụ hưởng. Đây cũng là tiêu chí để đánh giá các giải pháp logistics và chuyển đổi số trong thời gian tới.

Với doanh nghiệp, hiệu quả có thể thể hiện qua thời gian vận chuyển, chi phí lưu kho, tỷ lệ hao hụt hàng hóa và khả năng kiểm soát chất lượng. Với cơ quan quản lý, kết quả cần được thể hiện qua khả năng kết nối dữ liệu, điều phối hạ tầng và nâng cao hiệu quả vận hành.

Đồng thời, việc rà soát quy hoạch hạ tầng giao thông, logistics và dữ liệu cũng được đặt ra nhằm bảo đảm tính đồng bộ trong quá trình triển khai. Bởi, trong bối cảnh mới, với Đồng Nai, phát triển hệ sinh thái logistics thông minh không chỉ là để khai thác riêng lợi thế của sân bay Long Thành hay hệ thống cảng biển Phước An, mà còn nhằm kết nối các đầu mối này với khu công nghiệp, vùng sản xuất và thị trường tiêu thụ. Trọng tâm của quá trình đó là tổ chức lại chuỗi dịch vụ, tích hợp hạ tầng dữ liệu và giải quyết những điểm nghẽn cụ thể của doanh nghiệp.