SSI Research vừa cập nhật triển vọng ngành ngân hàng trong đó nhấn mạnh các ngân hàng thương mại sẽ hỗ trợ nền kinh tế bằng cách giảm cả lãi suất huy động và lãi suất cho vay, qua đó gây áp lực lên biên lãi ròng trong ngắn hạn.

Lợi nhuận trước thuế của các ngân hàng trong danh mục theo dõi đạt 89,1 nghìn tỷ đồng, tăng 18,9% so với cùng kỳ nhưng giảm 6,9% so với quý trước. Mức giảm so với quý trước chủ yếu xuất phát từ nền lợi nhuận cao của nhóm ngân hàng thương mại nhà nước, với mức giảm 16,5%.

Cụ thể, lợi nhuận trước thuế của VCB đi ngang so với cùng kỳ và giảm 36% so với quý trước sau khi ghi nhận kết quả đột biến trong quý 2. Trong khi đó, BID tăng trưởng 39% và CTG tăng trưởng 29% so với cùng kỳ, tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Do phát sinh chi phí dự phòng bất thường trong quý 3, VCB đã nhường vị trí dẫn đầu ngành về lợi nhuận trước thuế cho CTG.

Ở nhóm ngân hàng thương mại cổ phần, TPB tăng trưởng 57%, MBB tăng 42%, MSB tăng 27% và TCB tăng 26% so với cùng kỳ, đều cao hơn mức tăng trưởng bình quân toàn ngành. STB vẫn là điểm trũng khi lợi nhuận giảm 52% so với cùng kỳ. Trong khi đó, HDB tăng 9% so với cùng kỳ nhưng giảm 27% so với quý trước, cho thấy dấu hiệu chững lại dù tăng trưởng tín dụng đạt 29% so với đầu năm, thuộc nhóm cao nhất ngành.

Các điểm nhấn đáng chú ý gồm: Huy động vốn tiếp tục phục hồi. Tổng huy động tăng 12,8% so với đầu năm khi tiền gửi tiết kiệm trở thành kênh trú ẩn an toàn trong bối cảnh lãi suất cao. Chứng chỉ tiền gửi tăng nhanh nhất, với mức tăng 41% so với đầu năm, nhờ không chịu áp trần lãi suất và hỗ trợ lộ trình áp dụng tiêu chuẩn Basel III.

Tín dụng dịch chuyển từ chủ đầu tư bất động sản sang lĩnh vực xây dựng. Tín dụng tăng 3,4% so với quý trước và 12,8% so với đầu năm, dẫn dắt bởi nhóm ngân hàng thương mại cổ phần có hạn mức tín dụng cao. Dòng vốn tín dụng mới đang dịch chuyển khỏi các lĩnh vực bất động sản, cho vay mua nhà và dịch vụ tài chính sang xây dựng và bán lẻ, nhờ sự hỗ trợ từ đầu tư công.

Chất lượng tài sản tiếp tục suy giảm, áp lực chuyển sang nhóm ngân hàng thương mại cổ phần quy mô vừa. Tỷ lệ nợ xấu toàn ngành tăng lên 2,09%, chủ yếu tại nhóm ngân hàng thương mại cổ phần; trong khi tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm còn 77%, dù chi phí tín dụng tăng. Lãi suất cao đang bào mòn khả năng trả nợ của hộ gia đình và doanh nghiệp vừa và nhỏ. 

SSI Research dự báo nợ xấu từ hoạt động cho vay mua nhà sẽ tiếp tục gia tăng khi lãi suất thả nổi được điều chỉnh lên mức 12–15%, qua đó tạo thêm áp lực trích lập dự phòng trong các quý tới.

Biên lãi ròng phân hóa mạnh. Biên lãi ròng nhích nhẹ tại nhóm ngân hàng thương mại nhà nước nhưng thu hẹp ở các ngân hàng thương mại cổ phần có tốc độ tăng trưởng nhanh do chi phí vốn tăng nhanh hơn lợi suất tài sản. Các ngân hàng còn lại vẫn mở rộng biên lãi ròng nhờ chuyển phần lớn mức tăng chi phí vốn sang lãi suất cho vay và điều chỉnh lãi suất cho vay mua nhà.

Thu nhập ngoài lãi ổn định, tăng 25% so với cùng kỳ nhưng giảm 2% so với quý trước. Thu nhập từ phí dịch vụ và lãi từ hoạt động kinh doanh ngoại hối tăng mạnh, bù đắp cho kết quả kém khả quan của mảng chứng khoán và tiến độ xử lý tài sản bảo đảm còn chậm. Tăng trưởng thu nhập phí chủ yếu đến từ hoạt động tài trợ thương mại, bao gồm thư tín dụng (L/C), tư vấn và phân phối trái phiếu doanh nghiệp, cùng các dịch vụ thanh toán và thẻ.

Cùng với nỗ lực của Chính phủ nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước năm 2026, SSI Research cho rằng các ngân hàng thương mại sẽ hỗ trợ nền kinh tế bằng cách giảm cả lãi suất huy động và lãi suất cho vay, qua đó gây áp lực lên biên lãi ròng trong ngắn hạn. Tuy nhiên, mặt bằng lãi suất vẫn ở mức cao, tiếp tục gây sức ép lên khả năng trả nợ của các doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp siêu nhỏ, hộ gia đình và khách hàng cá nhân.

Đặc biệt, nợ xấu từ hoạt động cho vay mua nhà sẽ bộc lộ rõ hơn, làm gia tăng gánh nặng trích lập dự phòng của các ngân hàng trong những quý tới. Do đó, SSI dự phóng lợi nhuận trước thuế quý 4/2026 của các ngân hàng trong danh mục theo dõi đạt 96,7 nghìn tỷ đồng, tăng 13,4% so với cùng kỳ và 8,5% so với quý trước.

Nhóm ngân hàng thương mại nhà nước dự kiến tăng trưởng 1,8% so với cùng kỳ và 11,9% so với quý trước. VCB được dự báo dẫn đầu với mức tăng trưởng lần lượt là 22,6% và 19%. Trong khi đó, BID và CTG có thể tăng trưởng chậm lại do nền lợi nhuận cao trong quý 4/2025.

Nhóm ngân hàng thương mại cổ phần dự kiến tăng trưởng 23% so với cùng kỳ và 6,3% so với quý trước. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ nền so sánh thấp của quý 4/2025, nổi bật là Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu (ACB) với mức tăng trưởng dự kiến 63% so với cùng kỳ. HDB và MSB cũng được kỳ vọng ghi nhận mức tăng trưởng mạnh, lần lượt đạt 63% và 36%.

Trong bối cảnh này, SSI Research tiếp tục ưu tiên các ngân hàng có chất lượng tài sản tốt và bộ đệm dự phòng dày để vượt qua những thách thức phía trước. Nền tảng huy động vốn vững chắc và chi phí vốn thấp không chỉ giúp giảm áp lực lên biên lãi ròng mà còn tạo điều kiện để ngân hàng linh hoạt đưa ra mức lãi suất cho vay cạnh tranh, qua đó hỗ trợ khách hàng. Theo đó, các cổ phiếu được ưu tiên hàng đầu vẫn là VCB, TCB và MBB.

 Đối với nhà đầu tư tìm kiếm cơ hội ngắn hạn, cũng lưu ý HDB với những câu chuyện riêng xoay quanh kế hoạch phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng của các công ty con là HDS và HD Saison, cùng ACB với kỳ vọng lợi nhuận quý 4/2026 tăng trưởng mạnh.