Để đảm bảo phù hợp với yêu cầu thực tiễn và quá trình phát triển của đất nước cũng như thể chế hóa quan điểm của Đảng và Chính phủ, bên cạnh việc kế thừa quy định tại Luật Nhà ở 2023, dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) đã chỉnh lý, bổ sung nhiều điểm mới…

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, sáng 22/10, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội họp phiên toàn thể ở Hội trường đã nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Nhà ở (sửa đổi).

Trình bày Tờ trình dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết dự thảo Luật gồm 13 Chương, 130 Điều, giảm 68 Điều so với quy định của Luật Nhà ở năm 2023.

Dự thảo Luật phân loại nhà ở thành 04 nhóm và có chính sách áp dụng tương ứng đối với từng nhóm nhà ở, gồm: (1) nhà thương mại; (2) nhà ở cho thuê; (3) nhà ở công vụ; (4) nhà ở chính sách để thể chế hóa quan điểm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Thông báo số 64-TB/VPTW của Văn phòng Trung ương.

SẼ ÁP DỤNG CÁC CHÍNH SÁCH TƯƠNG ỨNG CHO TỪNG NHÓM NHÀ Ở

Phân tích về từng loại hình nhà ở, Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho biết: nhà ở thương mại là nhà ở được đầu tư xây dựng để bán, cho thuê, cho thuê mua theo cơ chế thị trường, cơ bản kế thừa quy định của Luật Nhà ở năm 2023. Chỉnh lý quy định về việc phân lô bán nền theo hướng: Đối với đô thị loại III và các khu vực còn lại, giao địa phương quyết định khu vực cho phép chủ đầu tư được thực hiện chuyển nhượng quyền sử dụng đất theo hình thức phân lô bán nền cho người dân tự xây dựng nhà ở.

Dự thảo bổ sung Chương mới về phát triển nhà ở cho thuê, trong đó quy định: Đối tượng được thuê; Hình thức phát triển thông qua vốn nhà nước, vốn ngoài nhà nước; Yêu cầu đối với dự án và thủ tục đầu tư dự án; Chính sách ưu đãi chủ đầu tư dự án; Giá cho thuê nhà ở; Quản lý nhà ở cho thuê.

Về nhà ở công vụ, dự thảo Luật bổ sung chính sách miễn tiền thuê nhà ở công vụ đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động được điều động, luân phiên, biệt phái đến công tác tại xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, khu vực biên giới, hải đảo.

Về nhà ở chính sách, là nhà ở được Nhà nước đầu tư, tạo lập hoặc hỗ trợ tạo lập để giải quyết chỗ ở cho đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở theo quy định của Luật Nhà ở, gồm: Nhà ở của cán bộ cao cấp của Đảng và Nhà nước; nhà ở cho người có công và chương trình mục tiêu; nhà ở xã hội; nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân; nhà ở phục vụ tái định cư. Dự thảo đã chỉnh lý quy định về bán lại nhà ở xã hội sau 5 năm; quy định về đất để phát triển nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân nhằm bảo đảm phù hợp với thực tiễn. Chỉnh lý quy định liên quan đến nghĩa vụ nhà ở xã hội của chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại theo hướng giao Chính phủ quy định chi tiết để tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn về việc xác định chi phí hệ thống hạ tầng kỹ thuật để xây dựng nhà ở xã hội tại thời điểm thực hiện nghĩa vụ.

Liên quan đến sở hữu nhà ở, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung quy định về sở hữu nhà ở tại Việt Nam của tổ chức, cá nhân nước ngoài, trong đó bỏ quy định về sở hữu nhà ở riêng lẻ của tổ chức, cá nhân nước ngoài.

Về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, dự thảo Luật hoàn thiện chính sách về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư. Trong đó, bổ sung nguyên tắc thực hiện dự án gắn với tái thiết đô thị, nguyên tắc xử lý nhà chung cư khi bị phá dỡ gắn với bảo đảm quyền tài sản...

Đối với quản lý sử dụng nhà chung cư, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung quy định về quản lý sử dụng nhà chung cư nhằm nâng cao chất lượng quản lý, vận hành nhà chung cư, hạn chế tranh chấp, khiếu nại.

Về giao dịch về nhà ở, dự thảo sửa đổi, bổ sung quy định về giao dịch nhà ở nhằm bảo đảm phù hợp, thống nhất với Bộ luật Dân sự và các luật mới được ban hành. Đồng thời, lược bỏ 07 nội dung quy định về hành vi nghiêm cấm để đảm bảo phù hợp với quy định của một số luật mới được ban hành hoặc chuyển thành quy định thay vì nghiêm cấm…

ĐỀ NGHỊ KIỂM SOÁT CHẶT CÁC TRƯỜNG HỢP ĐƯỢC HƯỞNG CHÍNH SÁCH ƯU TIÊN VỀ NHÀ Ở

Nêu quan điểm Báo cáo thẩm tra dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu đề nghị có biện pháp kiểm soát chặt chẽ, minh bạch các trường hợp được hưởng chính sách ưu tiên về nhà ở, không để xảy ra tình trạng trục lợi chính sách; ngăn chặn tình trạng đầu cơ nhà ở. Đồng thời, “hạn chế tối đa việc phân lô bán nền tại khu vực đô thị, đặc biệt tại các đô thị lớn” và “có cơ chế ưu đãi khuyến khích phát triển nhà ở cho thuê với giá phù hợp, đáp ứng nhu cầu nơi ở của Nhân dân”.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng đề nghị tiếp tục nghiên cứu, làm rõ nguồn vốn của Quỹ nhà ở, nguyên tắc quản lý, sử dụng vốn và hạch toán tài sản hình thành từ vốn của Quỹ nhà ở; cơ chế quản lý vốn của Quỹ để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với các quy định có liên quan pháp luật về ngân sách nhà nước.

Liên quan đến nhà ở cho thuê, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện quy định về đối tượng được thuê nhà ở cho thuê, các đối tượng ưu tiên được thuê nhà ở để bảo đảm xác định đối tượng thụ hưởng chính sách một cách phù hợp, đặc biệt đối với các dự án nhà ở cho thuê được đầu tư xây dựng bằng vốn của Nhà nước để bảo đảm phù hợp với mục tiêu của chính sách là giải quyết nhu cầu nhà ở của các đối tượng có khó khăn về nhà ở và tiết kiệm nguồn lực của ngân sách nhà nước.

Ngoài ra, theo Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, các chính sách về nhà ở xã hội tại Chương VI của dự thảo Luật và chính sách về nhà ở cho thuê tại Chương IV của dự thảo Luật còn có sự trùng lặp, đặc biệt là quy định về nhà ở xã hội để cho thuê. Việc này có thể dẫn đến không khuyến khích được việc tham gia phát triển nhà ở cho thuê, do đó, đề nghị tiếp tục nghiên cứu, rà soát để bảo đảm làm rõ các chính sách có liên quan…

"Đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, chỉnh lý để đảm bảo không giao thoa về phạm vi điều chỉnh giữa dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) và dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), đồng thời rà soát, đối chiếu nội dung của dự thảo Luật với quy định trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi); dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), các luật về thuế", Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu bày tỏ.