Chuyển đổi số tại các xã miền núi, biên giới tỉnh Quảng Trị đang đối mặt với nhiều rào cản về hạ tầng, điều kiện kinh tế và trình độ tiếp cận công nghệ của người dân. Tuy nhiên, bằng những cách làm linh hoạt, sát thực tế, phong trào “Bình dân học vụ số” cùng các mô hình hỗ trợ cộng đồng đang từng bước đưa chính quyền điện tử đến gần hơn với đồng bào vùng cao.

Việc triển khai chính quyền điện tử và chuyển đổi số tại khu vực miền núi, biên giới tỉnh Quảng Trị vẫn gặp không ít khó khăn. Trong khi định danh điện tử mức 2 là điều kiện bắt buộc để thực hiện các thủ tục hành chính công trực tuyến, thì tại nhiều xã vùng cao, không ít người dân còn chưa từng sử dụng điện thoại thông minh, thậm chí chưa biết đến các dịch vụ số cơ bản.

NHIỀU RÀO CẢN TỪ HẠ TẦNG ĐẾN NHẬN THỨC

Xã biên giới Thượng Trạch là một ví dụ điển hình. Địa phương có khoảng 3.600 nhân khẩu, trong đó gần 90% là đồng bào dân tộc thiểu số, sinh sống rải rác tại 11 bản. Hiện nay, nhiều bản chưa có điện lưới, hạ tầng viễn thông còn thiếu và yếu, đời sống kinh tế người dân gặp nhiều khó khăn, trình độ dân trí hạn chế. Những yếu tố này trở thành rào cản lớn trong quá trình triển khai định danh điện tử và xây dựng chính quyền điện tử tại cơ sở.

Thực tế cho thấy, trong số hơn 1.600 công dân tại Thượng Trạch đủ điều kiện cài đặt định danh điện tử mức 2, mới chỉ có khoảng 250 người có sim chính chủ và điện thoại thông minh. Phần lớn người dân chưa đủ điều kiện tiếp cận công nghệ, khiến việc thực hiện các thủ tục hành chính trực tuyến gặp nhiều trở ngại.

Tại xã Dân Hóa, địa phương được sáp nhập từ hai xã biên giới trước đây, tình trạng này cũng diễn ra tương tự. Hơn 60% hộ dân chưa có định danh điện tử mức 2, đa số không có điện thoại thông minh và chưa quen sử dụng công nghệ. Địa bàn rộng, từ trung tâm xã đến bản xa nhất gần 29 km, đường đi hiểm trở khiến cán bộ gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận, hỗ trợ người dân.

“BÌNH DÂN HỌC VỤ SỐ” ĐẾN TỪNG BẢN LÀNG

Trước những rào cản đó, tỉnh Quảng Trị đã triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” như một giải pháp căn cơ, đưa chuyển đổi số đi vào đời sống hằng ngày của người dân vùng cao. Thay vì những khẩu hiệu lớn, các hoạt động hỗ trợ được tổ chức theo phương châm “cầm tay chỉ việc”, giúp bà con từng bước làm quen với công nghệ.

Tại xã Thượng Trạch, chính quyền địa phương đã vận động xã hội hóa, cấp miễn phí khoảng 1.000 sim điện thoại chính chủ cho người dân. Cùng với đó, cán bộ cho người dân mượn điện thoại thông minh để đăng ký và kích hoạt định danh điện tử mức 2. Lực lượng Công an xã trực tiếp xuống các thôn, bản hỗ trợ từng trường hợp, bảo đảm người dân hiểu và sử dụng được sau khi cài đặt.

Chị Y Nương, người dân bản Cà Roòng 1 cho biết, trước đây việc làm thủ tục hành chính rất vất vả do phải đi lại nhiều lần. Nay được hỗ trợ sim điện thoại và cài đặt định danh điện tử, các thủ tục về sau thuận lợi hơn, giảm đáng kể thời gian và chi phí.

Tại xã Dân Hóa, chính quyền đã thành lập 28 tổ công nghệ số tại 28 bản, với sự tham gia của Đoàn thanh niên, Công an, Biên phòng và cán bộ Ủy ban nhân dân xã. Hằng tuần, các tổ vượt đường rừng, đến tận bản làng để hỗ trợ người dân đăng ký định danh điện tử, sử dụng dịch vụ công trực tuyến và tiếp cận các tiện ích số. Mỗi đợt hỗ trợ, các tổ giải quyết từ 20 đến 30 trường hợp, giúp người dân không phải di chuyển xa đến Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã.

Song song với đó, Tỉnh Đoàn Quảng Trị đã triển khai 79 đội hình thanh niên tình nguyện với hơn 1.500 đoàn viên, thanh niên tham gia hỗ trợ chính quyền và người dân trong thực hiện thủ tục hành chính. Các đội hình tập trung hướng dẫn sử dụng VNeID, cập nhật thông tin căn cước, kê khai hồ sơ trực tuyến, đồng bộ dữ liệu cá nhân theo địa chỉ hành chính mới.

Nhiều mô hình hỗ trợ thiết thực được triển khai như “Áo xanh đón dân – Gần dân, sát việc”, “1 kèm 1” hỗ trợ người cao tuổi làm hồ sơ trợ cấp hưu trí xã hội, hay các tổ thanh niên lưu động đến tận thôn, bản giúp đồng bào dân tộc thiểu số tiếp cận công nghệ.

Từ những nỗ lực đó, chuyển đổi số tại các xã miền núi, biên giới Quảng Trị đang từng bước được “khai thông” từ cơ sở. Dù còn nhiều khó khăn, đội ngũ cán bộ và lực lượng hỗ trợ tại chỗ đang kiên trì, chủ động học hỏi, ứng dụng công nghệ thông tin vào công việc hằng ngày, hướng đến mục tiêu phục vụ người dân ngày càng tốt hơn trong tiến trình xây dựng chính quyền điện tử.

XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH HÀNH ĐỘNG TẠO ĐỘNG LỰC PHÁT TRIỂN VÙNG MIỀN NÚI

Trong nhiệm kỳ mới, định hướng của tỉnh Quảng Trị là phát triển đồng đều tại các khu vực đồng bằng, miền núi, đô thị và nông thôn, đặc biệt quan tâm hơn đến phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Người dân kỳ vọng chương trình hành động sau Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh Quảng Trị lần thứ I sẽ tạo động lực phát triển vùng miền núi và đồng bào dân tộc thiểu số, đầu tư hạ tầng, nâng cao đời sống nhân dân.

Sau hợp nhất 2 xã biên giới Thượng Trạch và Tân Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình trước đây; xã Thượng Trạch, tỉnh Quảng Trị hiện nay có 20 bản, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 90% dân số. Trong thời gian qua, cuộc sống của bà con, diện mạo của bản làng đã có nhiều đổi thay.

Đại hội Đại biểu Đảng bộ xã Thượng Trạch lần thứ I đánh dấu bước ngoặt mới trong tiến trình xây dựng và phát triển của địa phương sau khi sáp nhập từ 2 xã Thượng Trạch và Tân Trạch. Nhiệm vụ trọng tâm trong nhiệm kỳ mới là phát triển du lịch dịch vụ gắn với bảo vệ rừng; trong đó, giảm nghèo đa chiều được xác định là khâu đột phá. Xã Thượng Trạch phấn đấu đến năm 2030, thu nhập bình quân đầu người tăng hơn 31% so với hiện tại; tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống dưới 50%.

Đảng bộ xã đang tập trung thực hiện 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp, trong đó xác định mục tiêu phát triển sát thực tiễn, gắn bảo tồn di sản với phát triển bền vững; phát huy nội lực, huy động nguồn lực bên ngoài; xây dựng Thượng Trạch trở thành xã biên giới ổn định, phát triển bền vững.

Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Trị đặt mục tiêu GRDP tăng trưởng từ 9-10%, tôi rất kỳ vọng và mong muốn rằng với sự tăng trưởng như vậy sẽ giúp các xã miền núi nói chung và xã Thượng Trạch nói riêng có thêm nhiều đổi thay. Đặc biệt xã miền núi sẽ có đầy đủ hạ tầng điện, đường, trường, trạm, hệ thống thông tin để bản làng ngày càng khang trang hơn.

Tỉnh Quảng Trị xác định: Phát triển kinh tế - xã hội vùng miền núi theo hướng xanh, bền vững, toàn diện; phát huy tiềm năng rừng và văn hóa bản địa, gắn bảo tồn với phát triển; nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số.

Cùng với đó, Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội tập trung triển khai 3 khâu đột phá là hoàn thiện kết cấu hạ tầng đồng bộ, thu hút các dự án động lực, nhất là hạ tầng giao thông và dịch vụ vùng cao; Phát triển khoa học, công nghệ, chuyển đổi số toàn diện, giúp đồng bào miền núi tiếp cận thông tin, nâng cao năng suất lao động; Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở, đặc biệt là cán bộ người dân tộc thiểu số, đáp ứng yêu cầu phát triển trong thời kỳ mới.

Sau hợp nhất, tỉnh Quảng Trị có 78 xã, phường, đặc khu. Trong đó có 18 xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và núi. Các địa phương này phát triển chưa đồng đều. Tỉnh Quảng Trị đang khẩn trương rà soát bổ sung quy hoạch vùng, ưu tiên nguồn lực cho đầu tư hạ tầng giao thông kết nối vùng. Tỉnh Quảng Trị cũng tập trung thực hiện tốt 3 chương trình mục tiêu quốc gia gắn với ban hành các chính sách phù hợp của địa phương. Tỉnh hỗ trợ sinh kế, giáo dục, y tế, đào tạo nghề, giữ gìn bản sắc văn hóa và tạo điều kiện để đồng bào cùng tham gia, cùng hưởng lợi từ thành quả phát triển chung.