Đồng euro số dự kiến được triển khai vào năm 2029, giúp EU giảm phụ thuộc vào các hệ thống thanh toán do Mỹ kiểm soát…

Ngày thứ Ba (23/6), Ủy ban Kinh tế và Tiền tệ (ECON) thuộc Nghị viện châu Âu (EC) đã thông qua lập trường về việc đề xuất phát hành đồng euro số sau thời gian dài chờ đợi. Đây được xem là một bước tiến quan trọng trong kế hoạch của Liên minh châu Âu (EU) nhằm củng cố chủ quyền tài chính và giảm phụ thuộc vào hạ tầng thanh toán nước ngoài.

Theo dữ liệu của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), hai tập đoàn thanh toán Mỹ Visa và Mastercard hiện xử lý 61% giao dịch thẻ tại khu vực đồng euro và gần như toàn bộ giao dịch thẻ xuyên biên giới.

Vấn đề chủ quyền tài chính của châu Âu ngày càng được chú ý trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng. Nhiều quan chức EU lo ngại khối này đang phụ thuộc quá lớn vào các hệ thống thanh toán do bên ngoài kiểm soát.

Đồng euro số được xem là một trong những giải pháp giúp châu Âu tăng quyền tự chủ chiến lược trong lĩnh vực tài chính. Đây sẽ là một dạng tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương, do ECB phát hành và bảo chứng. Đồng euro số được thiết kế để người dân có thêm một phương thức thanh toán bên cạnh tiền mặt và các dịch vụ ngân hàng hiện nay, chứ không nhằm thay thế các hình thức này.

Theo đề xuất, người tiêu dùng có thể giữ đồng euro số trong một ví chuyên dụng. Tuy nhiên, hạn mức nắm giữ cụ thể hiện vẫn chưa được xác định.

Hệ thống này sẽ hỗ trợ cả thanh toán trực tuyến và trực tiếp. Đồng euro số cũng được thiết kế để bảo đảm mức độ riêng tư cao, theo đó ECB không thể trực tiếp nhận diện người dùng thông qua dữ liệu thanh toán.

ECB sẽ phụ trách hạ tầng kỹ thuật của hệ thống, còn các ngân hàng thương mại và nhà cung cấp dịch vụ thanh toán sẽ trực tiếp cung cấp dịch vụ euro số cho khách hàng.

Theo kế hoạch, các tổ chức tài chính sẽ được trả phí khi tham gia vận hành hệ thống, trong khi các nhà bán hàng sẽ phải trả phí giao dịch. Mức phí này được kỳ vọng thấp hơn so với phí thẻ hiện nay.

Theo 3 nguồn tin thân cận với các cuộc thảo luận, cách tính và phân bổ khoản phí trả cho các tổ chức tài chính vẫn là một trong những vấn đề gây tranh cãi nhất trước khi EC làm việc với các nước thành viên EU.

“Chúng tôi hoan nghênh việc Ủy ban ECON của EC đã thống nhất lập trường về các quy định liên quan đến đồng tiền chung, qua đó bảo vệ tiền mặt euro với tư cách phương tiện thanh toán hợp pháp, đồng thời định hình đồng euro số”, ECB cho biết trong một tuyên bố.

“Việc thông qua quy định về đồng euro số sẽ là một chiến thắng lớn đối với người dân và các doanh nghiệp nhỏ”, ông Pasquale Tridico, nghị sĩ EC của Italy, phát biểu với trang tin Euronews.

EU không phải nền kinh tế duy nhất theo đuổi tiền số do ngân hàng trung ương phát hành. Trung Quốc đã triển khai đồng nhân dân tệ số, trong khi Nga cho biết đồng rúp số sẽ bắt đầu hoạt động từ tháng 9/2026.

Trong khi đó, Mỹ chọn hướng đi khác. Tổng thống Donald Trump đã từ bỏ kế hoạch phát hành đồng tiền số do Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) quản lý. Thay vào đó, ông ủng hộ phát triển stablecoin - loại tài sản số do khu vực tư nhân phát hành và neo giá trị vào các đồng tiền pháp định.

Do phần lớn stablecoin trên thế giới được neo theo đồng USD, những người ủng hộ cho rằng công nghệ này có thể giúp củng cố vai trò quốc tế của đồng USD và mở rộng việc sử dụng đồng tiền này trong thanh toán xuyên biên giới.

Tuy nhiên, một số nhà hoạch định chính sách và cựu quan chức cho rằng ý tưởng về đồng USD số do ngân hàng trung ương Mỹ phát hành vẫn có thể được bàn lại trong tương lai.

Hồi tháng 5, ông Timothy Massad, cựu Chủ tịch Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC), nói với CoinDesk rằng các cuộc thảo luận tại Washington vẫn tiếp diễn. Theo ông, việc phát hành một đồng USD số khó có thể bị gạt khỏi chương trình nghị sự.

EC dự kiến chính thức thông qua lập trường về euro số trong phiên bỏ phiếu toàn thể tại Strasbourg vào đầu tháng 7 tới. Sau đó, EC sẽ làm việc với 27 nước thành viên EU để thống nhất nội dung cuối cùng. Các nhà lập pháp đặt mục tiêu hoàn tất quy trình này trong năm nay.