Trái ngược với diễn biến tại nhiều quốc gia Đông Nam Á, thị trường đường trong nước tháng 10/2026 tiếp tục thừa cung. Theo Hiệp hội Mía đường Việt Nam, lượng lớn hàng nhập lậu từ biên giới Lào, Campuchia tràn vào khi giá bán giảm, tạo thêm áp lực cạnh tranh cho đường sản xuất từ mía nội địa...

Theo báo cáo mới nhất của Hiệp hội Mía đường Việt Nam, sức ép từ đường lỏng si rô ngô (HFCS) ngày càng gây áp lực lớn đến ngành mía đường trong nước.

Số liệu từ Cục Hải quan cho thấy trong tháng 10/2026, lượng HFCS nhập khẩu đạt 29.432 tấn. Lũy kế từ đầu năm đến hết tháng 10/2026, lượng HFCS nhập khẩu đạt 205.885 tấn, bằng 111% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, các doanh nghiệp nhập khẩu HFCS chủ yếu là những doanh nghiệp sản xuất nước giải khát. Đây vốn là nhóm khách hàng tiêu thụ đường tinh luyện chính của các nhà máy đường trong nước trước đây.

NHẬP KHẨU ĐƯỜNG HFCS TĂNG 11%

Việc HFCS tiếp tục được sử dụng trong ngành sản xuất đồ uống khiến thị trường tiêu thụ đường tinh luyện chịu thêm sức ép. Trong bối cảnh thị trường đường đã dư cung, sự dịch chuyển nhu cầu của nhóm khách hàng công nghiệp càng làm gia tăng khó khăn cho hoạt động tiêu thụ đường sản xuất từ mía.

Trong khi đó, tình trạng vận chuyển, kinh doanh đường nhập lậu tiếp tục diễn ra tại nhiều địa bàn. Trong tháng 10, các lực lượng chức năng đã phát hiện, bắt giữ nhiều vụ việc với số lượng đường cát vi phạm đáng kể.

Tại Đồng Tháp, ngày 13/10, lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh phối hợp với Đồn Biên phòng Cầu Muống và Công an phường Thường Lạc phát hiện, bắt giữ liên tiếp ba vụ vận chuyển trái phép đường cát từ Campuchia về Việt Nam tại khu vực kênh Cội Đại và sông Sở Thượng. Các vụ việc được phát hiện trong khoảng thời gian từ 0 giờ 5 phút đến 1 giờ 15 phút cùng ngày. Tang vật thu giữ gồm 5.000 kg đường cát, ba vỏ lãi, hai máy xăng và một máy dầu đã qua sử dụng.

Tại Quảng Trị, ngày 18/10, Đội Kiểm soát hải quan phát hiện một ô tô tải vận chuyển khoảng 3.000 kg đường trắng có xuất xứ nước ngoài, không có hóa đơn, chứng từ hợp pháp tại khu vực Km 73+500 Quốc lộ 9, thuộc địa phận thôn Làng Vây, xã Lao Bảo.

Tiếp đó, trong các ngày 19 và 21/10, Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo phát hiện, lập biên bản hai vụ kinh doanh hàng hóa nhập lậu. Tang vật thu giữ gồm 42 bao đường kính trắng, tổng trọng lượng 2.100 kg, trị giá ước tính khoảng 23,6 triệu đồng.

Không chỉ đường nhập lậu qua biên giới, tại các chợ đầu mối, đường có xuất xứ Thái Lan vẫn được lưu hành và kinh doanh. Các sản phẩm đường cát sang chiết, đóng gói cũng tiếp tục được bán tràn lan với tình trạng không nhãn mác, không nguồn gốc xuất xứ và không hạn sử dụng.

Theo Hiệp hội Mía đường Việt Nam, hoạt động thương mại đường tại các cửa hàng dân sinh phần lớn được thực hiện bằng tiền mặt, không có hóa đơn, gây khó khăn cho công tác kiểm soát nguồn gốc hàng hóa và quản lý thuế.

GIÁ ĐƯỜNG VIỆT NAM THẤP NHẤT KHU VỰC

Diễn biến giá đường tháng 10/2026 cho thấy sức ép cạnh tranh đối với ngành mía đường Việt Nam ngày càng rõ. Tại Hà Nội, giá đường kính trắng giảm từ 18.000-19.400 đồng/kg ngày 6/10 xuống còn 18.000-19.000 đồng/kg ngày 27/10. Giá đường tinh luyện cũng giảm từ 19.400-20.200 đồng/kg xuống 19.200-20.000 đồng/kg.

Trên thị trường thế giới, giá đường thô tăng trở lại đầu tháng 10, có thời điểm tiến sát 21 US cent/pound (lb) đối với hợp đồng kỳ hạn tháng 3/2027. Tuy nhiên, từ giữa tháng, giá quay đầu giảm xuống dưới 20 US cent/lb và tiếp tục đi xuống trong những ngày đầu tháng 11. Bình quân tháng 10, giá đường thô theo tiêu chuẩn ISA đạt 19,6 US cent/lb, tăng 1,2 US cent/lb, tương đương 7% so với tháng 9.

Giá đường trắng diễn biến tương tự, tăng trong nửa đầu tháng rồi giảm trở lại. Chỉ số Đường trắng của Tổ chức Đường quốc tế (ISO) bình quân tháng 10 đạt 547 USD/tấn, tăng khoảng 26 USD/tấn so với tháng trước.

Theo Hiệp hội Mía đường Việt Nam, đồng Real Brazil (BRL) mất giá mạnh sau khi Tổng thống Brazil Lula tái đắc cử là một trong những yếu tố gây sức ép giảm giá đường, đồng thời thúc đẩy một số quỹ đầu cơ bán ra. Dữ liệu của Trading Economics cũng ghi nhận giá đường thô thế giới giảm trong tháng, trong bối cảnh đồng Real suy yếu và giá dầu đi xuống.

Tại một số thị trường châu Á, giá đường vẫn ở mức cao. Ở Philippines, giá bán buôn đường luyện tại Metro Manila trong tháng 10 dao động 3.345–3.351 peso/bao 50 kg. Tại Indonesia, giá bình quân tăng từ 18.374 rupiah/kg ngày 6/10 lên 18.530 rupiah/kg ngày 27/10. Trong khi đó, giá đường trắng giao ngay tại Trung Quốc tăng từ 5.180 nhân dân tệ ngày 6/10 lên 5.280 nhân dân tệ ngày 13/10, sau đó giảm còn 5.220 nhân dân tệ ngày 27/10.

Hiệp hội Mía đường Việt Nam nhận định thị trường trong nước tháng 11 tiếp tục thừa cung. Đường nhập lậu vẫn hiện diện, giá bán giảm để giành thị phần, khiến đường sản xuất từ mía gặp khó trong tiêu thụ.

Ở phân khúc công nghiệp, đường HFCS tiếp tục chiếm lĩnh nhu cầu của ngành giải khát; thị trường tiêu dùng chịu sức ép từ đường nhập lậu và sản phẩm không rõ nguồn gốc, cùng tình trạng mua bán không hóa đơn, thanh toán bằng tiền mặt.

Dự báo tháng 12/2026, giá đường thế giới có thể giảm nhưng vẫn ở mức cao do nguồn cung toàn cầu thu hẹp và nguy cơ El Niño mạnh, làm gia tăng rủi ro đối với sản lượng.

Trong nước, tình trạng thừa cung được dự báo tiếp tục kéo dài. Đường sản xuất từ mía phải cạnh tranh với đường nhập lậu, đường không rõ nguồn gốc có giá thấp, trong khi nhu cầu đường công nghiệp tiếp tục bị HFCS thay thế phần lớn. Mặt bằng giá thấp hơn các nước sản xuất mía đường trong khu vực tiếp tục là thách thức đối với tiêu thụ và năng lực cạnh tranh của ngành đường Việt Nam.