Giấc ngủ ảnh hưởng đến hầu như mọi khía cạnh của con người: từ làn da, diện mạo chung, khả năng tư duy, xử lý công việc thường ngày cho đến yếu tố quan trọng nhất: sức khỏe tinh thần...

Nhiều nghiên cứu khoa học gần đây đã gắn các rối loạn giấc ngủ, trong đó có ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA), với chứng lo âu và trầm cảm. Vậy điều gì xảy ra trong não bộ và cơ thể khi giấc ngủ liên tục bị gián đoạn?

“Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong điều tiết cảm xúc, trí nhớ, chức năng nhận thức và quá trình phục hồi thể chất nói chung. Khi giấc ngủ bị gián đoạn lặp đi lặp lại, các quá trình này có thể bị ảnh hưởng”, ông Jason Amatoury, phó giáo sư ngành kỹ thuật y sinh tại Đại học Mỹ ở Beirut, nơi ông từng dẫn dắt Nhóm Nghiên cứu Giấc ngủ và Đường thở trên (SUARG), chia sẻ với Forbes. Hậu quả có thể là dễ cáu gắt, khó tập trung, nhạy cảm cảm xúc hơn và giảm khả năng đối phó với căng thẳng hằng ngày.

Ông Jason Amatoury cho biết thêm mối quan hệ giữa giấc ngủ và trầm cảm diễn ra theo cả hai chiều. Giấc ngủ kém có thể làm sức khỏe tinh thần xấu đi, và lo âu, trầm cảm cũng có thể cản trở giấc ngủ. Ông Ajay Nwosu, nhà đổi mới sáng tạo thể thao toàn cầu và đồng sáng lập The Ultimate Snooze, cũng nhìn thấy vòng lặp tương tự.

“Giấc ngủ kém và sức khỏe tinh thần ảnh hưởng lẫn nhau. Lo âu, trầm cảm và căng thẳng có thể làm gián đoạn giấc ngủ, trong khi giấc ngủ kém kéo dài có thể khiến khả năng điều tiết cảm xúc, chịu đựng căng thẳng và sức bền tinh thần suy giảm. Đây là một vòng phản hồi”, ông nói.

Hầu hết chúng ta đều biết điều này từ trải nghiệm thực tế. Một giấc ngủ tệ khiến ngày hôm sau khó khăn hơn, và một ngày căng thẳng khiến đêm tiếp theo khó ngủ hơn. Khi giấc ngủ kém kéo dài, việc điều tiết cảm xúc và đối phó với căng thẳng càng trở nên khó khăn, và vòng luẩn quẩn này có thể khó phá vỡ.

Các nghiên cứu mới hơn cũng đang ủng hộ quan niệm “ngủ để đẹp”. Một nghiên cứu năm 2026 đăng trên tạp chí Sleep Research theo dõi làn da sau một đêm thiếu ngủ cấp tính, rồi tiếp tục theo dõi trong 14 ngày hồi phục, và phát hiện các tác động lên tình trạng da không thể phục hồi hoàn toàn.

Một tổng quan năm 2025 về yếu tố mà giới nghiên cứu gọi là “trục giấc ngủ - da” kết luận rằng giấc ngủ bị gián đoạn hoặc không đủ có thể làm tổn hại hàng rào bảo vệ da, đồng thời suy giảm quá trình sản sinh collagen, sửa chữa tế bào và lành vết thương.

CHẤT LƯỢNG GIẤC NGỦ QUAN TRỌNG HƠN SỐ GIỜ NẰM TRÊN GIƯỜNG

Nằm trên giường bảy, tám tiếng không đương nhiên đồng nghĩa với một giấc ngủ tốt, bởi điều quan trọng nhất là chất lượng giấc ngủ. Vì vậy, trên thị trường đang có nhiều công cụ theo dõi giấc ngủ có thể hữu ích cho bạn.

Nhẫn thông minh Oura là một ví dụ về công cụ công nghệ. Thiết bị này theo dõi nhiều yếu tố liên quan đến cơ thể trong khi ngủ, gồm chất lượng giấc ngủ và các chỉ số như biến thiên nhịp tim (HRV), nhịp tim lúc nghỉ và thời điểm ngủ, từ đó có thể đưa ra gợi ý về mức độ căng thẳng, tâm trạng và lo âu.

Bà Heli Koskimaki, giám đốc cấp cao mảng Sinh lý học tương lai tại Oura, cho biết: “Dữ liệu từ nhẫn Oura giúp chúng tôi thấy điều đó biểu hiện ra sao về mặt sinh lý. Chúng tôi xem xét đồng thời nhiều tín hiệu sinh lý để hiểu cơ thể phản ứng với căng thẳng và hồi phục như thế nào”.

Bà dẫn một nghiên cứu năm 2026 trên 1.290 người trưởng thành. Những người báo cáo nhiều triệu chứng lo âu và trầm cảm hơn có xu hướng ngủ sâu và ngủ REM ít hơn, nhịp tim khi ngủ cao hơn và HRV thấp hơn. 

“Thời lượng, tính liên tục, thời điểm và sự đều đặn của giấc ngủ giúp phác họa bức tranh rộng hơn về sức khỏe giấc ngủ. Các tín hiệu của Oura có ý nghĩa nhất khi được xem xét cùng nhau, đối chiếu với mức cơ sở của từng cá nhân và cân nhắc song song với cảm nhận của họ, giúp người dùng nhận ra các quy luật và đưa ra lựa chọn sáng suốt để hỗ trợ sức khỏe”, bà nói thêm.

Theo bà Koskimaki, việc theo dõi giấc ngủ theo thời gian giúp mọi người liên hệ thói quen hằng ngày với cảm nhận của bản thân. 

“Giấc ngủ và sức khỏe tinh thần có mối quan hệ hai chiều sâu sắc. Khi căng thẳng hoặc quá tải về cảm xúc, việc đi vào giấc ngủ và duy trì giấc ngủ có thể trở nên khó khăn hơn. Đó là lý do việc cải thiện chất lượng giấc ngủ là một phần quan trọng trong cách tiếp cận toàn diện đối với sức khỏe tinh thần”, bà Jess Sepel, người sáng lập JSHealth Vitamins, nhận định.

Dù chúng ta ưu tiên công nghệ, nệm tốt hơn, ngắt kết nối thiết bị trước khi ngủ, gối chắc, bịt mắt hay thực phẩm bổ sung để hỗ trợ giấc ngủ, thì thói quen và sự đều đặn trong thời gian ngủ đều có giá trị. Hãy xây dựng một quy trình thư giãn ổn định trước giờ ngủ, và hãy nhớ rằng giấc ngủ chạm đến mọi khía cạnh trong cuộc sống của chúng ta, trong đó có sức khỏe tinh thần.