Vào ngày 22/4, Liên minh châu Âu (EU) đạt được sự đồng thuận về mở khóa khoản vay trị giá 90 tỷ euro (tương đương 106 tỷ USD) cho Ukraine, đồng thời thông qua một gói trừng phạt mới đối với Nga...

Các động thái này diễn ra sau khi Hungary - một thành viên EU - từ bỏ sự phủ quyết kéo dài nhiều tháng.

Theo tin từ hãng thông tấn Đức DPA, gói vay nói trên nhằm đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự cấp bách nhất của Ukraine trong lúc cuộc chiến tranh giữa nước này với Nga vẫn tiếp diễn. Các đại sứ EU cũng đã nhất trí về gói trừng phạt thứ 20 của khối này đối với Nga, nhằm gia tăng áp lực kinh tế lên Moscow.

“Quyết định mở khóa khoản vay là tín hiệu đúng đắn trong bối cảnh hiện tại” - Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy viết trên mạng xã hội X, hoan nghênh động thái của của EU.

Trước đó, khoản vay mới cho Ukraine đã bị mắc kẹt do mâu thuẫn giữa Ukraine và Hungary liên quan đến việc dừng cung cấp dầu Nga cho Hungary và Slovakia qua đường ống Druzhba chạy qua lãnh thổ Ukraine. Tuy nhiên, vào ngày 21/4, ông Zelenskiy thông báo rằng đường ống dẫn dầu này đã được sửa chữa và có thể hoạt động trở lại.

Quyết định ngày 22/4 sẽ được chính thức hóa thông qua các phê duyệt bằng văn bản từ 27 nước thành viên EU, dự kiến hoàn tất trong ngày 23/4 - theo thông báo từ Cyprus, nước đang giữ cương vị Chủ tịch luân phiên của EU.

Nếu đến thời điểm đó, dầu Nga đi qua đường ống Druzhba vẫn chưa tới được EU, Hungary và Slovakia - về lý thuyết - vẫn có thể ngăn chặn quá trình phê duyệt. Tuy nhiên, một dấu hiệu tích cực là các nguồn tin từ Hungary cho biết đường ống Druzhba đã hoạt động trở lại vào ngày 22/4.

Theo thông tin từ Bộ trưởng phụ trách các vấn đề EU của Hungary, ông Janos Boka, dầu thô của Nga dự kiến sẽ đến Hungary vào cuối ngày 22/4 hoặc sáng ngày 23/4 theo giờ địa phương. Một nhánh khác của đường ống Druzhba cũng vận chuyển dầu đến Slovakia.

Thủ tướng Hungary sắp mãn nhiệm, ông Viktor Orban, đã cáo buộc Ukraine ngăn chặn việc nối lại cung cấp dầu Nga qua đường ống Druzhba vì lý do chính trị trước cuộc bầu cử quốc hội của Hungary vào ngày 12/4, cuộc bầu cử mà ông Orban đã hứng thất bại. Kiev đã bác bỏ cáo buộc này, cho rằng đường ống Druzhba - chạy từ Nga qua Belarus và Ukraine đến Hungary và Slovakia - cần được sửa chữa sau các cuộc không kích của Nga vào tháng 1.

Khoản vay 90 tỷ euro sẽ được lấy nguồn thông qua việc phát hành trái phiếu chung của EU trên thị trường vốn và được bảo đảm bằng ngân sách dài hạn của khối. Ủy ban châu Âu (EC) hy vọng sẽ giải ngân đợt đầu tiên trị giá 45 tỷ euro trước cuối tháng 6, với 45 tỷ euro tiếp theo sẽ được giải ngân vào năm sau.

Ukraine chỉ phải hoàn trả khoản vay nếu Nga thực hiện các khoản bồi thường chiến tranh sau khi cuộc chiến giữa hai nước. Một thỏa thuận cũng quy định rằng các tài sản của Nga bị đóng băng tại EU sẽ được sử dụng để thanh toán khoản vay này trong trường hợp Moscow không thực hiện bồi thường thiệt hại chiến tranh cho Ukraine.

Trong khoản vay 90 tỷ USD này, 1/3 được dành cho hỗ trợ ngân sách, và 2/3 còn lại, tương đương 60 tỷ euro, được dành cho chi tiêu liên quan đến quốc phòng. Thiết bị quân sự được mua sắm bằng các khoản tiền này sẽ chủ yếu đến từ Ukraine hoặc EU. Ukraine chỉ được sử dụng tiền để mua thiết bị quân sự ở các nước ngoài châu Âu nếu thiết bị cần thiết không có sẵn hoặc không có sẵn kịp thời ở Ukraine hoặc thị trường châu Âu. Điều này cho phép sử dụng khoản vay để mua các hệ thống vũ khí được coi là không thể thay thế, chẳng hạn như hệ thống phòng không Patriot từ Hoa Kỳ.

Trong lệnh trừng phạt mới nhằm vào Nga, các công ty EU sẽ bị cấm sửa chữa các nhà máy lọc dầu của Nga bị hư hại do các cuộc tấn công của Ukraine. Các biện pháp bổ sung cũng nhằm vào xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Nga.

Ngoài ra, lệnh trừng phạt cũng sẽ được áp dụng đối với các công ty hỗ trợ ngành công nghiệp quốc phòng của Nga. Bên cạnh đó, còn có các hạn chế thương mại nhằm cắt giảm doanh thu của Nga lên tới 570 triệu euro mỗi năm, bao gồm lệnh cấm nhập khẩu kim loại, hóa chất và nguyên liệu thô quan trọng của Nga vào EU.

Tuy nhiên, không có thỏa thuận cuối cùng nào được đạt được về lệnh cấm toàn diện đối với các dịch vụ hàng hải liên quan đến vận chuyển dầu thô của Nga, chủ yếu do lo ngại từ các quốc gia như Hy Lạp về khả năng cạnh tranh của ngành vận tải biển của các nước này. Các hạn chế hiện tại chỉ áp dụng đối với các tàu và công ty vi phạm mức giá trần của phương Tây đối với dầu Nga, bao gồm các dịch vụ như bảo hiểm và hỗ trợ kỹ thuật bao gồm bảo trì và sửa chữa.