Ở những bản làng xã vùng cao Trung Lý, tỉnh Thanh Hóa, nơi địa hình bị chia cắt bởi núi rừng, câu chuyện về một đường truyền Internet ổn định tưởng như rất đỗi bình thường ở miền xuôi lại là niềm mong chờ của nhiều người. Những ngày cuối tháng 9, tín hiệu Internet vệ tinh bắt đầu được đưa về các điểm trường, khu dân cư còn lõm sóng, mở thêm một cánh cửa để cán bộ, giáo viên, học sinh và người dân vùng biên kết nối với thế giới bên ngoài...

Những thiết bị Internet vệ tinh được lắp đặt tại Trung Lý không chỉ mang đến một đường truyền mới. Với những bản còn khó khăn về hạ tầng viễn thông, đó còn là thêm một cách để trẻ em tiếp cận học liệu, giáo viên kết nối với kho tri thức trực tuyến, người dân tiếp cận thông tin và các dịch vụ số thuận tiện hơn.

TỪ NHỮNG ĐIỂM LÕM SÓNG NƠI VÙNG BIÊN

Chiều cuối tháng 9, tại xã Trung Lý, những thiết bị đầu cuối dịch vụ viễn thông vệ tinh lần lượt được đưa đến các điểm đã được lựa chọn. Không khí ở những điểm trường, bản làng vốn quen với sự chậm rãi của cuộc sống vùng cao có thêm một nhịp mới khi cán bộ kỹ thuật bắt tay vào lắp đặt, kiểm tra và kích hoạt hệ thống.

Theo Kế hoạch số 371 của Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thanh Hóa, Trung Lý được triển khai thiết bị đầu cuối dịch vụ viễn thông vệ tinh Starlink tại 4 điểm gồm Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học và Trung học cơ sở Trung Lý, Phân hiệu Tiểu học 2 tại khu Co Cài, Trường Mầm non Trung Lý, điểm trường Co Cài, cùng bản Tung và bản Hộc.

Đây đều là những nơi việc tiếp cận hạ tầng viễn thông còn gặp không ít khó khăn. Địa hình vùng cao, dân cư phân bố không tập trung khiến việc đầu tư hạ tầng viễn thông mặt đất có những trở ngại riêng. Vì thế, với cán bộ cơ sở, giáo viên và người dân, một kết nối Internet ổn định không chỉ đơn thuần là thêm một tiện ích.

Tại bản Tung, anh Tráng A Páo không giấu được sự phấn khởi khi địa phương có thêm điều kiện để kết nối Internet ổn định hơn. Với người dân ở đây, Internet ngày càng gắn với nhiều công việc trong cuộc sống, từ tiếp cận thông tin, liên lạc đến tìm hiểu các dịch vụ công và những tiện ích trên môi trường số.

Nhưng có lẽ những người cảm nhận rõ nhất sự thay đổi từ một đường truyền Internet ổn định vẫn là giáo viên và học sinh ở các điểm trường.

Ở vùng cao, việc học không chỉ diễn ra trong những trang sách được mang đến lớp. Những bài giảng điện tử, hình ảnh trực quan, video, kho học liệu hay các nền tảng hỗ trợ giáo viên đang trở thành một phần quan trọng trong đổi mới phương pháp dạy học. Khi đường truyền được cải thiện, những nguồn học liệu ấy có thêm cơ hội đến gần hơn với học sinh vùng biên.

THẦY TRÒ TRUNG LÝ CÓ THÊM CƠ HỘI TIẾP CẬN TRI THỨC

Với giáo viên vùng cao, Internet ổn định đồng nghĩa với việc có thêm công cụ để chuẩn bị bài giảng, tìm kiếm tài liệu và kết nối với những nguồn học liệu phong phú. Với học sinh, đó là cơ hội được nhìn thấy nhiều hơn những điều nằm ngoài không gian lớp học và bản làng của mình.

Điều này càng có ý nghĩa tại những điểm trường như Co Cài, nơi học sinh vẫn đang học tập trong điều kiện cơ sở vật chất và hạ tầng còn nhiều hạn chế.

Thầy Nguyễn Duy Thủy, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Trung học cơ sở Trung Lý, cho biết việc được triển khai Internet vệ tinh có ý nghĩa thiết thực đối với nhà trường, nhất là trong khai thác học liệu điện tử, phục vụ giảng dạy và tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý, giáo dục.

Theo thầy Thủy, khi kết nối Internet được cải thiện, giáo viên có thêm điều kiện tìm kiếm tài liệu, cập nhật kiến thức và sử dụng các nền tảng hỗ trợ dạy học. Học sinh cũng có cơ hội tiếp cận nguồn tri thức phong phú hơn, qua đó hỗ trợ nâng cao chất lượng giáo dục tại một địa bàn còn nhiều khó khăn về hạ tầng.

Với nhà trường, đường truyền Internet ổn định cũng giúp việc triển khai các ứng dụng số trong quản lý, trao đổi thông tin và tổ chức hoạt động giáo dục thuận lợi hơn. Đây là điều kiện cần thiết để quá trình chuyển đổi số giáo dục từng bước đi sâu vào thực tế vùng cao.

Không chỉ trường học, hai điểm tại bản Tung và bản Hộc cũng mở thêm cơ hội để người dân tiếp cận các dịch vụ số ngay tại nơi mình sinh sống. Những thủ tục hành chính, thông tin về chính sách, kiến thức sản xuất hay các tiện ích trên môi trường mạng có thể đến gần người dân hơn khi hạ tầng kết nối được bảo đảm.

Với cán bộ cơ sở, Internet ổn định cũng giúp việc trao đổi thông tin, xử lý công việc và triển khai các ứng dụng số thuận lợi hơn. Trong quá trình chuyển đổi số đang được đẩy mạnh, hạ tầng kết nối chính là một trong những điều kiện quan trọng để các nền tảng số thực sự đi vào cuộc sống.

Starlink sử dụng công nghệ vệ tinh quỹ đạo tầm thấp để cung cấp dịch vụ Internet băng rộng, qua đó tạo thêm phương án kết nối cho những khu vực địa hình khó triển khai hạ tầng viễn thông mặt đất. Việc lựa chọn công nghệ này tại những điểm lõm sóng của Trung Lý cho thấy yêu cầu về hạ tầng số ở vùng cao đang được đặt trong một cách tiếp cận linh hoạt hơn, phù hợp với đặc thù địa hình.

Từ một thiết bị nhỏ được đặt trên mái nhà hay tại một điểm trường, tín hiệu có thể mở ra một không gian kết nối rộng lớn hơn rất nhiều so với phạm vi của bản làng.

Đó có thể là một tiết học có thêm hình ảnh trực quan. Một giáo viên tìm được học liệu phù hợp cho học sinh. Một cán bộ cơ sở xử lý công việc trực tuyến nhanh hơn. Hay một người dân vùng cao lần đầu thuận tiện hơn khi tiếp cận một dịch vụ số.

Những thay đổi ấy có thể chưa tạo ra một bước chuyển lớn ngay lập tức. Nhưng với những bản làng từng gặp khó khăn trong kết nối, mỗi điểm có Internet ổn định được đưa vào sử dụng lại là một bước tiến cụ thể trong hành trình thu hẹp khoảng cách số.

Ở Trung Lý, câu chuyện về Internet vì thế không chỉ là câu chuyện của công nghệ. Đó còn là câu chuyện về cơ hội.

Khi tín hiệu từ trên cao tìm được đường về bản, những đứa trẻ vùng biên có thêm một cánh cửa để bước ra thế giới tri thức rộng lớn. Người dân có thêm một cách tiếp cận thông tin. Cán bộ cơ sở có thêm công cụ phục vụ công việc. Và giữa núi rừng vùng biên, một đường truyền Internet ổn định đang góp phần nối những bản làng xa xôi với nhịp chuyển động ngày càng nhanh của cuộc sống số.