Tại Việt Nam, có khoảng 8 triệu người mắc đái tháo đường, nhưng tới 62,6% số trường hợp chưa được chẩn đoán. Bệnh lý này cũng đã trở thành nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ 3 trong các bệnh lý không lây nhiễm…

PGS.TS.BS. Phan Hướng Dương, Phó Giám đốc Bệnh viện Nội tiết Trung ương, cho biết mỗi ngày, bệnh viện tiếp nhận gần 2.000 lượt bệnh nhân, trong đó đa số là người mắc đái tháo đường. Nhiều trường hợp được chuyển từ tuyến dưới lên trong tình trạng đã xuất hiện biến chứng nặng, kéo theo chi phí điều trị tăng cao và kéo dài.

Tâm lý lo ngại tác dụng phụ của thuốc, sợ tiêm insulin và tự ý áp dụng các phương pháp điều trị truyền miệng chưa được kiểm chứng là những nguyên nhân khiến một số người bệnh tiểu đường không tuân thủ phác đồ điều trị. Tình trạng trên có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng. Trường hợp ông T.V.H (55 tuổi) đang điều trị tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương là một cảnh báo. 

Ông H. mắc tiểu đường type 2 và tăng huyết áp khoảng 5 năm, kèm suy tuyến thượng thận do thuốc. Do tâm lý sợ tác dụng phụ của thuốc, sợ tiêm insulin, đồng thời nghe theo những phương pháp điều trị truyền miệng chưa được kiểm chứng, ông đã không duy trì phác đồ điều trị của bác sĩ.  Khi nhập viện, người bệnh trong tình trạng đường huyết tăng cao, tăng áp lực thẩm thấu máu, kèm viêm mô tế bào dẫn đến nhiễm khuẩn huyết và sốc nhiễm khuẩn. 

Các bác sĩ Khoa Cấp cứu phải điều trị tích cực với kháng sinh liều cao, phổ rộng phối hợp, bổ sung dịch và điện giải, điều chỉnh cân bằng kiềm toan, kiểm soát đường huyết và huyết áp, tăng cường dinh dưỡng. Hiện tại, ông H. đã qua cơn nguy kịch. Tuy nhiên, bệnh nhân vẫn cần kiểm soát tình trạng nhiễm khuẩn, ổn định các chức năng cơ quan.

Trong khi đó, một du học sinh Australia mới 23 tuổi, trong lần về nước mới đây đã đến Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 (TP.HCM) kiểm tra sức khỏe. Kết quả xét nghiệm miễn dịch với 60 dị nguyên ghi nhận bệnh nhân dị ứng với một số tác nhân như phấn hoa, gỗ sồi, lúa mạch, lòng trắng trứng.

BSCKII. Lê Thị Thúy, khoa Nội Tổng hợp, ghi nhận bệnh nhân cao 1,64 m, nặng 73 kg, BMI 27,22 - béo phì độ một theo phân loại dành cho người châu Á. Anh cũng mắc bệnh gan nhiễm mỡ độ một, viêm dạ dày, HbA1c (chỉ số đường huyết trung bình trong ba tháng) là 5,94% - nằm trong ngưỡng tiền tiểu đường.

Nếu không điều chỉnh chế độ ăn uống, vận động và cân nặng, tình trạng này có thể tiến triển thành đái tháo đường, đồng thời làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch. Bác sĩ kê đơn thuốc điều trị dị ứng, đồng thời khuyến cáo người bệnh theo dõi đường huyết, kiểm soát cân nặng và điều chỉnh chế độ sinh hoạt.

Hiện Việt Nam có khoảng 8 triệu người trưởng thành mắc đái tháo đường, trong đó 55% đã có biến chứng. Hưởng ứng Ngày Đái tháo đường thế giới 14/11 với chủ đề “Hành động sớm với bệnh đái tháo đường”, Novo Nordisk Việt Nam (Novo) phối hợp cùng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh – Bộ Y tế, Tổng hội Y học Việt Nam và các bệnh viện đã tổ chức chuỗi hoạt động cung cấp thông tin, tư vấn trực tiếp và trực tuyến, tầm soát nguy cơ đái tháo đường cho cộng đồng.

Theo đó, từ ngày 9 đến 14/11/2026, chuỗi hoạt động được triển khai tại 5 cơ sở y tế gồm: Bệnh viện Đa khoa thành phố Cần Thơ, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, Bệnh viện Nội tiết Trung ương, Bệnh viện Nội tiết Thanh Hóa và Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc.

Trong chương trình, các bác sĩ cho biết tỷ lệ biến chứng liên quan đến đái tháo đường type 2 ở mức cao, bao gồm biến chứng mắt (39,5%), bệnh thần kinh ngoại biên (37,9%), biến chứng tim mạch (33,4%) và biến chứng thận (24,1%). Những biến chứng này không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống của người bệnh mà còn tạo gánh nặng lớn cho gia đình, hệ thống y tế và xã hội. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc phát hiện sớm, can thiệp kịp thời và quản lý bệnh liên tục.

Theo Liên đoàn Đái tháo đường quốc tế (IDF), các triệu chứng thường gặp của đái tháo đường bao gồm khát nhiều, tiểu nhiều, mệt mỏi, nhìn mờ hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân. Tuy nhiên, đái tháo đường type 2 thường tiến triển từ từ và có thể không có triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, xét nghiệm đường huyết định kỳ là cách hiệu quả để người dân phát hiện bệnh sớm, từ đó đánh giá nguy cơ, tư vấn và theo dõi phù hợp.

PGS.TS.BS. Trần Quang Nam, Trưởng khoa Nội tiết, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, nhấn mạnh: "Đo đường huyết lúc đói và cả đường huyết sau ăn có thể giúp người bệnh biết rõ tình trạng đái tháo đường của mình và để can thiệp kịp thời ngăn ngừa biến chứng. Chúng tôi khuyến khích người dân, đặc biệt là người có yếu tố nguy cơ như thừa cân - béo phì, ít vận động, tăng huyết áp hoặc có người thân mắc đái tháo đường, chủ động kiểm tra đường huyết định kỳ và tham vấn bác sĩ".

Tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, BSCKI. Mã Tùng Phát, Khoa Nội tiết, cho biết béo phì không chỉ ảnh hưởng đến ngoại hình mà còn liên quan đến đề kháng insulin, tăng đường huyết, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và bệnh tim mạch. Ở người đã mắc đái tháo đường, thừa cân, béo phì còn có thể khiến việc điều trị khó đạt mục tiêu hơn. Vì vậy, bên cạnh cân nặng, các chỉ số như BMI, vòng eo và thành phần cơ thể cũng cần được quan tâm.

Với người châu Á, BMI từ 25 kg/m2 trở lên được xem là béo phì; vòng eo từ 90 cm ở nam và 80 cm ở nữ là những ngưỡng cần lưu ý về tích tụ mỡ nội tạng. Theo BSCKI. Mã Tùng Phát, giảm khoảng 3 – 5% cân nặng đã có thể mang lại lợi ích đối với đường huyết và mỡ máu. Điều quan trọng là đặt mục tiêu phù hợp với thể trạng, duy trì những thay đổi lâu dài thay vì cố gắng giảm cân quá nhanh.

Ngoài cân nặng và dinh dưỡng, nguy cơ nhiễm trùng cũng cần được chú ý trong quá trình quản lý đái tháo đường. PGS.TS.BS. Trần Quang Nam cho biết khi đường huyết tăng cao và chưa được kiểm soát tốt, hoạt động của hệ miễn dịch có thể bị ảnh hưởng, làm giảm khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh. Ngược lại, tình trạng nhiễm trùng có thể khiến đường huyết dao động, gây thêm khó khăn cho quá trình điều trị, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc có nhiều bệnh nền.

Từ những nguy cơ này, các chuyên gia khuyến cáo người mắc đái tháo đường cần kết hợp kiểm soát đường huyết, cân nặng, dinh dưỡng, vận động và chủ động phòng ngừa nhiễm trùng. Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ về các biện pháp dự phòng, trong đó có kế hoạch tiêm chủng phù hợp.