Giáo dục môi trường bắt đầu từ những việc làm gần gũi. Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN năm 2026 hướng tới hình thành thói quen sống xanh và nhân rộng mô hình thiết thực...

Ngày 13/11/2026, tại Trường Tiểu học và THCS Tây Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Lễ phát động Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN năm 2026 và Hội nghị Mạng lưới các Trường học sinh thái ASEAN tại Việt Nam. Sự kiện được truyền trực tuyến tới hàng trăm điểm cầu là các trường học trên cả nước.

ĐƯA GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG THÀNH NẾP SỐNG TRONG TRƯỜNG HỌC

Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên nhận định biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, suy giảm đa dạng sinh học và khai thác tài nguyên thiếu bền vững đang ảnh hưởng đến đời sống, sức khỏe và cơ hội phát triển. Để giải quyết những thách thức này, việc kết hợp chính sách, công nghệ và thay đổi hành vi, giáo dục môi trường giúp mỗi người hiểu trách nhiệm, hành động từ việc đơn giản.

Thứ trưởng Lê Trọng Yên nhấn mạnh trường học là nơi hình thành kiến thức, nhân cách và thói quen của thế hệ trẻ. Khi tiết kiệm điện, nước, phân loại rác, chăm sóc cây xanh trở thành nếp sinh hoạt, học sinh sẽ hiểu giá trị tài nguyên và trách nhiệm với môi trường. Những thói quen đó có thể duy trì trong gia đình, lan tỏa đến cộng đồng. Vì vậy, xây dựng trường học sinh thái cần gắn giáo dục với quản lý, vận hành nhà trường, tạo điều kiện để học sinh thực hành, đề xuất sáng kiến và đánh giá kết quả.

Tiếp nối kết quả năm 2025, Giải thưởng năm 2026 có ba chủ đề: “Trường học xanh”; “Trường học giảm thiểu rác thải nhựa”; “Trường học sử dụng nước an toàn, tiết kiệm”. Cách tiếp cận này giúp các trường quan tâm toàn diện hơn đến môi trường trong hoạt động hằng ngày, từ cảnh quan, năng lượng đến chất thải và nguồn nước.

Tôi mong muốn các nhà trường lựa chọn cách làm phù hợp điều kiện thực tế, có kế hoạch duy trì và từng bước cải thiện. Không gian xanh được chăm sóc thường xuyên, hệ thống phân loại rác vận hành đúng cách hay sáng kiến tiết kiệm nước có kết quả rõ ràng đều có giá trị giáo dục và khả năng nhân rộng". 

Ông Lê Trọng Yên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường

Để Giải thưởng đạt kết quả thiết thực, Thứ trưởng đề nghị các Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp phổ biến thể lệ, tiêu chí, hướng dẫn và khuyến khích các cơ sở giáo dục tham gia, quan tâm cả trường ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo còn khó khăn. Các nhà trường cần đưa mục tiêu bảo vệ môi trường vào kế hoạch hoạt động, phân công người phụ trách, lồng ghép trong giảng dạy và trải nghiệm; khuyến khích học sinh đề xuất, thực hiện sáng kiến, đồng thời phối hợp với cha mẹ để duy trì thói quen tốt.

Thứ trưởng cũng đề nghị mở rộng hợp tác ASEAN để các trường Việt Nam trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ sáng kiến và tiếp cận thực hành tốt trong khu vực. Các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và tổ chức xã hội được khuyến khích hỗ trợ chuyên môn, học liệu, tập huấn giáo viên và giải pháp phù hợp với nhu cầu nhà trường, ưu tiên địa bàn khó khăn.

LAN TỎA VĂN HÓA SỐNG XANH TỪ NHỮNG MÁI TRƯỜNG

Phát biểu tại lễ phát động, bà Lê Thái Hà, Giám đốc Quỹ Vì Tương lai Xanh (Tập đoàn Vingroup), cho rằng xây dựng tương lai xanh không chỉ bắt đầu từ chính sách lớn hay công nghệ tiên tiến mà còn từ hành động nhỏ hằng ngày. Một chiếc bình nước được tái sử dụng, vòi nước được khóa sau khi dùng, hay góc sân trường được học sinh chăm sóc đều có ý nghĩa thiết thực. Khi hàng triệu học sinh cùng thực hiện, những hành động này có thể tạo nên thay đổi lớn.

Theo bà Hà, giáo dục môi trường không chỉ giúp học sinh hiểu vì sao cần bảo vệ môi trường mà còn hình thành thói quen, ý thức trách nhiệm và tinh thần chủ động hành động. Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam góp phần thúc đẩy trách nhiệm bảo vệ môi trường trong các nhà trường.

Năm 2025, Giải thưởng thu hút 300 lượt hồ sơ đăng ký, trong đó 294 hồ sơ hợp lệ và 60 trường học được vinh danh. Bà Hà cho rằng trường học sinh thái không nhất thiết phải có công trình quy mô lớn hay kinh phí dồi dào; những sáng kiến đơn giản, phù hợp điều kiện từng trường, có sự tham gia của giáo viên, học sinh và được duy trì thường xuyên cũng có thể đem lại hiệu quả.

Giá trị của Giải thưởng không chỉ nằm ở những việc một ngôi trường đã làm để được vinh danh, mà ở những thay đổi tích cực được duy trì sau chương trình. Mạng lưới các trường học sinh thái ASEAN tại Việt Nam sẽ giúp các trường kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và nhân rộng mô hình hiệu quả.

Quỹ Vì Tương lai Xanh mong muốn tiếp tục đồng hành, khuyến khích các sáng kiến thiết thực. Gửi thông điệp tới học sinh, bà Hà nhấn mạnh các em không cần chờ đến khi trưởng thành mới góp phần xây dựng tương lai xanh; hành động từ hôm nay đã có thể tạo thay đổi tích cực.

Chia sẻ tại sự kiện, nhà giáo Nông Thúy Hòa, Chủ tịch Hội đồng Trường Tiểu học và THCS Tây Hà Nội, cho biết giáo dục không chỉ truyền đạt tri thức mà còn hình thành nhân cách, nuôi dưỡng trách nhiệm và chuẩn bị cho thế hệ trẻ một tương lai bền vững.

Ngay từ những ngày đầu xây dựng, Trường Tiểu học và THCS Tây Hà Nội đã lựa chọn mô hình “Trường học Xanh – Hạnh phúc”, hướng tới môi trường an toàn, thân thiện, gần gũi thiên nhiên và giáo dục học sinh tình yêu, ý thức trách nhiệm đối với môi trường sống.

Theo bà Hòa, trường học xanh không đơn thuần là nơi có nhiều cây xanh, khu vườn đẹp hay công trình thân thiện môi trường. Điều quan trọng hơn là hình thành văn hóa sống xanh, trong đó mỗi thầy cô truyền cảm hứng, mỗi học sinh là chủ thể hành động và mỗi hoạt động giáo dục góp phần vun đắp ý thức bảo vệ thiên nhiên.

Nhà trường đưa thiên nhiên vào lớp học, biến khu vườn thành không gian trải nghiệm để học sinh quan sát, tìm tòi, sáng tạo và vận dụng kiến thức giải quyết vấn đề. Từ sinh hoạt hằng ngày đến dự án học tập, các em được khuyến khích bắt đầu bảo vệ môi trường bằng nhận thức và hành động cụ thể.

Hành trình xây dựng trường học sinh thái của Tây Hà Nội ghi nhận những kết quả bước đầu: năm 2024, trường đạt Giải Khuyến khích tại Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam; năm 2025, được trao Giải Nhất.  "Điều nhà trường trân trọng nhất không chỉ là danh hiệu mà là sự chuyển biến trong nhận thức, cách dạy, cách học và hành động hằng ngày của thầy và trò", bà Hòa khẳng định.