Dòng vốn đầu tư nước ngoài, các dự án hạ tầng quy mô lớn và sự dịch chuyển của thương mại quốc tế đang mở ra cơ hội để Việt Nam nâng cao vị thế trong mạng lưới logistics Á - Âu. Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội này, doanh nghiệp cần chuyển sang quản trị chuỗi cung ứng thông minh, minh bạch và linh hoạt hơn...

Tại hội nghị Logistics Summit 2.0 với chủ đề "Thương mại Á – Âu 2030: Ứng phó bất định thị trường bằng chuỗi cung ứng thông minh hơn", do HDS International Group và Phòng Công nghiệp và Thương mại Đức tại Việt Nam (AHK Việt Nam) đồng tổ chức ngày 29/10/2026 tại TP. Hồ Chí Minh, lãnh đạo doanh nghiệp và các chuyên gia chuỗi cung ứng đã tập trung thảo luận về triển vọng logistics Việt Nam, những thách thức trong thương mại quốc tế và giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp. 

HẠ TẦNG VÀ DÒNG VỐN ĐẦU TƯ MỞ RỘNG DƯ ĐỊA LOGISTICS

Phát biểu tại hội nghị, ông Björn Koslowski, Phó Trưởng đại diện AHK Việt Nam, nhận định dòng vốn đầu tư nước ngoài, hội nhập thương mại sâu rộng, cơ cấu dân số thuận lợi, sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân và các dự án hạ tầng quy mô lớn sẽ tiếp tục là những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam, qua đó gia tăng nhu cầu logistics.

Bản đồ logistics Việt Nam cũng đang có sự chuyển dịch rõ nét. Miền Bắc ngày càng khẳng định vị thế là trung tâm công nghiệp và logistics nhờ sự phát triển của ngành điện tử và các tuyến đường sắt kết nối với Trung Quốc. Trong khi đó, các cảng phía Nam hiện xử lý lượng hàng hóa gần gấp đôi miền Bắc. Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ trong tương lai được kỳ vọng tiếp tục củng cố vai trò trung chuyển của khu vực.

Một động lực khác đến từ sự lớn mạnh của doanh nghiệp trong nước. Theo ông Koslowski, mặc dù khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài vẫn chiếm tỷ trọng đáng kể trong năng lực sản xuất, đầu tư trong nước đang dần trở thành động lực tăng trưởng quan trọng. Nghị quyết 68-NQ/TW được kỳ vọng tạo thêm động lực cho khu vực kinh tế tư nhân, đồng thời mở rộng thị trường cho các doanh nghiệp logistics và dịch vụ công nghiệp. Triển vọng này cũng mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp Đức. 

Đáng chú ý, đầu tư hạ tầng đang góp phần định hình diện mạo mới của ngành logistics Việt Nam. Theo thông tin được chia sẻ tại hội nghị, hơn 60 tỷ USD đang được dành cho các dự án logistics triển khai hoặc nằm trong kế hoạch.

Các dự án tiêu biểu gồm Sân bay quốc tế Long Thành, Sân bay quốc tế Gia Bình, đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông trên trục Quốc lộ 1A, Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ và đề xuất tuyến vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu.

Những dự án này không chỉ hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong nước mà còn góp phần tăng cường kết nối, từng bước giảm chi phí logistics và nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực, toàn cầu.

TỐI ƯU CHI PHÍ PHẢI GẮN VỚI CẢI THIỆN VẬN HÀNH

Bên cạnh phát triển hạ tầng, nâng cao hiệu quả hoạt động logistics của doanh nghiệp cũng là nội dung được quan tâm tại hội nghị. Chia sẻ kinh nghiệm từ dự án hợp tác giữa Pacovis Group và HDS International, ông Andreas Meier, Trưởng nhóm Thu mua của Pacovis Group, cho biết việc tối ưu logistics cần được nhìn nhận trên tổng thể hoạt động vận hành, thay vì chỉ tập trung vào giá cước vận tải.

Theo đó, cách tiếp cận của HDS bắt đầu từ việc phân tích hoạt động logistics, biểu cước và dữ liệu vận tải để xác định những khâu có thể tiết kiệm chi phí mà vẫn bảo đảm chất lượng dịch vụ.

Trên cơ sở kết quả phân tích, doanh nghiệp có thể điều chỉnh quy trình, đàm phán với nhà cung cấp dịch vụ hiện tại hoặc tổ chức đấu thầu để lựa chọn phương án phù hợp hơn. Sau triển khai, các thỏa thuận và khoản tiết kiệm thực tế được rà soát nhằm đánh giá hiệu quả.

Kinh nghiệm từ Pacovis cho thấy kiểm soát chi phí logistics không thể tách rời cải thiện quy trình vận hành. Minh bạch chi phí và thường xuyên đánh giá hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp sử dụng nguồn lực tốt hơn, đồng thời hướng tới chuỗi cung ứng bền vững.

Tại phiên tọa đàm về những yếu tố tạo nên doanh nghiệp dẫn đầu chuỗi cung ứng vào năm 2030, các diễn giả tập trung trao đổi về giải pháp nâng cao sức chống chịu trước những biến động của thương mại, công nghệ và thị trường.

Tham gia tọa đàm có ông Björn Koslowski, Phó Trưởng đại diện AHK Việt Nam; ông Andreas Meier, Trưởng nhóm Thu mua của Pacovis Group; ông Oliver Ehlers, Trưởng bộ phận Tư vấn Đường biển và Hàng không của HDS International; bà Latina Tran, Quản lý Phát triển Kinh doanh HDS Services Vietnam.

Các diễn giả nhấn mạnh bốn hướng đi quan trọng, gồm: nâng cao tính minh bạch; ứng dụng hiệu quả công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI); đa dạng hóa nguồn cung và phương thức vận tải; tăng cường hợp tác với nhà cung cấp và đối tác logistics.

Theo các ý kiến tại tọa đàm, doanh nghiệp cần tăng khả năng thích ứng nhưng vẫn phải bảo đảm hiệu quả chi phí và sức cạnh tranh. Muốn vậy, dữ liệu đáng tin cậy, mạng lưới cung ứng linh hoạt và sự phối hợp chặt chẽ giữa các đối tác trong toàn chuỗi giá trị là những yếu tố nền tảng.

Bà Latina Tran, Giám đốc Phát triển Kinh doanh HDS Services Vietnam, đưa ra ba khuyến nghị giúp doanh nghiệp xây dựng chuỗi cung ứng thông minh và có khả năng thích ứng tốt hơn.

Thứ nhất, chủ động xây dựng phương án vận tải và tuyến đường thay thế. Doanh nghiệp cần chuẩn bị các phương án vận tải kết hợp trong hợp đồng, cân nhắc thỏa thuận dài hạn và thống nhất trước các điều khoản về phụ phí, lưu container, lưu bãi để hạn chế tác động khi xảy ra gián đoạn.

Thứ hai, tăng tính minh bạch trong toàn chuỗi cung ứng. Việc ứng dụng mô hình tháp điều hành cùng nguồn dữ liệu vận hành đáng tin cậy giúp doanh nghiệp phát hiện sớm rủi ro, phối hợp ứng phó hiệu quả và nâng cao khả năng quan sát toàn bộ chuỗi cung ứng. Đây cũng có thể trở thành lợi thế cạnh tranh trong hoạt động kinh doanh.

Thứ ba, thường xuyên rà soát hiệu quả hoạt động. Chi phí, tuyến vận chuyển và hiệu quả của các đơn vị giao nhận cần được đánh giá định kỳ, phù hợp với diễn biến thị trường và yêu cầu kinh doanh của từng doanh nghiệp.