Với lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng lên ngưỡng ngưỡng cao nhất kể từ năm 2007, các doanh nghiệp phụ thuộc vào vốn vay ở nước này sẽ phải đối mặt với thực tế khắc nghiệt là lãi suất đi vay tăng theo...

Như vậy, các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI), với quy mô đã đạt mức lớn chưa từng thấy, sẽ càng trở nên tốn kém hơn.

Hãng tin CNBC dẫn một ước tính của ngân hàng JPMorgan Chase hồi tháng 6 cho biết trong thời gian từ nay đến năm 2030, sẽ có 4,1 nghìn tỷ USD nợ liên quan đến AI được phát hành. Làn sóng phát hành nợ này diễn ra khi các công ty vận hành trung tâm dữ liệu và các doanh nghiệp khác gắn liền với sự bùng nổ của AI chạy đua gia tăng năng lực nhằm đáp ứng nhu cầu khổng lồ - được nhiều chuyên gia trong ngành coi là không có giới hạn - đối với các dịch vụ AI.

Khi phát hành trái phiếu để vay vốn, các doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đang dao động quanh mức 5,17%, tăng khoảng 1 điểm phần trăm kể từ đầu năm. Lãi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm được coi là một mốc tham chiếu cho lợi suất trái phiếu doanh nghiệp ở Mỹ, có nghĩa là khi lợi suất này tăng, các công ty phát hành nợ sẽ phải đưa ra mức lợi suất hấp dẫn hơn để thu hút nhà đầu tư.

DOANH NGHIỆP ĐI VAY CHẤP NHẬN LÃI SUẤT CAO

Thị trường chưa rơi vào trạng thái hoảng loạn, ít nhất là vào thời điểm này. Cổ phiếu của CoreWeave, một công ty "neocloud" - nhà cung cấp dịch vụ đám mây chuyên biệt, có tỷ lệ nợ cao - vẫn duy trì ổn định và tăng gần 8% trong tuần qua. Ngoài ra, tập đoàn SoftBank của Nhật Bản - một nhà đầu tư rót nhiều vốn vào các dự án AI - đã huy động được 11,1 tỷ USD thông qua đợt phát hành trái phiếu rủi ro cao (junk bond) trong tuần vừa rồi, với mức lợi suất lên tới 9,75% cho kỳ hạn 7 năm.

"Về cơ bản, họ không quá quan tâm đến chi phí của đợt huy động vốn này, nghĩa là họ chấp nhận mức giá do thị trường ấn định. Tôi cho rằng nhiều công ty trong số này cần phải có thái độ như vậy đối với lãi vay. Họ cần huy động càng nhiều vốn càng tốt để cạnh tranh”, ông Mark Malek, Giám đốc đầu tư tại công ty Siebert Financial, nhận định với hãng tin CNBC.

Tâm điểm của cơn sốt AI là các nhà phát triển mô hình AI hàng đầu như OpenAI và Anthropic - cả hai đều được định giá gần 1 nghìn tỷ USD trên thị trường tư nhân. Để cung cấp cơ sở hạ tầng cần thiết cho các mô hình tiên tiến của các công ty này, cũng như cho các mô hình và dịch vụ từ hàng loạt công ty khác, các "ông lớn" công nghệ vận hành hệ thống quy mô cực lớn, được gọi là các “hyperscaler” - bao gồm Amazon, Google, Meta và Microsoft - đã cam kết chi hàng trăm tỷ đô la cho đầu tư cơ sở hạ tầng trong năm nay. Theo dự báo, số vốn đầu tư trong năm 2027 sẽ còn lớn hơn nữa.

Một phần đáng kể các dự án đầu tư này dựa vào vốn vay, các "gã khổng lồ" công nghệ kể trên đều sở hữu xếp hạng tín nhiệm ở mức đầu tư an toàn (investment-grade), giúp họ tiếp cận nguồn vốn với chi phí thấp hơn. Tuy nhiên, theo nhận định của một số nhà tham gia thị trường, những đầu tư AI khác sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức lớn hơn khi lãi vay gia tăng.

Một nhà đầu tư cấp cao trong lĩnh vực tín dụng tư nhân đề nghị không tiết lộ danh tính đã nói với CNBC rằng trong thời gian tới, việc thu xếp vốn cho các thương vụ liên quan đến các công ty điện toán đám mây thế hệ mới (neocloud) sẽ trở nên khó khăn hơn, do các công ty này có ít dư địa tài chính để gánh vác chi phí.

Ông Riley Thompson, Phó chủ tịch tại công ty Mitsubishi HC Capital America, cho biết các bên cho vay đang trở nên kỹ lưỡng hơn khi lựa chọn dự án để rót vốn, ngay cả khi bên vay chấp nhận mức lãi suất cao hơn. "Thay vì danh sách gồm 50 công ty neocloud, có lẽ chỉ khoảng 20 công ty thực sự thu hút được sự quan tâm của thị trường”, ông Thompson nhận định.

CoreWeave, công ty đã phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) vào năm ngoái, đã đưa ra cảnh báo về tình trạng lãi suất tăng trong các hồ sơ gửi lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC). Trong báo cáo hàng quý mới nhất, công ty cho biết tính đến tháng 6, cứ mỗi mức tăng 1 điểm phần trăm của lãi suất có thể khiến chi phí lãi vay của họ tăng thêm 30 triệu USD, dựa trên dư nợ hiện tại của các khoản vay có lãi suất thả nổi.

Một tín hiệu cảnh báo sớm có thể đã xuất hiện trong tuần vừa rồi khi cổ phiếu của Oracle sụt giảm sau một bản tin của hãng tin Bloomberg cho biết công ty đã gửi thông báo về "trường hợp bất khả kháng" liên quan đến dự án trung tâm dữ liệu tại New Mexico nhằm tự vệ trước chi phí gia tăng. Theo thông tin được đưa ra, Oracle đang tìm cách trì hoãn việc thanh toán đối với của khu vực hợp có tên gọi là Dự án Jupiter, nếu dự án không thể đi vào hoạt động đúng tiến độ theo dự kiến vào năm 2028. Tuy nhiên, Oracle khẳng định dự án "vẫn đang được triển khai theo đúng kế hoạch”.

Cổ phiếu của Oracle - công ty vốn dựa vào thị trường nợ để mở rộng mảng AI - đã giảm 7% trong tuần trước và giảm khoảng 30% kể từ đầu năm.

VẪN SẼ CÓ NHỮNG ĐỢT PHÁT HÀNH NỢ QUY MÔ LỚN?

Lãi suất tăng không phải là vấn đề duy nhất cần lưu tâm. Trước khi lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng mạnh trong tuần vừa rồi, các CEO của Anthropic và OpenAI đã bắt đầu kêu gọi hãm bớt tốc độ phát triển AI, sau khi các nhà nghiên cứu trong ngành công khai bày tỏ lo ngại rằng các mô hình tiên tiến có nguy cơ vượt khỏi tầm kiểm soát của con người.

Đồng thời, làn sóng phản đối các trung tâm dữ liệu phục vụ AI ở Mỹ đang trở thành vấn đề lớn trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Theo một cuộc thăm dò gần đây của hãng tin NBC News, 69% người được hỏi cho biết họ phản đối việc xây dựng các cơ sở này tại địa phương mình.

Đầu tuần trước, Thống đốc bang Texas, ông Greg Abbott - một nhân vật thuộc Đảng Cộng hòa người đang trong cuộc đua tái tranh cử đầy gay cấn - đã ra lệnh tạm dừng cấp mọi giấy phép môi trường liên quan đến trung tâm dữ liệu, tiếp nối lệnh tạm hoãn phê duyệt kết nối lưới điện được ban hành vào tháng trước.

Dù vậy, nhu cầu đối với các dịch vụ AI vẫn đang tăng trưởng mạnh mẽ. Ví dụ mới nhất là ứng dụng trợ lý cá nhân Muse của Meta đã nhanh chóng trở nên phổ biến kể từ khi ra mắt vào đầu tháng 9. Muse đạt hơn 2,5 triệu lượt tải xuống trên toàn cầu chỉ trong 2 tuần đầu tiên, vượt qua ChatGPT để đứng đầu bảng xếp hạng trên Apple App Store. Nhà phân tích Mark Mahaney của công ty Evercore nhận định ứng dụng này có thể đạt mốc 100 triệu người dùng trong vòng 6-12 tháng tới.

Ông Andrew Giudici, người đứng đầu bộ phận tài chính doanh nghiệp, dự án và cơ sở hạ tầng toàn cầu tại tổ chức xếp hạng tín nhiệm KBRA, cho biết mặc dù lãi suất tăng có thể ảnh hưởng đến các thương vụ trong tương lai, ông không nhận thấy tác động đáng kể nào đối với nhu cầu vay vốn.

"Trong điều kiện bình thường, mọi người có thể sẽ chùn bước và tạm dừng một chút. Nhưng tôi không nghĩ điều đó sẽ xảy ra trong trường hợp này. Tôi cho rằng chúng ta sẽ tiếp tục chứng kiến các đợt phát hành nợ với quy mô tương đối lớn”, ông Giudici nói.

Ông Haim Zaltzman, Phó chủ tịch phụ trách mảng doanh nghiệp mới nổi và tăng trưởng tại công ty luật Latham & Watkins, khẳng định chắc chắn rằng khi chi phí gia tăng, "sẽ phải có bên gánh chịu khoản chi phí đó”. "Tuy nhiên, việc gánh chịu chi phí sẽ dễ dàng hơn nhiều trong bối cảnh nhu cầu thị trường đang lớn đến vậy”, ông nói.

Đối với ông Bernie Margulies, CEO của American Compute - một công ty tư vấn quản lý rủi ro tài chính - bài toán này thậm chí còn đơn giản hơn. Ông cho biết các doanh nghiệp đi vay đều rất muốn vay được tiền ngay cả khi chi phí cao hơn, đặc biệt là khi họ đã có cam kết với OpenAI và Anthropic - những công ty đang tích cực ký kết hợp đồng để đảm bảo năng lực điện toán cho nhiều năm tới.

"Nếu bạn có một thỏa thuận với Anthropic, liệu mức chênh lệch lãi suất 50 điểm cơ bản có thực sự ngăn cản bạn không?" ông Margulies đặt câu hỏi.