Mỗi ngày chậm hoàn thuế đối ứng, Chính phủ Mỹ phải trả lãi 23 triệu USD

HOÀN TRẢ 166 TỶ USD TIỀN THUẾ ĐỐI ỨNG ĐÃ THU 

Gần một năm sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump áp thuế quan đối ứng với hầu hết đối tác thương mại, Chính phủ Mỹ đang gấp rút xây dựng cơ chế hoàn trả 166 tỷ USD tiền thuế đối ứng đã thu. Việc Chính phủ Mỹ phải hoàn lại số tiền thuế quan này là do thuế đối ứng đã bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ.

Vào cuối tháng 2, Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết rằng các biện pháp thuế quan mà ông Trump áp trên cơ sở Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), bao gồm thuế đối ứng, là không phù hợp với thẩm quyền của tổng thống.

Sau đó, Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ yêu cầu chính quyền ông Trump hoàn trả cho các nhà nhập khẩu 166 tỷ USD tiền thuế quan đã thu, đồng thời phải trả thêm lãi. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có hướng dẫn rõ ràng về cách thức hoàn tiền cũng như thời điểm các khoản hoàn trả này sẽ được thực hiện.

Có thời điểm, ông Trump từng phát tín hiệu rằng việc hoàn thuế có thể bị trì hoãn. Tuy nhiên, theo ước tính của Viện Cato - một tổ chức nghiên cứu chính sách công của Mỹ - mỗi ngày chậm hoàn trả thuế quan sẽ khiến Chính phủ Mỹ phải gánh thêm khoảng 23 triệu USD tiền lãi.

Khoản lãi này được tính theo lãi suất hàng năm từ 4,5% đến 6%. Viện Cato ước tính nếu việc hoàn thuế bị kéo dài tới hết nhiệm kỳ 4 năm của ông Trump, riêng tiền lãi có thể lên tới khoảng 25 tỷ USD - tương đương ngân sách hoạt động hàng năm của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA).

Chính phủ Mỹ hiện đang xây dựng một hệ thống mới trong nền tảng hải quan điện tử, có tên Hệ thống Quản lý và xử lý tờ khai hợp nhất. Hệ thống này được kỳ vọng sẽ cho phép doanh nghiệp thực hiện toàn bộ quy trình hoàn thuế qua mạng, từ nộp đơn đến nhận tiền, và dự kiến đi vào vận hành từ cuối tháng 4.

Để nhận tiền hoàn thuế bằng phương thức điện tử, doanh nghiệp phải mở tài khoản chuyên biệt và đăng ký tài khoản ngân hàng. Theo Cơ quan Hải quan và Bảo vệ biên giới Mỹ (CBP), trong số khoảng 330.000 doanh nghiệp đủ điều kiện được hoàn thuế, mới chỉ 26.000 doanh nghiệp hoàn tất các bước chuẩn bị cần thiết. Những doanh nghiệp chưa hoàn tất thủ tục sẽ chưa thể nhận tiền hoàn.

Dù 26.000 doanh nghiệp đã hoàn thành thủ tục chỉ chiếm một phần nhỏ, nhóm này lại chiếm gần 80% giá trị hàng hóa nhập khẩu đủ điều kiện được hoàn thuế.

CBP mới chỉ chuyển từ hình thức hoàn tiền bằng séc giấy sang hoàn tiền điện tử từ tháng 2 năm nay, sau khi các quy định liên quan được sửa đổi.

Theo một quan chức CBP, cơ quan này chưa từng phải xử lý một khối lượng hồ sơ hoàn thuế lớn như hiện nay - gần tương đương với tổng số tờ khai nhập khẩu mà cơ quan này tiếp nhận. Cụ thể, quy trình hoàn thuế liên quan tới hơn 1,6 tỷ dòng dữ liệu trong hồ sơ hải quan, tương đương 4,43 triệu giờ làm việc thủ công.

Trong một vụ việc trước đây, Tòa án Tối cao Mỹ cũng từng yêu cầu hoàn trả một loại thuế quan khác. Dù quy mô khoản hoàn trả khi đó nhỏ hơn nhiều so với vụ việc hiện nay, quá trình này vẫn kéo dài tới 7 năm mới hoàn tất. Điều đó cho thấy việc hoàn tiền cho các khoản thuế quan đối ứng gần như không thể triển khai suôn sẻ nếu không có một hệ thống xử lý riêng. Vì vậy, Tòa án Tối cao Mỹ đã hoãn thời điểm thực hiện lệnh hoàn tiền cho tới khi hệ thống này được hoàn thiện.

XUNG ĐỘT LỢI ÍCH GIỮA DOANH NGHIỆP VÀ NGƯỜI TIÊU DÙNG 

Trong lúc chờ hệ thống mới đi vào hoạt động, các doanh nghiệp cần rà soát lại các giao dịch từng nộp thuế quan đối ứng. Khi hệ thống hoàn tất, doanh nghiệp chỉ cần tải lên danh sách các mặt hàng đã nộp thuế và hệ thống sẽ tự động tính số tiền được hoàn.

Công ty con tại Mỹ của tập đoàn logistics Nippon Express Holdings - đơn vị cung cấp dịch vụ thông quan cho hơn 1.000 công ty Nhật Bản và nhiều doanh nghiệp khác - đã huy động khoảng 50 nhân viên phụ trách thông quan tại Mỹ để hỗ trợ khách hàng, đồng thời thúc giục họ nhanh chóng hoàn tất thủ tục để nhận tiền hoàn thuế.

Thông thường, doanh nghiệp nộp thuế quan thông qua các đơn vị môi giới hải quan như Nippon Express. Các đơn vị này lưu trữ hồ sơ nộp thuế, quản lý dữ liệu vận chuyển và cũng là đầu mối chính làm việc với cơ quan hải quan.

Trong một năm qua, Nippon Express đã xây dựng một hệ thống để theo dõi và quản lý dữ liệu vận chuyển của khách hàng, nhằm chuẩn bị cho khả năng thuế quan tiếp tục biến động.

“Phần lớn công việc liên quan đến hoàn thuế quan - như trích xuất dữ liệu để xác định lô hàng nào đủ điều kiện được hoàn - chỉ có các đơn vị môi giới hải quan mới có thể thực hiện. Sẽ rất khó triển khai quy trình hoàn thuế nếu thiếu vai trò của các đơn vị này”, người đứng đầu bộ phận hàng không của Nippon Express nhận xét với tờ báo Nikkei Asia.

Nippon Express cũng đang chuẩn bị cho khả năng số lượng yêu cầu từ cơ quan hải quan và từ khách hàng sẽ tăng mạnh trong thời gian tới.

Về phía nhà chức trách, CBP sẽ kiểm tra tính chính xác của dữ liệu vận chuyển, đồng thời rà soát xem có vi phạm nào hay không. Nếu phát hiện sai sót, cơ quan này sẽ yêu cầu doanh nghiệp bổ sung hoặc chỉnh sửa hồ sơ.

“Nếu có vấn đề phát sinh, chúng tôi sẽ hỗ trợ khách hàng về hồ sơ và tài liệu cần thiết”, ông Michael Muntean, Giám đốc vận hành của công ty môi giới hải quan V. Alexander, đơn vị làm việc với nhiều doanh nghiệp như công ty con tại Mỹ của tập đoàn thương mại Mitsui & Co., cho biết.

Quá trình hoàn thuế cũng đang làm lộ rõ xung đột lợi ích giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Theo Cục Dự trữ Liên bang (Fed) chi nhánh New York, khoảng 90% gánh nặng từ thuế quan đối ứng đã được chuyển sang người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ. Trong tháng 3/2026, khách hàng của chuỗi bán lẻ Costco đã đệ đơn kiện tập thể nhằm vào công ty vận hành Costco Wholesale, yêu cầu hoàn trả phần chi phí thuế quan mà họ cho rằng mình đã phải trả.

Khi tiến trình hoàn thuế được đẩy mạnh, nhiều vụ việc tương tự có thể sẽ tiếp tục xuất hiện.