Giới chức Mỹ đã hoàn tất công tác điều tra cần thiết để áp thuế quan mới đối với Trung Quốc, Nhật Bản cùng hơn một chục nền kinh tế khác do vấn đề dư thừa năng lực sản xuất - tờ báo Nikkei Asia dẫn nguồn thạo tin cho hay...

Đây là một bước đi quan trọng nhằm khôi phục chương trình nghị sự bảo hộ thương mại của Tổng thống Donald Trump.

Tuy nhiên, chính quyền ông Trump hiện tại vẫn chưa đưa ra hành động cụ thể, trong bối cảnh cuộc bầu cử quốc hội giữa nhiệm kỳ đang đến gần. Trong suốt quá trình vận động tranh cử của các ứng cử viên thuộc hai đảng Cộng hòa và Dân chủ, mối lo của cử tri về chi phí sinh hoạt đã trở thành vấn đề trọng tâm, nên bất kỳ quyết định chính sách nào có khả năng đẩy giá tiêu dùng lên cao vào thời điểm này đều nhạy cảm về mặt chính trị.

Theo tiết lộ của nguồn thạo tin với Nikkei Asia, các nhà điều tra thương mại Mỹ đã cơ bản hoàn tất việc xem xét 16 nền kinh tế, bao gồm Trung Quốc và Nhật Bản, là những đối tác bị Mỹ cáo buộc sản xuất dư thừa các mặt hàng từ tấm pin năng lượng mặt trời, hóa chất cho đến ô tô. Một số nguồn tin thân cận với Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) chia sẻ với Nikkei Asia rằng thời điểm công bố các mức thuế mới hiện vẫn chưa được xác định rõ ràng.

Một trong những nguồn tin nói rằng Trung Quốc có thể phải đối mặt với mức thuế 7,5% do tình trạng dư thừa năng lực sản xuất, trong khi các nền kinh tế khác có thể sẽ chịu mức thuế tương đương hoặc thấp hơn - tờ báo cho hay.

Một động thái áp thuế quan mới của chính quyền ông Trump vào thời điểm này có thể làm gia tăng mối lo ngại của cử tri Mỹ về chi phí sinh hoạt tăng cao. Đồng thời, hành động áp thêm thuế quan lên Trung Quốc cũng có nguy cơ phá vỡ thỏa thuận đình chiến thương mại Mỹ - Trung ngay trước hai cuộc gặp dự kiến giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào cuối năm nay.

Một nghiên cứu được công bố hồi tháng 10 vừa qua của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) chi nhánh New York cho thấy, cứ mỗi 1 điểm phần trăm tăng thêm trong mức thuế quan trung bình của Mỹ, thì giá hàng tiêu dùng ở nước này sẽ tăng khoảng 0,25% trong vòng một năm. Khoảng 8 trong số 10 người Mỹ được hỏi cho biết thuế quan đã gây tác động tiêu cực đến chi phí sinh hoạt. Theo kết quả nghiên cứu, chi phí sinh hoạt chính là vấn quan trọng nhất đối với 37% cử tri Mỹ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào ngày 3/11.

Ý định áp thuế quan nhằm xử lý tình trạng dư thừa công suất - dựa trên cuộc điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại Mỹ 1974 - đánh dấu nỗ lực mới nhất của chính quyền ông Trump nhằm khôi phục chương trình nghị sự bảo hộ thương mại vốn đã gặp phải trở ngại ở Tòa án Tối cao.

Vào tháng 7, Mỹ đã áp thuế từ 10-12,5% đối với 59 quốc gia và vùng lãnh thổ cùng Liên minh châu Âu (EU) gồm 27 thành viên sau một cuộc điều tra về vấn đề "lao động cưỡng bức", ngay vào thời điểm mức thuế quan toàn cầu 10% trước đó hết hiệu lực.

Theo ông Noah Daponte-Smith, chuyên gia phân tích cấp cao tại công ty nghiên cứu Eurasia Group, các loại thuế quan áp dụng đối với tình trạng dư thừa công suất và lao động cưỡng bức thực chất là nỗ lực tái thiết lập thuế quan đối ứng mà ông Trump công bố vào tháng 4/2025 nhưng đã bị Tòa án Tối cao Mỹ tuyên là vi hiến vào tháng 2 năm nay.

Hồi tháng 9, hãng tin Bloomberg nói rằng USTR hoãn công bố thuế quan mới đối với Trung Quốc và các đối tác thương mại khác cho đến sau cuộc gặp thượng đỉnh giữa ông Trump và ông Tập vào cuối tháng 9. Trong tháng 10 vừa qua, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết biện pháp thuế quan mới có thể được công bố trong vòng "vài tuần tới".

Một nguồn tin thân cận với USTR nói với Nikkei Asia rằng Mỹ dự định áp mức thuế quan 7,5% đối với Trung Quốc do vấn đề dư thừa công suất, nâng tổng mức thuế quan của Mỹ đối với hàng hóa Trung Quốc lên khoảng 20% - con số nằm trong phạm vi dự kiến khi Mỹ và Trung Quốc đạt được thỏa thuận đình chiến thương mại tại Hàn Quốc vào năm ngoái.

Điều này tạo ra sự bất định lớn hơn đối với các đối tác thương mại khác. Theo một người am hiểu vấn đề, các đồng minh thân cận của Mỹ như Nhật Bản, Hàn Quốc và EU kỳ vọng tổng mức thuế mà Mỹ áp lên họ sẽ được giới hạn ở mức 15%, trong khi các nền kinh tế Đông Nam được cho là có nguy cơ phải chịu mức thuế cao hơn.

Theo chuyên gia Chad Bown từ Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, sự chênh lệch mức thuế này là điều dễ hiểu vì các quốc gia khác không có lợi thế đàm phán mạnh mẽ như Trung Quốc - quốc gia gần như độc quyền nguồn cung nam châm đất hiếm. "Rất có thể, tất cả những nhà máy từng chuyển khỏi Trung Quốc sẽ quay trở lại, bởi vì giờ đây, mức thuế áp lên hàng hóa Trung Quốc có thể thấp hơn so với các nguồn cung ứng thay thế", ông nói với Nikkei Asia.