Nhà lãnh đạo ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới đang ở vào một vị thế đầy khó khăn: một bên là thị trường với kỳ vọng lãi suất tăng và một bên là vị Tổng thống đã nhiều lần thúc ép Fed nới lỏng chính sách tiền tệ...

Mối quan hệ giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh đang đứng trước thử thách lớn, khi Fed đối mặt sức ép phải đưa ra một quyết định tăng lãi suất vào ngày 16/9 để kiềm chế lạm phát, trong khi ông Trump từ lâu đã muốn Fed hạ lãi suất.

Trong buổi lễ nhậm chức của ông Warsh tại Nhà Trắng hồi tháng 5 năm nay, ông Trump đã ca ngợi ông Warsh - người do ông đích thân chọn làm Chủ tịch Fed - và khuyến khích ông Warsh làm việc một cách "hoàn toàn độc lập". Tuy nhiên, sự độc lập này đang bị thử thách khi các báo cáo lạm phát tháng 8 của Mỹ công bố trong tuần vừa rồi cho thấy sự dai dẳng của lạm phát. Số liệu lạm phát có phần nóng hơn kỳ vọng dẫn tới việc thị trường tăng đặt cược vào một động thái tăng lãi suất 0,25 điểm phần trăm của Fed vào ngày thứ Tư tuần này lên hơn 90%.

VỊ THẾ KHÓ KHĂN CỦA ÔNG WARSH

Trước khi bước vào cuộc họp chính sách tiền tệ bắt đầu vào ngày thứ Ba (15/9), ông Warsh - nhà lãnh đạo ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới - ở vào một vị thế đầy khó khăn: một bên là thị trường với kỳ vọng lãi suất tăng và một bên là vị Tổng thống đã nhiều lần thúc ép Fed nới lỏng chính sách tiền tệ.

Cách đây chưa lâu, ông Trump thậm chí còn đe dọa sẽ leo thang cuộc chiến thương mại nếu chính sách tiền tệ của Mỹ không được nới lỏng. Vào ngày Chủ nhật vừa rồi, ông lặp lại quan điểm rằng lãi suất của Mỹ nên ở mức thấp nhất thế giới. Khi được hỏi liệu ông có cho rằng Fed sẽ tăng lãi suất tại cuộc họp sắp tới hay không, Trump trả lời: "Tôi không biết”.

Áp lực chính trị từ phía Nhà trắng đòi hỏi Fed hạ lãi suất tăng lên do trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, các cuộc thăm dò cho thấy mối lo ngại lớn của cử tri về chi phí sinh hoạt tăng cao. Lãi suất giảm - dù phải mất vài tháng để tác động đến lãi suất các khoản vay thế chấp nhà hoặc lãi suất thẻ tín dụng trên thực tế - có thể giúp ông Trump có lý do để nói với cử tri rằng ông đang hành động để giải tỏa gánh nặng cho họ

Trao đổi với hãng tin Bloomberg, ông Maurice Obstfeld - một thành viên cao cấp tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson và cựu chuyên gia kinh tế trưởng tại Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) - nhận định rằng ông Warsh đang bị mắc kẹt trong một tình thế khó khăn chỉ vài tuần trước khi cử tri đi bỏ phiếu.

"Fed thực sự đang ở trong một tình huống không thể thắng, vì họ phải đối mặt với sự giận dữ của Tổng thống, hoặc chấp nhận giảm uy tín của họ trên thị trường với hậu quả là lạm phát có thể nghiêm trọng hơn trong tương lai. Tôi không nghĩ ông Warsh muốn được nhớ đến như là Chủ tịch Fed đã nhượng bộ áp lực từ chính quyền khi nhiệm vụ của Fed bị đe dọa”, ông Obstfeld nói.

Sau khi các báo cáo lạm phát mới được công bố vào tuần vừa rồi, một quan chức Nhà Trắng đã đưa ra những tín hiệu trái chiều về cách Tổng thống Trump có thể phản ứng với việc tăng lãi suất.

Hôm thứ Sáu, Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Kevin Hassett nói với kênh Bloomberg TV rằng ông Trump vẫn muốn lãi suất giảm và, nếu Fed tăng lãi suất, "Tổng thống sẽ có điều gì đó để nói về việc đó”. Tuy nhiên, vào Chủ nhật, ông Hassett đã nói giảm phần nào: "Nếu đó là một đợt tăng lãi suất, thì tôi chắc là Tổng thống sẽ không lấy làm vui mừng, nhưng trên hết, ông ấy sẽ bảo vệ sự độc lập của ông Kevin Warsh”, ông nói trong chương trình Fox News Sunday.

Nếu những gì đã xảy ra với người tiền nhiệm của ông Warsh là một chỉ báo, ông có thể sẽ phải đương đầu với không ít rắc rối. Chủ tịch Fed đầu tiên được ông Trump bổ nhiệm là ông Jerome Powell nhậm chức vào đầu tháng 2/2018, và đến tháng 7 cùng năm, vị Tổng thống đã công khai chỉ trích ông Powell vì tăng lãi suất.

Tiếp theo đó là một chiến dịch chưa từng có tấn công vào Fed trong suốt nhiều năm. Tuy nhiên, ông Powell đã chính thức giữ khoảng cách và mực thước trong mối quan hệ với Nhà Trắng.

VẤN ĐỀ ĐOÀN KẾT NỘI BỘ TRONG FOMC

Ngược lại, ông Warsh được cho là đã có những cuộc nói chuyện không chính thức với ông Trump kể từ khi nhậm chức. Một số người theo dõi Fed tin rằng, ngay cả khi Fed tiến hành một đợt tăng lãi suất mới, ông Warsh vẫn có thể xoa dịu ông Trump bằng cách dựa vào mối quan hệ cá nhân của ông với Tổng thống.

Ông Michael Redmond, nhà kinh tế Mỹ tại công ty tư vấn Energy Aspects, nhận định: "Ông Warsh có thể ca ngợi Tổng thống qua điện thoại và lắng nghe ông ấy. Có thể không có áp lực lớn như vậy đối với ông Warsh”.

Nhưng dù sao, ông Warsh đang ở trong một mối quan hệ đầy bấp bênh với một chính quyền đã không ngừng gây áp lực lên Fed trong những năm qua và không chỉ thông qua các cuộc tấn công bằng lời nói.

Ông Trump đã tìm cách sa thải Thống đốc Fed Lisa Cook và nỗ lực này đã bị Tòa án Tối cao chặn lại. Và Bộ Tư pháp của chính quyền ông Trump cũng đã tiến hành một cuộc điều tra hình sự đối với ông Powell về các cáo buộc gian lận liên quan đến việc tái thiết trụ sở của Fed. Cuộc điều tra đã bị hủy bỏ sau khi các nhà lập pháp từ cả hai đảng phản đối và một thẩm phán liên bang mô tả cuộc điều tra là lạm dụng quyền lực.

Bà Heather Long, nhà kinh tế trưởng tại tổ chức Navy Federal Credit Union, nhận định: "Ông Warsh không thể thắng về mặt chính trị ngay bây giờ. Nếu ông ấy tăng lãi suất, ông ấy sẽ nhận được một bài đăng của Tổng thống trên mạng xã hội, còn nếu ông ấy giữ nguyên lãi suất, ông ấy sẽ nhận được phản ứng dữ dội từ thị trường”.

Các tổ chức tài chính lớn trên Phố Wall bao gồm TD Bank và JPMorgan Chase & Co. đã nhanh chóng điều chỉnh dự báo lãi suất sau báo cáo lạm phát mà Bộ Lao động Mỹ công bố hôm thứ Sáu vừa rồi, gần như khẳng định Fed sẽ có một đợt tăng lãi suất trong tuần này.

Ông Patrick Harker, cựu Chủ tịch Fed Philadelphia hiện đang làm việc tại Trường Wharton thuộc Đại học Pennsylvania, cho rằng một đợt tăng lãi suất thực ra lại có thể hỗ trợ các mục tiêu kinh tế rộng lớn hơn của chính quyền ông Trump bằng cách giảm bớt lo ngại về lạm phát. Kỳ vọng lạm phát cao hơn có thể đẩy lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ dài hạn lên cao, đồng thời cho các khoản vay thế chấp nhà của hộ gia đình và các khoản vay của doanh nghiệp trở nên đắt đỏ hơn.

"Việc tăng lãi suất cho thấy rằng Fed đang làm nhiệm vụ. Điều đó có thể giúp ích cho những gì chính quyền đang cố gắng làm, chứ không hại gì cả”, ông Harker nói.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm đã tăng mạnh trong phiên giao dịch ngày 29 tháng 7 khi Fed giữ nguyên lãi suất và ông Warsh không giải thích động thái này một cách thỏa đáng với các nhà đầu tư.

Ông Warsh còn có một nhiệm vụ khác là giữ vững sự đồng lòng trong Ủy ban Thị trường mở Liên bang (FOMC) - bộ phận ra quyết sách của Fed. FOMC rất muốn bảo vệ sự độc lập của Fed, và bản năng bảo vệ thể chế này đã được nhấn mạnh vào tháng 5 khi ông Powell - sau khi hoàn tất nhiệm kỳ chủ tịch - đã phá vỡ tiền lệ đã duy trì nhiều thập kỷ bằng cách ở lại cương vị thống đốc nhằm ngăn ông Trump bổ nhiệm người thay thế.

Trong bối cảnh đó, các quan chức Fed đang ngày càng lo ngại về tình trạng lạm phát cao dai dẳng. Trong cuộc họp tháng 7, ba nhà hoạch định chính sách đã đi ngược lại các thành viên còn lại bằng cách bỏ phiếu ủng hộ tăng lãi suất. Sau các báo cáo lạm phát mới nhất, bất kỳ nỗ lực của ông Warsh nhằm ngăn cản việc tăng lãi suất đều có thể làm tổn hại đến uy tín của ông trước các đồng nghiệp.