Những thay đổi trong phẫu thuật thay khớp đang phản ánh sự chuyển dịch quan trọng của y học hiện đại: từ mục tiêu xử lý tổn thương về mặt giải phẫu sang điều trị toàn diện, chú trọng khả năng phục hồi chức năng và chất lượng cuộc sống lâu dài của người bệnh…

Sau chấn thương khi chơi thể thao cách đây khoảng một tháng, anh F.O.C. (28 tuổi, quốc tịch Iceland) xuất hiện tình trạng đau nhiều vùng khớp gối, sưng nề và thường xuyên có cảm giác kẹt khớp. Qua thăm khám, các bác sĩ xác định người bệnh bị đứt dây chằng chéo trước và rách sụn chêm trong.

Đứng trước chỉ định phẫu thuật, người bệnh đã cân nhắc nhiều lựa chọn, trong đó có việc trở về châu Âu hoặc điều trị tại các trung tâm y tế trong khu vực. Sau khi tìm hiểu và tham khảo thông tin từ cộng đồng người nước ngoài tại Việt Nam, anh quyết định lựa chọn Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.

Ca phẫu thuật được thực hiện bởi PGS.TS. Nguyễn Mạnh Khánh, Phó Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, Chủ tịch Hội Chấn thương Chỉnh hình Việt Nam. Trong suốt quá trình phẫu thuật, người bệnh có thể trực tiếp theo dõi hình ảnh bên trong khớp gối trên màn hình, đồng thời nghe bác sĩ giải thích về các tổn thương và từng bước can thiệp. Đây cũng là cách tăng cường trao đổi thông tin, giúp người bệnh đồng hành trong quá trình điều trị.

Theo PGS.TS. Nguyễn Mạnh Khánh, ê-kíp đã thực hiện tái tạo dây chằng chéo trước bằng gân bán gân tự thân, kết hợp xử lý tổn thương sụn chêm trong. Kỹ thuật được lựa chọn nhằm tối ưu nguồn gân ghép, hạn chế xâm lấn và bảo đảm độ vững chắc của mảnh ghép. Đối với tổn thương sụn chêm trong, thay vì cắt bỏ phần sụn bị rách, ê-kíp ưu tiên khâu bảo tồn bằng hệ thống dụng cụ chuyên biệt. Từ đó giúp duy trì chức năng giảm xóc, phân phối lực và bảo vệ sụn khớp, đặc biệt có ý nghĩa đối với người bệnh trẻ tuổi, có nhu cầu vận động cao.

Trước đó, từ một chấn thương khớp gối, nguyên Đại sứ Palestine tại Việt Nam cũng đã lựa chọn Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức để điều trị, sau khi gặp tai nạn sinh hoạt dẫn đến chấn thương khớp gối phải. Sau khi được tư vấn về phương án điều trị, người bệnh quyết định lựa chọn phẫu thuật tại Việt Nam. Ca phẫu thuật diễn ra trong thời gian ngắn. Sau mổ, người bệnh tỉnh táo, sức khỏe ổn định, có thể ngồi dậy và bắt đầu tập vận động khớp gối ngay trong ngày. 

Những năm gần đây, người bệnh quốc tế đến Việt Nam không chỉ là các trường hợp cấp cứu do tai nạn trong quá trình du lịch hay sinh sống. Ngày càng có nhiều người chủ động tìm hiểu, lựa chọn cơ sở y tế, thăm khám, chẩn đoán và lên kế hoạch điều trị tại Việt Nam. Nhóm người bệnh cũng ngày càng đa dạng, từ khách du lịch, chuyên gia nước ngoài, các đoàn ngoại giao đến những người dân chủ động lựa chọn Việt Nam để chăm sóc sức khỏe.

“Chúng ta đang chuyển từ thế bị động tiếp nhận người bệnh quốc tế sang chủ động thu hút và phục vụ người bệnh quốc tế. Bên cạnh kỹ thuật và tay nghề của đội ngũ y tế, sự tận tâm trong chăm sóc, hỗ trợ dinh dưỡng, phục hồi chức năng, cùng thời gian điều trị và chi phí hợp lý cũng là những yếu tố được người bệnh quốc tế đánh giá cao”, PGS Nguyễn Mạnh Khánh nhận định.

Tương tự, đầu năm nay, khoa Phẫu thuật Khớp – Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã tiếp nhận người bệnh Ranulfo Ayala A (nam, 58 tuổi, quốc tịch Mỹ) vào viện vì đau nhức nhiều khi di chuyển và gấp sâu đầu gối phải sau tai nạn thể thao. Bệnh nhân cho biết, cách đây khoảng 30 năm, anh từng trải qua một ca phẫu thuật nội soi khớp gối. Thời gian dài sau đó, khớp gối hoạt động tương đối ổn định cho đến khi anh gặp phải một chấn thương trước đó 6 tháng.

Tại Mỹ, bệnh nhân đã nhiều lần điều trị nội khoa, kết hợp theo dõi và chờ lịch phẫu thuật. Tuy nhiên, do thời gian chờ đợi kéo dài và tình trạng đau ngày càng trầm trọng, anh bắt đầu tìm kiếm thêm các phương án điều trị khác. Qua sự giới thiệu của bạn bè và quá trình tìm hiểu kỹ lưỡng, bệnh nhân quyết định lựa chọn Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 làm nơi thực hiện ca phẫu thuật thay khớp gối bán phần.

TS.BS. Nguyễn Quốc Dũng, Chủ nhiệm Khoa Phẫu thuật Khớp, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho biết bệnh nhân phát hiện bệnh lý đái tháo đường với chỉ số đường huyết rất cao ngay khi vừa nhập viện. Trước tình huống đó, tập thể bác sĩ, điều dưỡng vừa xây dựng phác đồ điều trị toàn diện, vừa kiểm soát đường huyết, vừa chuẩn bị các điều kiện tối ưu cho ca phẫu thuật. Nhờ đó, ca phẫu thuật thay khớp gối bán phần được TS.BS. Nguyễn Quốc Dũng trực tiếp thực hiện diễn ra thuận lợi, đúng kế hoạch. 

Tại hội thảo “Những tiến bộ trong phẫu thuật khớp háng và khớp gối” vừa qua, các chuyên gia cho biết cùng với sự phát triển của y học, phẫu thuật thay khớp gối đặt ra nhiều thách thức trong việc bảo tồn tối đa cấu trúc và đẩy nhanh tiến độ hồi phục cho người bệnh sau thay khớp.

Tại Nhật Bản, GS.TS.BS Hiranaka Takafumi, Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Khớp, Trưởng khoa Phẫu thuật Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Takatsuki, Nhật Bản, đã nghiên cứu và phát triển phương pháp thay khớp gối không cắt gân cơ, hướng tới giảm xâm lấn, bảo tồn mô mềm quanh khớp và cho phép thay đồng thời hai khớp gối trong cùng một lần phẫu thuật.

TS.BS. Lê Quang Huy, Trưởng Khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình - Thần kinh sọ não, Bệnh viện đa khoa Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh, cho biết: “Kỹ thuật này cho phép thay cùng lúc 2 khớp gối chỉ trong 1 lần mổ, giúp người bệnh có thể vận động sau 24 giờ phẫu thuật. Đây cũng là giải pháp tối ưu cho những bệnh nhân cao tuổi, có bệnh lý nền”.

Song song, nếu kỹ thuật ít xâm lấn giúp giảm tổn thương mô và tạo điều kiện phục hồi sớm, sự xuất hiện của robot và trí tuệ nhân tạo đang mở ra những khả năng mới trong việc nâng cao độ chính xác và cá thể hóa phẫu thuật thay khớp. GS.TS.BS. Hiranaka Takafumi cho biết, một trong những ưu điểm nổi bật của công nghệ này là khả năng hỗ trợ phẫu thuật viên thực hiện các thao tác với độ chính xác đến từng milimet, đặc biệt trong căn chỉnh trục khớp, xác định vị trí cắt xương và đặt các cấu phần khớp nhân tạo.

Tại hội thảo, bên cạnh phẫu thuật thay khớp lần đầu, các chuyên gia cũng dành sự quan tâm đặc biệt cho những trường hợp phải thay lại khớp nhân tạo, vốn phức tạp hơn nhiều do tổn thương xương, mô mềm hoặc các biến chứng sau can thiệp. Nhiều báo cáo chuyên sâu cũng tập trung vào các giải pháp bảo tồn và tái tạo khớp, điều trị tổn thương dây chằng, sụn chêm, xử trí gãy xương quanh khớp nhân tạo và hạn chế nguy cơ thất bại sau phẫu thuật...

Trong bối cảnh tuổi thọ dân số ngày càng tăng, nhu cầu duy trì khả năng vận động độc lập ở người cao tuổi sẽ trở thành một trong những thách thức lớn đối với hệ thống y tế.  Đích đến của những tiến bộ y khoa do đó không chỉ là một ca phẫu thuật chính xác hơn hay thời gian nằm viện được rút ngắn, mà còn là khả năng giúp người bệnh duy trì sinh hoạt độc lập và tiếp tục tận hưởng cuộc sống.