Thay vì chiếc bánh quy hay thanh sô-cô-la quen thuộc để vượt qua cơn uể oải lúc 4 giờ chiều, nhiều người đang chọn một lựa chọn ngọt tự nhiên hơn là chà là. Loại quả khô nhỏ bé đang trở thành ngôi sao của các xu hướng ẩm thực mới...

Loại quả ngọt này được đưa vào tâm điểm của thị trường đồ ăn vặt nhờ sự kết hợp của các công thức lan truyền trên mạng xã hội, nhận thức ngày càng tăng về lượng chất xơ và nhu cầu ngày càng lớn đối với các lựa chọn thay thế thực phẩm siêu chế biến.

Tại chuỗi siêu thị Ocado tại Anh, doanh số chà là medjool đã tăng 100% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lượng tìm kiếm bơ chà là và chà là phủ sô-cô-la lần lượt tăng 458% và 135%, The Guardian đưa tin.

Bà Nichola Ludlam-Raine, tác giả cuốn How Not to Eat Ultra-Processed và là người phát ngôn của Hiệp hội Dinh dưỡng Anh, cho rằng xu hướng này phản ánh sự dịch chuyển ngày càng rõ sang kiểu "thưởng thức bằng thực phẩm nguyên bản".

Dù mọi người vẫn muốn những món ăn vặt mang lại cảm giác thoải mái, họ đang tìm các phiên bản "được cho là tự nhiên hơn hoặc giàu dinh dưỡng hơn". Theo bà, chà là với kết cấu giống caramel và những lợi ích dinh dưỡng như "chất xơ, kali, magiê và một lượng nhỏ chất chống oxy hóa, có thể giúp hỗ trợ sức khỏe đường ruột" đáp ứng được những nhu cầu đó.

Chà là kết hợp với bơ đậu phộng và sô-cô-la đen được người ăn vặt ca ngợi như một lựa chọn thay thế cho các loại kẹo bánh. Thay vì những thanh protein chứa nhiều phụ gia, một số chuyên gia thể hình đề xuất cung cấp năng lượng bằng cách xay chà là với các loại hạt, yến mạch và bột protein thực vật.

Trong khi đó, các ý tưởng công thức trên TikTok trải dài từ chà là nhồi bơ mặn đến chà là chiên dẻo rưới dầu ô liu và ăn kèm sữa chua vị chua nhẹ.

Xu hướng không chỉ dựa trên số lượng công thức lan truyền ngày càng tăng. Hồi tháng 9, Bon Appétit đã xếp chà là vào nhóm xu hướng ẩm thực lớn nhất hiện nay, đồng thời cho biết nhóm sản phẩm làm từ chà là tại Mỹ tăng 24,1% trong nửa đầu năm 2026.

Trong khi đó, các sản phẩm mới đang chế biến chà là thành đủ thứ, từ kẹo caramel, siro đến bánh kẹo, đồ ăn vặt và đồ uống không cồn.

TỪ THỰC PHẨM TRUYỀN THỐNG ĐẾN NGUYÊN LIỆU CỦA NHÀ HÀNG

Chà là là một trong những loại thực phẩm được trồng lâu đời nhất và gắn sâu với ẩm thực Trung Đông. Nguyên liệu này đã là một phần quan trọng trong bữa ăn hàng ngày suốt nhiều thế kỷ. Giờ đây, chúng đã khẳng định vị thế vững chắc tại những nhà hàng nổi tiếng thế giới.

Tại các nước Trung Đông, đặc biệt là những nước ven vịnh Ba Tư, nơi chà là mang ý nghĩa văn hóa đặc biệt sâu sắc, các đầu bếp ngày càng sử dụng chúng theo cách mà trước đây người ta chỉ kỳ vọng ở một nguyên liệu đắt đỏ, độc lạ.

Tại các nhà hàng đạt sao Michelin, chà là xuất hiện trong thực đơn thử món với nước sốt, lớp phủ bóng và những sự kết hợp bất ngờ với nguyên liệu mặn. Một trong những ví dụ thú vị hơn cả là đầu bếp Solemann Haddad của nhà hàng Moonrise ở Dubai, người kết hợp chà là với gan ngỗng béo. Món Explosion của ông kết hợp siro chà là với kem ganache gan ngỗng, sô-cô-la trắng, dứa, nghệ tây và dầu ớt.

Thú vị hơn nữa, chà là còn xuất hiện trong những sự kết hợp hoàn toàn khác. Tại Talea by Antonio Guida ở Abu Dhabi, đầu bếp Luigi Stinga phục vụ nước sốt chà là cùng xương bò hầm chậm, hạt phỉ rang và cải Savoy đắng, trong khi tại 3Fils ở Dubai, chà là Medjool là một phần của lớp phủ miso cho món cá vược.

Như vậy, chà là không còn chỉ dành cho món tráng miệng hay lúc cần một món ngọt. Vị ngọt tự nhiên đậm đà, kết cấu đặc và hương vị hơi giống caramel khiến chúng trở thành điểm đối trọng thú vị với các nguyên liệu mặn, chua, đắng và cay. Chúng có thể kết nối một loại nước sốt, tăng chiều sâu cho thịt, làm dịu vị đắng của rau củ hoặc tạo nên sự tương phản hấp dẫn với những món béo, mặn.

Đó là lý do chúng đang thu hút sự quan tâm cả bên ngoài các căn bếp vùng Trung Đông.

VÌ SAO QUẢ CHÀ LÀ LẠI TRỞ THÀNH XU HƯỚNG VÀO THỜI ĐIỂM NÀY?

Địa vị mới của chà là còn có một lý do rất thực tế. Chà là hoàn toàn phù hợp với nỗi ám ảnh hiện nay của chúng ta về thực phẩm vừa "tốt cho sức khỏe hơn" vừa đủ ngon để không có cảm giác phải đánh đổi.

Nghiền chúng ra sẽ thành một dạng sệt. Chà là có thể được chế biến thành siro, trộn vào các loại phết hoặc dùng để kết dính các món ăn vặt, trong khi vị ngọt đậm cũng khiến chúng trở thành lựa chọn thay thế cho đường tinh luyện.

"Chà là đặc biệt phù hợp để thay thế hoàn toàn đường, vì không giống đường, chúng còn chứa nhiều chất có lợi khác," chuyên gia dinh dưỡng Dagmar von Cramm giải thích với Vogue. Bà chỉ ra rằng chà là giàu khoáng chất như kali, đồng và sắt. Vì chứa rất ít axit, bà nói thêm, chỉ cần một lượng tương đối nhỏ cũng đủ tạo vị ngọt rõ rệt: "Ngay cả một lượng nhỏ chà là cũng có vị rất ngọt".

Tất nhiên, điều này không có nghĩa là chúng ta nên xem chà là như một "lựa chọn lành mạnh thần kỳ" thay thế đồ ngọt. Chúng vẫn là nguồn đường tự nhiên cô đặc. Tuy nhiên, khác với đường tinh luyện, chà là cung cấp chất xơ và các dưỡng chất khác bên cạnh vị ngọt. Đó chính là lý do chúng phù hợp với thời điểm mà chúng ta ngày càng tìm kiếm những nguyên liệu có thể mang lại cùng lúc hương vị, kết cấu và một số giá trị dinh dưỡng.