Nội dung thảo luận tập trung vào cơ chế công khai danh mục Nhà nước độc quyền thương mại, kiểm soát giá - chất lượng hàng hóa, đồng thời rà soát kỹ việc bãi bỏ các quy định hợp đồng để tránh tạo khoảng trống pháp lý cho doanh nghiệp...

Theo Cổng thông tin điện tử Quốc hội, ngày 28/10/2026, tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội đã thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại (nằm trong nhóm 4 luật lĩnh vực Công Thương gồm Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng).

CÔNG KHAI DANH MỤC ĐỘC QUYỀN VÀ BẢO VỆ QUYỀN LỢI NGƯỜI TIÊU DÙNG

Các nội dung chính được thảo luận bao gồm quy định Nhà nước độc quyền trong hoạt động thương mại, cơ chế kiểm soát giá, chất lượng hàng hóa độc quyền và việc xử lý chuyển tiếp đối với các quy định về hợp đồng, chế tài thương mại nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và doanh nghiệp.

Góp ý về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, đại biểu Phạm Văn Hòa, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp cơ bản tán thành quy định Nhà nước độc quyền hoạt động thương mại đối với một số danh mục hàng hóa, dịch vụ. Theo ông, đây là điều cần thiết trong lĩnh vực thương mại để Nhà nước điều tiết kinh tế, quản lý giá cả và kiểm soát các mặt hàng thiết yếu, tránh nguy cơ thị trường bị thao túng.

Tuy nhiên, ông đề nghị phải công khai danh mục này trên Cổng thông tin điện tử của Chính phủ và địa phương để người dân, doanh nghiệp nắm bắt, đảm bảo quyền lợi của người tiêu dùng. Đồng thời, các đơn vị kinh doanh hàng hóa độc quyền cần áp dụng chính sách giảm giá, khuyến mại để bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng.

Đại biểu Dương Khắc Mai, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng, cho rằng khoản 1 Điều 1 dự thảo sửa đổi khoản 4 Điều 6 Luật Thương mại theo hướng Nhà nước thực hiện độc quyền nhà nước về hoạt động thương mại đối với một số hàng hóa, dịch vụ hoặc địa bàn để đảm bảo lợi ích quốc gia, trên cơ sở quy định của luật về ngành, lĩnh vực có liên quan. Danh mục hàng hóa, dịch vụ thuộc phạm vi độc quyền phải được công bố công khai.

Theo ông, việc bắt buộc công khai danh mục hàng hóa, dịch vụ độc quyền là bước tiến quan trọng. Để quy định vận hành thực chất, ông kiến nghị cần làm rõ cơ chế rà soát định kỳ bao gồm căn cứ xác lập, phạm vi, thời hạn áp dụng, điều kiện duy trì và cơ quan chịu trách nhiệm đánh giá.

Khi giao doanh nghiệp thực hiện độc quyền, cần có cơ chế lựa chọn minh bạch, kiểm soát giá và chất lượng. Riêng lĩnh vực quốc phòng, an ninh phải bảo đảm đồng bộ với pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước, đồng thời xác định rõ phần thông tin có thể công khai để bảo đảm doanh nghiệp và người dân biết được phạm vi hạn chế áp dụng.

TRÁNH KHOẢNG TRỐNG PHÁP LÝ KHI BÃI BỎ QUY ĐỊNH HỢP ĐỒNG THƯƠNG MẠI

Góp ý về việc bãi bỏ các quy định về hợp đồng và chế tài thương mại tại khoản 11 Điều 1 dự thảo Luật, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng đồng tình với mục tiêu bãi bỏ một số quy định về hợp đồng và chế tài thương mại để khắc phục sự trùng lặp với Bộ luật Dân sự.

Dù vậy, ông lưu ý việc bãi bỏ đồng loạt các quy định về hợp đồng và toàn bộ Chương VII Luật Thương mại làm thay đổi cơ chế phân bổ quyền, nghĩa vụ và rủi ro giữa các bên trong giao dịch thương mại, đặc biệt gây bất lợi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa khi thương thảo mức phạt vi phạm.

Theo đại biểu, các quy định về tạm ngừng, đình chỉ, hủy bỏ hợp đồng cũng đã được áp dụng tương đối ổn định, việc bãi bỏ khi chưa xác định đầy đủ quy phạm thay thế sẽ làm tăng chi phí giao dịch và rủi ro tranh chấp.

Do đó, đại biểu đề xuất cơ quan soạn thảo rà soát từng chế định, chỉ bãi bỏ những nội dung thực sự trùng lặp; trình kèm bảng đối chiếu quy định bị bãi bỏ với quy phạm thay thế và đánh giá tác động đến quyền, nghĩa vụ, chi phí tuân thủ của doanh nghiệp. Đồng thời ông cũng nhận định việc thống nhất pháp luật phải làm tăng khả năng dự báo của môi trường kinh doanh, không được tạo khoảng trống pháp lý hoặc chuyển rủi ro sang phía doanh nghiệp.

Giải trình các vấn đề đại biểu quan tâm, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết khoản 11, Điều 1 dự thảo quy định nhằm khắc phục các chồng chéo với Bộ luật Dân sự và thống nhất áp dụng, giảm chi phí và thủ tục cho người dân, đó cũng là thực hiện Kết luận 09 của Bộ Chính trị về việc mở rộng không gian thỏa thuận. Đối với các giao dịch tư, Nhà nước sẽ từng bước không can thiệp vào các thỏa thuận này.

Đối với hoạt động kinh doanh các mặt hàng Nhà nước độc quyền, Bộ trưởng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thực hiện các hình thức khuyến mại, giảm giá phù hợp để bảo vệ tối đa quyền lợi người tiêu dùng.