Nằm giữa Vịnh Ba Tư và Ấn Độ Dương, eo biển Hormuz là cửa ngõ đưa dầu mỏ từ các nước xuất khẩu lớn ở vùng Vịnh ra thị trường thế giới...

Dựa trên phân tích dữ liệu theo dõi tàu biển từ công ty Vortexa, đồ thị thông tin dưới đây cho thấy tầm quan trọng của eo biển Hormuz với thị trường năng lượng toàn cầu.

Nằm giữa Vịnh Ba Tư và Ấn Độ Dương, eo biển Hormuz là cửa ngõ đưa dầu mỏ từ các nước xuất khẩu lớn ở vùng Vịnh ra thị trường thế giới. Điều này khiến tuyến hàng hải này trở thành mắt xích then chốt của an ninh năng lượng toàn cầu, đồng thời là một trong những điểm nghẽn địa chính trị nhạy cảm nhất của thị trường dầu mỏ. 

Dữ liệu trong giai đoạn 2020 đến quý 1/2025 cho thấy lượng dầu đi qua Hormuz luôn duy trì ở mức lớn.

Riêng dầu thô và khí ngưng tụ đạt 14,3 triệu thùng/ngày trong năm 2020, tăng lên 14,4 triệu thùng/ngày trong năm 2021 và lên đỉnh 16 triệu thùng/ngày vào năm 2022. Sau đó, lưu lượng giảm nhẹ xuống 15,5 triệu thùng/ngày trong năm 2023, 14,3 triệu thùng/ngày trong năm 2024 và 14,2 triệu thùng/ngày trong quý 1/2025.

Trong khi đó, lượng sản phẩm từ dầu mỏ đi qua eo biển Hormuz tăng đều hơn so với dầu thô. Từ mức 4,8 triệu thùng/ngày trong năm 2020, khối lượng này tăng lên 5 triệu thùng/ngày trong năm 2021, 5,5 triệu thùng/ngày trong năm 2022, 5,8 triệu thùng/ngày trong năm 2023 và đạt khoảng 5,9 triệu thùng/ngày trong cả năm 2024 và quý 1/2025.

Tính chung dầu thô, khí ngưng tụ và các sản phẩm từ dầu mỏ, tổng lưu lượng đi qua Hormuz trong những năm gần đây dao động quanh ngưỡng 20 triệu thùng/ngày, tương đương khoảng 20% lượng tiêu thụ toàn cầu.

Những con số trên cho thấy vai trò trung tâm của tuyến hàng hải này đối với thị trường năng lượng toàn cầu hầu như không thay đổi qua các năm. Xu hướng trên cũng phản ánh rằng dù nhu cầu và sản lượng dầu thô có biến động theo chu kỳ, hoạt động thương mại ở khâu hạ nguồn vẫn duy trì sự ổn định tương đối.

Tầm quan trọng của Hormuz nằm ở chỗ chỉ cần một gián đoạn ngắn tại đây cũng có thể khiến giá dầu biến động mạnh gần như ngay lập tức. Với châu Á và châu Âu - hai khu vực phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ vùng Vịnh - bất kỳ rủi ro nào đối với hoạt động lưu thông tàu chở dầu qua eo biển này đều có thể gây ra cú sốc nguồn cung, đẩy chi phí năng lượng tăng và làm gia tăng áp lực lạm phát.

Sau cuộc không kích phối hợp của Mỹ và Israel nhằm vào Iran vào thứ Bảy tuần trước (28/2), vào thứ Hai (2/3), một quan chức cấp cao của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố Tehran sẽ đóng eo biển Hormuz, đồng thời cảnh báo tấn công bất kỳ tàu nào tìm cách đi qua tuyến hàng hải này. Diễn biến này đã nhanh chóng gây gián đoạn hoạt động vận tải trong khu vực, khi nhiều tàu chở dầu phải neo chờ hoặc dừng hành trình.

Theo các nhà phân tích, trong ngắn hạn, các đường ống và tuyến thay thế hiện có của Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) chỉ có thể gánh một phần lưu lượng đi qua Hormuz. Điều này đồng nghĩa các tuyến thay thế khó bù đắp toàn bộ khối lượng dầu thường đi qua eo biển này nếu gián đoạn kéo dài.