Tăng trưởng hai con số không đơn thuần là câu chuyện về tốc độ, mà là bản kiểm chứng cho chất lượng phát triển. Bền vững không phải là "điểm dừng" xếp sau tăng trưởng, mà phải được thẩm thấu và định hình ngay trong cách chúng ta kiến tạo quy mô nền kinh tế hôm nay…

Theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, mục tiêu phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026–2030 không chỉ thể hiện khát vọng bứt phá, mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về sự lột xác toàn diện về chất của nền kinh tế.

CHUYỂN TỪ TĂNG TRƯỞNG CHIỀU RỘNG SANG CHIỀU SÂU

Phát biểu tại Diễn đàn Doanh nghiệp Phát triển Bền vững Việt Nam (VCSF 2026) với chủ đề: “Tăng trưởng bứt phá - Phát triển bền vững: Hai mục tiêu, một hành trình” diễn ra ngày 5/10/2026, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh đằng sau mục tiêu tăng trưởng hai con số là định hướng chuyển dịch mạnh mẽ sang giai đoạn phát triển dựa vào năng suất, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và hiệu quả sử dụng nguồn lực. Muốn tăng trưởng nhanh mà vẫn bền vững, nền kinh tế phải tạo ra nhiều giá trị hơn từ mỗi đơn vị nguồn lực.

Từ thực tiễn của cộng đồng doanh nghiệp, Chủ tịch VCCI đã nêu ra 4 chuyển dịch lớn mang tính định hướng.

Thứ nhất: Sự thay đổi tư duy từ tăng trưởng dựa vào nguồn lực sang tăng trưởng dựa vào năng suất và đổi mới sáng tạo.

Theo Chủ tịch VCCI, trong môi trường cạnh tranh hiện đại, lợi thế của doanh nghiệp không còn nằm ở chi phí nhân công hay tài nguyên giá rẻ mà đến từ công nghệ, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và quản trị tiên tiến. Việc tối ưu hóa các yếu tố đầu vào sẽ giúp doanh nghiệp mở rộng quy mô sản xuất mà không gây áp lực quá tải lên môi trường.

Thứ hai: Thực thi các tiêu chuẩn xanh cần được nhìn nhận như khoản đầu tư nâng tầm thế cạnh tranh, thay vì tâm lý tuân thủ thụ động. Các chỉ tiêu khắt khe về phát thải, giảm carbon và truy xuất nguồn gốc đang trở thành "tấm vé vào cửa" bắt buộc để hàng hóa Việt Nam tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu — phù hợp với Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh và cam kết Net Zero vào năm 2050.

Thứ ba: Doanh nghiệp cần thoát khỏi phương thức hoạt động đơn lẻ để chủ động kết nối theo chuỗi. Khối doanh nghiệp vừa và nhỏ rất khó đơn độc hoàn thành lộ trình chuyển đổi số hay chuyển đổi xanh nếu thiếu sự đồng hành của các doanh nghiệp dẫn dắt, viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức tài chính.

Thứ tư: Mối quan hệ giữa khu vực công và khu vực tư cần chuyển đổi từ tư duy doanh nghiệp "thụ động thực thi" sang tinh thần "Nhà nước và doanh nghiệp cùng kiến tạo". Môi trường thể chế minh bạch, ổn định, cùng cơ chế thử nghiệm (sandbox) cho các mô hình kinh doanh mới chính là bệ phóng quan trọng nhất cho cộng đồng kinh doanh

Chủ tịch VCCCI khẳng định: “Tăng trưởng bứt phá và phát triển bền vững không phải là hai con đường. Đó là một hành trình chung – nơi Nhà nước kiến tạo, địa phương đồng hành, doanh nghiệp tiên phong, khoa học công nghệ tạo động lực và toàn xã hội cùng tham gia”.

KIẾN TẠO ĐỘNG LỰC MỚI TỪ NĂNG SUẤT VÀ CHUYỂN ĐỔI XANH

Đồng quan điểm, ông Bùi Minh Giáp, Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), nhận định rằng trong gần 4 thập kỷ qua, Việt Nam đã vươn mình từ một quốc gia thu nhập thấp thành trung tâm sản xuất, xuất khẩu quan trọng của khu vực.

Tuy nhiên, động lực phát triển dựa trên các nguồn lực truyền thống đã chạm trần. Trong bối cảnh dân số già hóa, chi phí lao động tăng nhanh hơn năng suất, sự cạnh tranh gay gắt cùng các tiêu chuẩn môi trường khắt khe, năng suất phải trở thành động lực trung tâm để duy trì tăng trưởng chất lượng cao và bền vững dài hạn.

Theo đại diện ADB, trong giai đoạn tới những động lực đó vẫn quan trọng nhưng nền kinh tế đòi hỏi phải tạo ra giá trị cao hơn, khi đó năng suất phải trở thành động lực trung tâm trong mô hình tăng trưởng mới. Đổi mới sáng tạo cần đi vào thực chất, bắt đầu từ việc áp dụng phần mềm quản lý, tự động hóa từng công đoạn hay tiết kiệm năng lượng cho khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), thay vì chỉ theo đuổi công nghệ xa xỉ hay bằng sáng chế trên giấy.

Bên cạnh việc nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ và chuyển hướng chính sách sang đo lường hiệu quả đầu ra, đại diện ADB nhấn mạnh yêu cầu gia tăng tính kết nối, lan tỏa công nghệ giữa khu vực FDI và doanh nghiệp nội địa, giúp doanh nghiệp Việt tiến sâu vào các khâu có giá trị gia tăng cao trong chuỗi giá trị toàn cầu.

"Sự kết hợp hài hòa giữa nâng cao năng suất, chuyển đổi xanh và tăng cường khả năng chống chịu sẽ giúp Việt Nam xây dựng nền kinh tế tự cường, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045", ông Giáp nhấn mạnh.

Chia sẻ từ góc độ doanh nghiệp, ông Binu Jacob, Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam, Đồng Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững Việt Nam (VBCSD) nhấn mạnh phát triển bền vững chỉ thực chất và bền lâu khi gắn liền với lợi ích kinh tế thiết thực của từng mắt xích trong chuỗi giá trị, từ nông dân, nhà máy, đến những doanh nghiệp cung ứng bao bì, nguyên liệu, logistics.

“Chuyển đổi xanh không chỉ là trách nhiệm mà còn là cơ hội để doanh nghiệp đổi mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn, qua đó góp phần xây dựng một nền kinh tế Việt Nam thịnh vượng, bao trùm và bền vững hơn cho các thế hệ tương lai”, ông Binu Jacob tin tưởng.

Tương tự, ông James Crampton, Giám đốc Ngoại vụ cấp cao của HEINEKEN Việt Nam, Phó Chủ tịch VBCSD khẳng định không một doanh nghiệp nào có thể tăng trưởng độc lập. Phát triển bền vững không chỉ xoay quanh việc tạo dựng một doanh nghiệp vững mạnh, mà còn góp phần kiến tạo một hệ sinh thái vững mạnh hơn trên hành trình ấy. Sự phát triển của doanh nghiệp góp phần nâng cao năng lực địa phương, hỗ trợ các đối tác cùng phát triển và mở ra nhiều cơ hội vượt ra ngoài phạm vi doanh nghiệp. Những giá trị này sẽ trở thành nền tảng cho tăng trưởng dài hạn và chất lượng cao hơn. 

Từ địa phương, nơi trực tiếp triển khai các chính sách và vận hành các hoạt động kinh tế, ông Lê Văn Ánh, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Quảng Ninh, khẳng định tăng trưởng bứt phá và phát triển bền vững là hai mặt thống nhất không thể tách rời.

Để đóng góp vào hành trình phát triển bền vững của quốc gia, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Quảng Ninh nhấn mạnh địa phương phải chủ động kiến tạo không gian phát triển bền vững và tối ưu hóa liên kết vùng. Đồng thời, phải làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống và kiến tạo động lực mới dựa trên năng suất và chuyển đổi xanh. Tích cực thúc đẩy các ngành kinh tế mới như kinh tế dữ liệu, kinh tế tuần hoạt, năng lượng sạch và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Mặt khác, chuyển mạnh từ vai trò "đồng hành, tháo gỡ" sang "đồng kiến tạo", lấy doanh nghiệp làm trung tâm. Môi trường kinh doanh được cải thiện theo hướng giảm chi phí tuân thủ và rút ngắn thời gian làm thủ tục, giúp doanh nghiệp nhận thức rõ phát triển bền vững không phải là chi phí gia tăng mà là năng lực cạnh tranh cốt lõi.