Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu điều tiết giá đất, giá nhà, ưu tiên phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê, bảo đảm người dân có chỗ ở phù hợp. Việc sửa đổi đồng bộ ba luật về đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản phải tháo gỡ vướng mắc, khơi thông nguồn lực và kiểm soát đầu cơ.

Quốc hội thảo luận tại tổ về ba dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi). Phát biểu tại Tổ thảo luận số 3, gồm các Đoàn đại biểu Quốc hội Hải Phòng, Hà Tĩnh và Lạng Sơn, Thủ tướng Lê Minh Hưng đánh giá đây là ba dự án luật có quan hệ chặt chẽ, tác động trực tiếp đến nguồn lực phát triển đất nước cũng như chỗ ở, tài sản và sinh kế của người dân.

Thủ tướng cho biết Chính phủ đã chỉ đạo lấy ý kiến đồng thời đối với ba dự thảo nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, tránh chồng chéo và nâng cao tính khả thi. Đến nay, đã có hơn 885.000 ý kiến đóng góp, đang được các cơ quan chức năng nghiên cứu, tiếp thu.

Việc sửa đổi các luật nhằm thể chế hóa những định hướng mới của Trung ương, đặc biệt là Nghị quyết 21 về đất đai, đồng thời xử lý những bất cập trong thực tiễn, nhất là tình trạng giá nhà tăng cao, nguồn cung nhà ở phù hợp với khả năng chi trả còn hạn chế và một số hoạt động trên thị trường bất động sản thiếu minh bạch.

ĐIỀU TIẾT GIÁ ĐẤT, TÁI THIẾT CUỘC SỐNG NGƯỜI DÂN KHI THU HỒI ĐẤT

Đối với dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Thủ tướng nhấn mạnh nội dung quan trọng nhất là đổi mới phân loại đất, quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất.

Theo dự thảo, đất đai được phân thành ba nhóm chính: đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp và đất dự trữ phát triển. Việc phân loại theo hướng đơn giản hóa nhằm phục vụ quy hoạch, đồng thời tạo cơ sở cho công tác thu hồi, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất và xác định nghĩa vụ tài chính.

Chính phủ cũng đang chỉ đạo sửa đổi các luật về quy hoạch theo hướng xây dựng một quy hoạch thống nhất trong phạm vi một đơn vị hành chính. Nội dung sử dụng đất cấp tỉnh sẽ được tích hợp vào quy hoạch tỉnh; kế hoạch sử dụng đất cấp xã được đơn giản hóa, số hóa và lồng ghép trong các quy hoạch liên quan.

Về thu hồi đất, Thủ tướng khẳng định yêu cầu bảo đảm chặt chẽ, đúng Hiến pháp, pháp luật, không lạm dụng thu hồi đất nhưng cũng không tạo thêm trở ngại cho các dự án phát triển kinh tế - xã hội.

Đặc biệt, chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được xây dựng theo quan điểm chuyển từ bồi thường tài sản bị thu hồi sang tái thiết cuộc sống cho người dân.

Theo đó, việc tái định cư không chỉ bảo đảm chỗ ở mà còn phải gắn với sinh kế, việc làm và các điều kiện thiết yếu như trường học, cơ sở y tế, thiết chế văn hóa.

Dự thảo luật bổ sung các hình thức bồi thường linh hoạt, ưu tiên tái định cư tại chỗ đối với các dự án đô thị, tạo điều kiện để người dân ổn định cuộc sống sau thu hồi đất.

Đối với chính sách tài chính đất đai, Thủ tướng cho biết dự thảo tiếp tục quy định Nhà nước quyết định giá đất trên cơ sở bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất; bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.

Thủ tướng phân tích, giá đất quá cao có thể làm tăng nguồn thu ngân sách trước mắt nhưng đồng thời đẩy chi phí dự án, giá nhà ở và chi phí sản xuất, kinh doanh lên cao, gây hệ lụy lớn đối với phát triển kinh tế - xã hội.

Vì vậy, Nhà nước phải thực hiện vai trò điều tiết, quản lý giá đất phù hợp với mục tiêu phát triển từng thời kỳ, đặc biệt là tạo điều kiện giảm chi phí nhà ở cho các nhóm đối tượng ưu tiên.

Cùng với đó, dự thảo quy định mỗi thửa đất có một mã định danh duy nhất trên phạm vi cả nước, hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai đồng bộ, kết nối liên thông, đơn giản hóa thủ tục hành chính và giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp.

PHÁT TRIỂN NHÀ Ở CHO THUÊ, KIỂM SOÁT ĐẦU CƠ BẤT ĐỘNG SẢN

Đối với dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), Thủ tướng nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt là nhà ở trước hết phải phục vụ nhu cầu có chỗ ở của người dân, gắn với mục tiêu an sinh xã hội.

Dự thảo phân định bốn nhóm nhà ở, gồm nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách. Nhà ở thương mại vận hành theo cơ chế thị trường, trong khi các nhóm còn lại có chính sách hỗ trợ và phương thức quản lý riêng.

Thủ tướng cho rằng Nhà nước không bao cấp nhà ở nhưng cũng không thể để thị trường tự điều tiết hoàn toàn, nhất là đối với những người có thu nhập thấp, người lao động trẻ và các đối tượng cần được hỗ trợ.

Một trong những định hướng quan trọng là chuyển từ tư duy chú trọng sở hữu nhà sang bảo đảm quyền tiếp cận chỗ ở phù hợp.

Theo Thủ tướng, phát triển nhà ở cho thuê phải trở thành mục tiêu ưu tiên và trụ cột chiến lược, lâu dài trong chính sách nhà ở, góp phần bảo đảm an sinh xã hội và hạn chế đầu cơ bất động sản.

Dự thảo luật dành một chương riêng cho phát triển nhà ở cho thuê, bao gồm nhà ở đầu tư bằng vốn nhà nước thông qua các quỹ nhà ở địa phương, nhà ở cho thuê đầu tư bằng nguồn vốn ngoài nhà nước và nhà lưu trú công nhân tại khu công nghiệp.

Các dự án được hưởng chính sách ưu đãi nhưng giá thuê không được vượt khung giá do UBND cấp tỉnh quy định, nhằm bảo đảm lợi ích từ chính sách hỗ trợ thực sự đến với người thuê nhà.

Đối với nhà ở xã hội, dự thảo tiếp tục hoàn thiện các chính sách đặc thù, đồng thời tăng cường kiểm soát việc mua bán, chuyển nhượng để phòng ngừa trục lợi.

Theo đó, sau thời hạn 5 năm, người mua nhà ở xã hội chỉ được bán lại cho đối tượng thuộc diện được mua nhà ở xã hội, thay vì chuyển nhượng tự do theo giá thị trường.

Dự thảo cũng bổ sung các quy định hạn chế phân lô, bán nền tại những khu vực đô thị nhất định; làm rõ quyền sở hữu, trách nhiệm và cơ chế bồi thường, tái định cư khi cải tạo, xây dựng lại chung cư xuống cấp.

Với dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Thủ tướng yêu cầu hoàn thiện quy định công khai thông tin, tình trạng pháp lý dự án, chuẩn hóa quy trình giao dịch và mã định danh điện tử để tăng tính minh bạch của thị trường.

Đáng chú ý, dự thảo quy định chủ đầu tư chỉ được thu tiền đặt cọc không quá 5% giá bán dự kiến khi dự án đã đáp ứng điều kiện kinh doanh, nhằm hạn chế tình trạng huy động vốn trái quy định và bảo vệ quyền lợi người mua.

Tại phiên thảo luận, các đại biểu Quốc hội Hải Phòng cũng kiến nghị nhiều giải pháp nhằm bảo đảm sự liên thông giữa ba luật.

Đại biểu Lã Thanh Tân đề nghị thống nhất thời điểm có hiệu lực và quy định chuyển tiếp, không buộc người dân, doanh nghiệp thực hiện lại những thủ tục đã hoàn thành hợp pháp.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị tăng cường cơ chế kiểm soát, giám sát việc xác định giá đất, bảo đảm quyền lợi của người dân và tính ổn định trong dự báo chi phí đầu tư.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga kiến nghị có cơ chế xử lý các dự án bất động sản đình trệ, cho phép nghiên cứu việc chuyển giao nghĩa vụ tài chính cho nhà đầu tư nhận chuyển nhượng với điều kiện chặt chẽ, không làm thất thu ngân sách. Đồng thời, cần bảo đảm người lao động khu vực phi chính thức được tiếp cận chính sách nhà ở xã hội công bằng, thuận lợi.

Các đại biểu cũng đề nghị mở rộng hình thức phát triển nhà ở cho thuê, tăng cường bảo vệ quyền lợi cư dân chung cư và kiểm soát việc sử dụng quỹ bảo trì.

Tiếp thu các ý kiến, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết Chính phủ sẽ chỉ đạo các cơ quan liên quan tiếp tục nghiên cứu, giải trình, hoàn thiện ba dự án luật và các văn bản hướng dẫn, bảo đảm tính thống nhất, khả thi, đáp ứng yêu cầu phát triển và quyền lợi chính đáng của người dân, doanh nghiệp.Gửi lên