Đây là biện pháp thuế quan đầu tiên được triển khai theo chiến lược mới của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Theo đó, Washington sử dụng Đạo luật Thương mại năm 1974 để điều tra và xử lý những hành vi mà Mỹ cho là không công bằng trong thương mại...

Từ ngày thứ Tư (22/7), Mỹ bắt đầu áp thuế quan bổ sung 25% đối với nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Brazil, bao gồm máy móc nông nghiệp, sản phẩm gỗ, ethanol và hàng may mặc. Động thái này tiếp tục đẩy căng thẳng lên cao trong mối quan hệ vốn đã nhiều bất đồng giữa hai quốc gia đông dân nhất Tây bán cầu.

Đây là biện pháp thuế quan đầu tiên được triển khai theo chiến lược mới của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Theo đó, Washington sử dụng Đạo luật Thương mại năm 1974 để điều tra và xử lý những hành vi mà Mỹ cho là không công bằng trong thương mại.

Chiến lược này được đưa ra sau khi Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 2 bác bỏ việc Nhà Trắng viện dẫn quyền hạn khẩn cấp để áp thuế quan đối ứng với hầu hết các đối tác thương mại.

Theo ước tính của Chính phủ Brazil và Liên đoàn Công nghiệp Quốc gia Brazil (CNI), lượng hàng xuất khẩu của nước này sang Mỹ chịu ảnh hưởng bởi mức thuế quan mới giá trị khoảng 7-11 tỷ USD, tương đương 18-26% tổng kim ngạch xuất khẩu sang thị trường Mỹ.

Để hạn chế tác động đối với người tiêu dùng và doanh nghiệp trong nước, Mỹ loại một số mặt hàng nhập khẩu quan trọng khỏi diện chịu thuế quan bổ sung, bao gồm thịt bò, cà phê, máy bay và linh kiện máy bay.

Brazil là quốc gia đầu tiên bị áp thuế quan sau một cuộc điều tra kéo dài một năm theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Cuộc điều tra tập trung vào những chính sách và hành vi thương mại mà Washington cho là không công bằng. Tuy nhiên, quyết định này gây tranh cãi vì Mỹ liên tục xuất siêu trong hoạt động thương mại với Brazil.

Washington cho rằng thuế quan là cần thiết để đối phó với nhiều chính sách của Brazil mà Mỹ coi là không công bằng, từ quy định về dịch vụ thanh toán điện tử, hạn chế khả năng tiếp cận thị trường ethanol cho đến vấn đề phá rừng trái phép.

Mức thuế quan bổ sung 25% bắt đầu có hiệu lực chỉ hai ngày trước khi mức thuế quan toàn cầu tạm thời 10% của Mỹ hết hạn. Trước đó, Mỹ từng áp thuế quan 50% đối với hàng hóa Brazil, buộc nhiều doanh nghiệp xuất khẩu nước này phải tìm kiếm thị trường thay thế. Tuy nhiên, mức thuế quan này sau đó đã bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ.

Theo các nhà phân tích, nhiều ngành kinh tế của Brazil đã chịu thiệt hại đáng kể trong quá trình thích ứng với những thay đổi liên tục trong chính sách thuế quan của Mỹ.

Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của ngành giày dép Brazil. Theo Hiệp hội Công nghiệp Giày dép Brazil (Abicalcados), cứ 5 đôi giày được nước này xuất khẩu thì có một đôi được bán sang Mỹ. Trước tác động của thuế quan, ngành này dự báo kim ngạch xuất khẩu trong năm nay sẽ giảm 7,1%, mạnh hơn mức giảm 3,6% được dự báo trước đó.

“Không có thị trường nào khác đủ khả năng thay thế Mỹ”, ông Toni Hajel, chủ doanh nghiệp xuất khẩu TH Shoes kiêm lãnh đạo liên đoàn ngành giày dép tại Franca, một trung tâm sản xuất giày lớn của bang Sao Paulo, chia sẻ với hãng tin Reuters.

Theo ông Hajel, khoảng 40% lượng giày xuất khẩu của Franca, tương đương 650.000 đôi mỗi năm, được bán sang Mỹ. Mức thuế quan mới sẽ khiến hoạt động kinh doanh này không còn khả thi. Các nhà sản xuất có thể phải sa thải lao động nếu Brazil không đàm phán giảm thuế quan hoặc không giành được miễn trừ cho ngành giày dép.

Các nhà kinh tế cảnh báo tình trạng bất ổn do các biện pháp thuế quan liên tục thay đổi, trong khi chỉ một số mặt hàng được miễn trừ, có thể gây ra hậu quả vượt xa những thiệt hại thương mại trước mắt.

“Điều này làm suy giảm niềm tin”, ông Gustavo Pessoa, giáo sư kinh tế tại trường Fundacao Getulio Vargas ở Sao Paulo, nhận định.

Theo ông Pessoa, thuế quan sẽ cản trở quan hệ thương mại lâu dài giữa hai nước. Các nhà nhập khẩu Mỹ có thể lo ngại thêm nhiều sản phẩm của Brazil sẽ bị đưa vào diện chịu thuế quan, trong khi doanh nghiệp Brazil có thể không muốn tiếp tục đầu tư vào các chuỗi cung ứng phục vụ riêng thị trường Mỹ.

Số liệu của CNI cho thấy các biện pháp thuế quan của Mỹ đã ảnh hưởng rõ rệt đến thương mại song phương. Trong nửa đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu của Brazil sang Mỹ giảm 2,6 tỷ USD, tương đương 13%, so với cùng kỳ năm 2025. Mức giảm chủ yếu đến từ các mặt hàng công nghiệp như sản phẩm sắt thép, sản phẩm dầu mỏ và bột giấy.

Brazil còn nằm trong một cuộc điều tra khác của Mỹ liên quan đến cáo buộc sử dụng lao động cưỡng bức. Cuộc điều tra dự kiến kết thúc vào ngày 24/7 và có thể khiến hàng hóa Brazil chịu thêm mức thuế quan bổ sung 12,5%. Nếu hai biện pháp được áp dụng đồng thời, tổng mức thuế quan bổ sung đối với một số mặt hàng có thể lên tới 37,5%.

Cũng trong ngày 22/7,  Chính phủ Brazil công bố gói tín dụng trị giá 18,5 tỷ real, tương đương 3,66 tỷ USD, để hỗ trợ các doanh nghiệp chịu ảnh hưởng bởi thuế quan mới của Mỹ. Tuy nhiên, gói tín dụng này mới được công bố và chưa thể giải ngân ngay, do vẫn phải chờ Quốc hội Brazil phê chuẩn. 

Đây là giai đoạn thứ ba của chương trình được Chính phủ Brazil triển khai vào năm ngoái nhằm ứng phó với đợt thuế quan đầu tiên của Mỹ. Chương trình cung cấp các khoản vay ưu đãi, đồng thời khuyến khích những ngành chịu ảnh hưởng tìm kiếm thị trường xuất khẩu thay thế.