Khoảng 18% kim ngạch xuất khẩu của Brazil sang Mỹ, tương đương 7 tỷ USD mỗi năm, sẽ chịu thuế quan bổ sung 25% từ ngày 22/7. Tuy nhiên, nhiều mặt hàng quan trọng như thịt bò, cà phê, đất hiếm, sản phẩm năng lượng và máy bay được miễn trừ...

Đây là bước đi đầu tiên trong chiến lược thuế quan mới của chính quyền Tổng thống Donald Trump, có thể tiếp tục ảnh hưởng tới hàng chục đối tác thương mại khác. Quyết định này mới được Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer công bố, đưa Brazil trở thành quốc gia đầu tiên bị áp thuế theo chiến lược mới của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump

Thuế quan mới này được đưa ra dựa trên kết quả một cuộc điều tra được thực hiện từ năm ngoái theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Quy định này cho phép Mỹ điều tra và áp dụng biện pháp đáp trả đối với những chính sách thương mại mà Washington cho là không công bằng hoặc gây bất lợi cho doanh nghiệp Mỹ.

Trước đó, ông Trump từng áp thuế quan đối ứng với hàng hóa nhập khẩu từ nhiều quốc gia theo đạo luật về tình trạng khẩn cấp. Trong khuôn khổ chính sách này, một số mặt hàng của Brazil phải chịu thuế lên tới 50%. Tuy nhiên, toàn bộ cơ chế thuế quan này đã bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ vào tháng 2. Sau quyết định của Tòa án Tối cao, chính quyền ông Trump áp thuế quan toàn cầu 10% tạm thời, đồng thời chuyển sang sử dụng Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 làm cơ sở pháp lý để áp thuế bổ sung 25% với hàng hóa Brazil.

Thuế bổ sung 25% sẽ có hiệu lực từ ngày 22/7, hai ngày trước khi mức thuế toàn cầu tạm thời 10% của ông Trump hết hạn. Quyết định cuối cùng tiếp tục miễn trừ cho nhiều mặt hàng chủ lực của Brazil, đồng thời mở rộng danh sách hàng hóa không phải chịu thuế.

Những cuộc điều tra khác theo Điều 301 được dự báo có thể dẫn tới các mức thuế tương tự đối với nhiều đối tác thương mại lớn của Mỹ, gồm Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Liên minh châu Âu (EU). Đây là một phần trong nỗ lực của ông Trump nhằm xây dựng lại chiến lược thương mại sau khi thuế đối ứng bị bác bỏ.

Quyết định của Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) được đưa ra sau nhiều tháng đàm phán không đạt kết quả giữa Washington và Brasilia. Khi đề xuất mức thuế này vào tháng 6, chính quyền ông Trump cáo buộc Brazil có nhiều hành vi không công bằng, từ chính sách thương mại kỹ thuật số đến tình trạng phá rừng trái phép.

“Các cuộc đàm phán sâu rộng với Brazil trong năm qua chưa giải quyết được những vấn đề này. Tuy nhiên, chúng tôi vẫn sẵn sàng tiếp tục đối thoại với Brazil để thúc đẩy những thay đổi cần thiết đối với các vấn đề được xác định trong cuộc điều tra”, ông Greer cho biết.

Về phần mình, Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva, người dự kiến tái tranh cử vào tháng 10, cho rằng quyết định của Mỹ không có cơ sở chính đáng. Trong các cuộc trao đổi riêng, giới chức Brazil từ lâu nhận định các mức thuế quan mới của Mỹ mang động cơ chính trị, khiến quá trình đàm phán khó đạt kết quả.

Ông Lula cho biết Brazil sẽ lập tức khởi động các biện pháp đáp trả, đồng thời xem xét đưa vụ việc ra cơ chế giải quyết tranh chấp của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Quyết định nhằm vào Brazil cũng có thể khiến nhiều đối tác thương mại khác của Mỹ lo ngại, trong đó có Ấn Độ. New Delhi đến nay vẫn gặp khó khăn trong việc đạt thỏa thuận thương mại với Washington, một phần do các cuộc điều tra theo Điều 301 liên quan tới việc thực thi lệnh cấm lao động cưỡng bức và tình trạng dư thừa công suất công nghiệp.

“Trường hợp của Brazil là lời cảnh báo đối với Ấn Độ”, ông Ajay Srivastava, nhà sáng lập tổ chức nghiên cứu Global Trade Research Initiative, nhận định với hãng tin Reuters.

Theo ông, điều này cho thấy Washington có thể sử dụng các biện pháp thương mại không chỉ trong những vấn đề liên quan tới thuế quan và khả năng tiếp cận thị trường, mà còn nhằm vào bất kỳ chính sách nào bị coi là gây bất lợi cho doanh nghiệp Mỹ.

Thuế quan bổ sung 25% sẽ áp dụng với hàng nghìn mặt hàng của Brazil, gồm đường, máy móc nông nghiệp, quần áo, thiết bị điện, giấy, gỗ, đồ nội thất và giày dép. USTR cho biết thuế quan này không áp dụng với các sản phẩm vốn đã chịu thuế theo Điều 232, gồm thép, nhôm, đồng, ô tô và một số mặt hàng khác.

Sau khi tiếp nhận ý kiến từ công chúng và các ngành liên quan, USTR đã điều chỉnh danh sách miễn trừ. Một số mặt hàng được đề xuất miễn thuế trước đó bị đưa trở lại diện chịu thuế.

Tuy nhiên, cơ quan này vẫn giữ nguyên miễn trừ cho các mặt hàng quan trọng như thịt bò, cà phê, đất hiếm, sản phẩm năng lượng, máy bay và linh kiện máy bay. Danh sách miễn trừ còn được bổ sung gang thỏi, thép phế liệu dùng tại các nhà máy luyện thép bằng lò hồ quang điện, cà phê hòa tan không hương liệu và mật ong hữu cơ.

Phòng Thương mại Mỹ tại Brazil (AmCham Brazil) cho biết danh sách hàng hóa được miễn thuế đã mở rộng 25% so với đề xuất ban đầu, bao phủ khoảng 11 tỷ USD kim ngạch thương mại mỗi năm. Con số này vẫn thấp hơn 2 tỷ USD so với kỳ vọng. Dù vậy, tổ chức này nhận định Brazil vẫn thuộc nhóm quốc gia gặp nhiều hạn chế nhất khi tiếp cận thị trường Mỹ.

USTR bắt đầu điều tra Brazil từ tháng 7/2025 với cáo buộc nước này áp dụng một số chính sách và hoạt động gây bất lợi cho doanh nghiệp Mỹ. Những vấn đề được Washington nêu ra gồm tình trạng phá rừng trái phép và hệ thống thanh toán tức thời Pix, vốn bị cho là làm giảm khả năng cạnh tranh của các công ty thẻ tín dụng. Phía Brazil kiên quyết bác bỏ toàn bộ cáo buộc trên.

Brazil cũng nằm trong một cuộc điều tra khác của USTR theo Điều 301, dự kiến hoàn tất vào ngày 24/7. Cuộc điều tra này xem xét nguy cơ hàng hóa nhập khẩu từ hàng chục quốc gia có liên quan tới lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng. Kết quả điều tra có thể mở đường để Mỹ áp thêm thuế quan 12,5%. Khi đó, các mặt hàng Brazil đồng thời thuộc phạm vi của cả hai biện pháp sẽ chịu tổng mức thuế bổ sung 37,5%.