Trong hơn 1 tháng trở lại đây, tỷ giá đồng yên Nhật Bản tương đối ổn định trong khoảng 157-158 yên đổi 1 USD, cho thấy những vấn đề mang tính cấu trúc khiến đồng tiền này khó tăng lên ngưỡng cao hơn...

Số liệu về can thiệp ngoại hối mà Tokyo mới công bố một lần nữa cho thấy những hạn chế của những động thái này trong việc bảo vệ tỷ giá đồng yên.

Theo số liệu được Bộ Tài chính Nhật Bản công bố ngày 9/11, trong thời gian từ tháng 7 đến tháng 9 năm nay, nhà chức trách đã có 3 lần can thiệp nhằm ngăn sự suy yếu của đồng yên, với tổng trị giá kỷ lục 15,39 nghìn tỷ yên, tương đương 97,1 tỷ USD. Trong đó bao gồm lần can thiệp 7,97 nghìn tỷ yên, tương đương hơn 50 nghìn tỷ USD, vào ngày 30/7, lần can thiệp 5,55 nghìn tỷ yên vào ngày 31/7, và lần can thiệp 1,87 nghìn tỷ yên vào ngày 3/8.

Ba lần can thiệp thị trường liên tiếp này đánh dấu đợt can thiệp lớn nhất từ trước đến nay của Nhật Bản nhằm nâng đỡ đồng nội tệ. Trước đó, trong thời gian từ tháng 4-5 năm nay, nhà chức trách Nhật Bản đã tiến hành can thiệp tỷ giá bằng cách mua vào 11,7 nghìn tỷ yên. Như vậy, năm nay, Tokyo đã mua vào hơn 27 nghìn tỷ yên để bảo vệ đồng yên.

GIÁ NĂNG LƯỢNG CÒN CAO, ĐỒNG YÊN CÒN KHÓ TĂNG GIÁ

Cơ quan chức năng Nhật Bản đã quyết định can thiệp vào thị trường sau khi đồng yên suy yếu xuống gần mức 164 yên đổi 1 USD vào tháng 7, mức thấp nhất của đồng yên trong gần 4 thập kỷ qua.

Kể từ đợt can thiệp đó - trong đó lần can thiệp thứ hai được thực hiện phối hợp với phía Mỹ, đánh dấu nỗ lực chung đầu tiên giữa hai nước nhằm hỗ trợ đồng yên trong suốt 28 năm qua) - tỷ giá đồng yên đã phần nào ổn định trở lại.

Đầu giờ chiều ngày 10/11 theo giờ Việt Nam, đồng yên giao dịch ở mức hơn 158 yên đổi 1 USD.

Theo tờ báo Nikkei Asia, nhà đầu tư ngày càng trở nên thận trọng sau hai đợt can thiệp tỷ giá của Nhật Bản trong năm nay, cùng những cảnh báo mà quan chức nước này liên tục đưa ra về biến động ty giá. Vào cuối tháng 8, Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Scott Bessent cũng bày tỏ niềm tin rằng Nhật Bản sẽ thực hiện các biện pháp để hỗ trợ đồng yên nếu cần thiết.

Mỗi khi tỷ giá USD/yên tiến gần đến mốc 160 yên đổi 1 USD, hoạt động bán USD để mua yên lại xuất hiện trên thị trường, giúp duy trì cặp tiền tệ này trong một biên độ tương đối hẹp, dao động trong khoảng 157-158 yên đổi 1 USD.

Áp lực bán đồng yên chưa được giải tỏa hoàn toàn, một phần do đồng USD vẫn đang phát huy vai trò kênh đầu tư an toàn được nhiều nhà đầu tư ưa chuộng khi cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran vẫn tiếp diễn. Ngoài ra, giá năng lượng còn cao cũng gây áp lực lên tỷ giá đồng yên vì Nhật Bản là một nước có mức độ phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu.

Phiên ngày 9/11, đồng USD giảm giá 0,3% so với đồng yên khi giá dầu giảm sâu. Tuy nhiên, nếu tính từ đầu năm, chỉ số Dollar Index đo sức mạnh của USD so với một rổ gồm 6 đồng tiền chủ chốt bao gồm đồng yên đã tăng gần 3,4%.

Ông Matthew Ryan, trưởng bộ phận chiến lược thị trường tại công ty Ebury, nhận định với Nikkei: "Tính chất dễ bị tổn thương của Nhật Bản trước cuộc khủng hoảng năng lượng vẫn là một yếu tố gây bất lợi cho đồng yên. Chênh lệch lãi suất lớn giữa Mỹ và Nhật Bản, một khoảng càng nới rộng hơn do lập trường thắt chặt chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), cùng với những lo ngại dai dẳng về tình hình tài chính công của Nhật Bản, càng làm gia tăng thêm áp lực này”.

Giá năng lượng tăng cao do xung đột tại Trung Đông đã gây sức ép lên cán cân thương mại của Nhật Bản, từ đó tác động tới tỷ giá yên, vì Nhật Bản cần mua nhiều USD hơn để thanh toán cho chi phí năng lượng đắt đỏ hơn.

YẾU TỐ CHÊNH LỆCH LỢI SUẤT VÀ DÒNG VỐN

Như ông Ryan đã đề cập, một số yếu tố cấu trúc khác cũng khiến đồng yên suy yếu bao gồm sự chênh lệch về lợi suất.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản đã tăng đáng kể trong năm nay, nhưng lợi suất trái phiếu chính phủ dài hạn trên toàn cầu nói chung cũng tăng mạnh trong bối cảnh lo ngại ngày càng lớn về lạm phát và nợ công.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm hiện ở mức khoảng 2,6%. Trong tháng 9, lợi suất của kỳ hạn này đã vượt mốc 3,1%, chạm mức cao nhất kể từ năm 1996. Trong khi đó, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm đang dao động gần mức 5%, còn lợi suất trái phiếu chính phủ Anh kỳ hạn 10 năm ở mức hơn 5,1%.

Sự chênh lệch này tạo động lực để các nhà đầu tư Nhật Bản chuyển vốn sang các tài sản nước ngoài có lợi suất cao hơn, gây áp lực lên đồng yên.

Bên cạnh đó, dòng vốn từ Nhật Bản chảy ra nước ngoài cũng tạo áp lực giảm giá đối với đồng yên.

Các doanh nghiệp Nhật Bản đang đầu tư ra nước ngoài để tìm kiếm cơ hội tăng trưởng mạnh mẽ hơn, khi dân số già hóa và suy giảm trong nước gây ảnh hưởng tiêu cực đến triển vọng kinh tế Nhật. Đồng thời, các nhà đầu tư tổ chức Nhật Bản cũng đang phân bổ nhiều vốn hơn ra thị trường quốc tế, nơi họ có thể tiếp cận đa dạng các cơ hội đầu tư như tín dụng tư nhân, vốn cổ phần tư nhân, cơ sở hạ tầng và các loại tài sản khác.

Dữ liệu từ Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cho thấy xu hướng giảm của tỷ giá hối đoái thực tế hiệu dụng (REER) của đồng yên - một thước đo sức mạnh tổng thể của đồng tiền này so với các loại tiền tệ khác, được tính toán dựa trên biến động giá cả và khối lượng thương mại.

Đồng yên hiện vẫn trong xu hướng giảm giá so với các đồng tiền chủ chốt như USD và euro, cũng như một số đồng tiền tại châu Á như won Hàn Quốc, nhân dân tệ Trung Quốc, peso Philippines, rupiah Indonesia và baht Thái.

MỘT VÀI TÍN HIỆU TÍCH CỰC

Theo Nikkei, một yếu tố tiềm năng có thể giúp đồng yên mạnh lên là kết quả cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ tuần trước, với chiến thắng áp đảo thuộc về Đảng Dân chủ. Khi Đảng Dân chủ chấm dứt sự kiểm soát của Đảng Cộng hòa đối với cả hai viện Quốc hội, một chính quyền bị chia rẽ - với Tổng thống Donald Trump của Đảng Cộng hòa nắm Nhà Trắng - có thể hạn chế chi tiêu liên bang và gây áp lực giảm lãi suất tại Mỹ, từ đó thu hẹp khoảng cách lãi suất giữa Mỹ và Nhật Bản.

Những lo ngại ngày càng tăng về các hạn chế đối với hoạt động xây dựng trung tâm dữ liệu cùng làn sóng bán tháo cổ phiếu công nghệ trên thị trường chứng khoán Mỹ cũng có thể xoay chuyển tình thế, tạo lợi thế cho đồng yên.

Các chuyên gia phân tích tại công ty Citi Research nhận định: "Xét từ góc độ chính sách tiền tệ của Mỹ và tác động của chính sách đó đối với cặp tỷ giá USD/JPY, các diễn biến của cuộc xung đột ở Vùng Vịnh và giá dầu thô sẽ là những yếu tố then chốt".

Báo cáo này cho rằng chương trình nghị sự kinh tế của ông Bessent về cơ bản hướng tới việc hạ lãi suất tại Mỹ và làm suy yếu đồng USD. Tuy nhiên, trong bối cảnh giá dầu còn cao làm gia tăng rủi ro lạm phát, theo Citi, "sẽ là quá mạo hiểm nếu Mỹ từ bỏ chính sách đồng USD mạnh vốn đã được thiết lập từ lâu".

Tại Tokyo, Thủ tướng Sanae Takaichi đã công bố một chương trình nghị sự tăng trưởng đầy tham vọng, với mục tiêu huy động 370 nghìn tỷ yên vốn đầu tư công - tư vào 17 lĩnh vực, bao gồm cả trí tuệ nhân tạo (AI), nhằm đảo ngược xu hướng dòng vốn chảy ra nước ngoài. Dù vậy, với lộ trình đầu tư kéo dài đến năm tài chính 2040, nỗ lực này khó có thể giúp đồng yên thoát khỏi tình trạng suy yếu trong ngắn hạn.

Ông Ryan, chuyên gia tại Ebury, nhận định: "Trong tương lai gần, chúng tôi dự báo cặp tỷ giá USD/JPY sẽ tiếp tục dao động trong biên độ hẹp ngay dưới ngưỡng 160 yên/USD, chừng nào giá năng lượng còn ở mức cao" và khả năng nhà chức trách Nhật Bản can thiệp thị trường tiếp tục kìm hãm rủi ro mất giá thêm nữa của đồng yên.

Nhìn xa hơn đến năm 2027, ông Ryan cho rằng đồng yên - vốn đang bị định giá thấp so với giá trị thực - có thể phục hồi về vùng 153 yên/USD khi chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và Nhật Bản thu hẹp lại.

Ông Masahiko Loo, chiến lược gia trưởng về thu nhập cố định tại công ty State Street Investment Management, cũng nhìn thấy những tín hiệu tích cực đối với đồng yên. Ông cho biết: "Khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tiến gần đến điểm cuối của chu kỳ thắt chặt lãi suất, lượng tiền mặt trong nước đang đứng ngoài thị trường có thể sẽ dần quay trở lại đầu tư vào trái phiếu chính phủ Nhật Bản”.