Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) ngày 30/10 đưa ra quyết định giữ nguyên lãi suất, đồng thời tuyên bố giành chiến thắng trong cuộc chiến kéo dài gần 14 năm nhằm đạt mục tiêu lạm phát...

Cơ quan này cũng bày tỏ sự cảnh giác trước các rủi ro lạm phát, gợi mở khả năng có đợt tăng lãi suất tiếp theo vào tháng 12.

Với tốc độ lạm phát cơ bản của Nhật Bản đã đạt gần mức mục tiêu 2%, BOJ cho biết họ cần tập trung vào việc duy trì lạm phát ổn định quanh mức này. Đây được xem là một tín hiệu cho thấy chính sách của BOJ đã bước sang một giai đoạn mới, mang thiên hướng thắt chặt hơn, với khả năng điều chỉnh tăng lãi suất vài tháng một lần.

Mặc dù không cam kết cụ thể về lộ trình tăng lãi suất, Thống đốc Kazuo Ueda cho biết BOJ sẽ thảo luận về lãi suất tại mỗi cuộc họp, bao gồm cả cuộc họp tiếp theo vào tháng 12, theo hướng tập trung vào các rủi ro lạm phát.

"Việc giữ lạm phát cơ bản ổn định quanh mức mục tiêu là rất quan trọng. Điều đó không có nghĩa là chúng tôi sẽ chỉ ngồi yên chờ đợi. Chúng tôi sẽ điều chỉnh chính sách tiền tệ một cách phù hợp để đảm bảo lạm phát cơ bản duy trì ổn định quanh mức 2%”, hãng tin Reuters dẫn lời ông Ueda phát biểu tại một cuộc họp báo sau khi BOJ kết thúc cuộc họp chính sách tiền tệ kéo dài hai ngày.

RỦI RO LẠM PHÁT NGÀY CÀNG LỚN

Sự thay đổi lớn trong triển vọng chính sách tiền tệ này đưa BOJ vào cùng hàng ngũ với các ngân hàng trung ương tại Mỹ và châu Âu vốn cũng đang cân nhắc tăng lãi suất trong thời gian tới để ứng phó với các rủi ro lạm phát xuất phát từ sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) và cú sốc năng lượng do cuộc chiến tranh Mỹ - Iran gây ra.

Lần họp này, BOJ đã giữ nguyên lãi suất chính sách ở mức 1,25%, một quyết định nằm trong dự báo của thị trường. Việc không tăng lãi suất liên tục có thể giúp BOJ có thêm thời gian để đánh giá tác động của các đợt tăng lãi suất trước đó đối với điều kiện tài chính. Lần tăng lãi suất gần đây nhất của BOJ diễn ra vào tháng 9/2026.

Ông Hajime Takata, một thành viên có quan điểm cứng rắn trong hội đồng chính sách tiền tệ của BOJ, đã phản đối quyết định giữ nguyên lãi suất. Ông đề xuất nâng lãi suất lên 1,5% nhưng không nhận được sự ủng hộ của các thành viên còn lại.

Trong một động thái bất ngờ đánh dấu bước chuyển dịch xa hơn khỏi chính sách tiền tệ siêu nới lỏng, BOJ cho biết sẽ đẩy nhanh tốc độ bán ra chứng chỉ quỹ ETF trong bảng cân đối kế toán của cơ quan này, bắt đầu từ tháng 1/2027, với quy mô tăng lên 860 tỷ yên, tương đương 5,5 tỷ USD, mỗi năm, so với mức 330 tỷ yên hiện tại.

Khi được hỏi lý do tại sao BOJ quyết định giữ nguyên lãi suất, Thống đốc Ueda cho biết: "Chúng tôi nhận thấy cần phải xem xét kỹ lưỡng hơn các rủi ro về kinh tế và giá cả, cũng như các điều kiện tài chính".

Ông nói thêm: "Tuy nhiên, lạm phát cơ bản đã đạt đến mức phù hợp với mục tiêu giá cả của chúng tôi. Các điều kiện tài chính vẫn đang ở trạng thái nới lỏng. Hiện có nhiều rủi ro khiến lạm phát tăng cao hơn dự kiến. Do đó, chúng tôi phải cảnh giác với nguy cơ lạm phát vượt mục tiêu".

Theo giới phân tích, phát biểu này tiếp tục duy trì kỳ vọng về một đợt tăng lãi suất vào tháng 12.

Trong báo cáo triển vọng hàng quý, BOJ đã nâng dự báo lạm phát tiêu dùng lõi - thước đo không bao gồm nhóm thực phẩm tươi sống - cho năm tài khóa kết thúc vào tháng 3/2028 lên 2,6%, so với mức 2,4% được dự báo cách đây 3 tháng. Cơ quan này cũng điều chỉnh tăng dự báo đối với chỉ số lạm phát "cốt lõi của cốt lõi" - thước đo không bao gồm cả thực phẩm tươi sống và năng lượng - cho 2 năm tài khóa tiếp theo.

BOJ cũng cho biết kỳ vọng lạm phát dài hạn đang "dao động quanh mức 2%", cho thấy niềm tin rằng đà tăng bền vững của giá cả và tiền lương đang ngày càng ăn sâu vào tâm lý công chúng. Trong báo cáo trước đó công bố vào tháng 7, BOJ đã nhận định lạm phát lõi đang tiến gần đến mục tiêu 2% khi kỳ vọng lạm phát dài hạn dần tăng lên.

Ông Kazutaka Maeda, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Viện Nghiên cứu Meiji Yasuda, nhận định với Reuters: "Mặc dù các dự báo lạm phát vẫn nhìn chung phù hợp với mục tiêu 2%, nhưng BOJ dường như ngày càng lưu tâm đến khả năng lạm phát có thể vượt mục tiêu. Thay vì duy trì khoảng cách 6 tháng giữa các đợt tăng lãi suất như giả định trước đây, BOJ có thể đang cân nhắc thực hiện điều chỉnh 3 tháng một lần. Điều này biến cuộc họp tháng 12 trở thành thời điểm khả thi cho đợt tăng lãi suất tiếp theo".

BƯỚC NGOẶT CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ

Việc tuyên bố đạt được mục tiêu lạm phát 2% đánh dấu một bước ngoặt đối với BOJ, cơ quan đã dành phần lớn lịch sử hoạt động kể từ khi giành được độc lập về mặt pháp lý từ chính phủ vào năm 1998 để chống lại tình trạng giá cả tăng trưởng ở mức thấp hoặc âm.

Dưới thời cựu Thống đốc Haruhiko Kuroda, vào năm 2013, BOJ đã triển khai các biện pháp kích thích tiền tệ quy mô lớn nhằm đưa Nhật Bản thoát khỏi tình trạng giảm phát và thúc đẩy lạm phát đạt mục tiêu 2%. Ngay cả sau khi chấm dứt các biện pháp nới lỏng phi truyền thống vào năm 2024, BOJ vẫn tỏ ra thận trọng trong việc tăng lãi suất, với quan điểm rằng lạm phát cơ bản - tức biến động giá không bao gồm các yếu tố nhất thời và được thúc đẩy bởi nhu cầu nội địa - vẫn thấp hơn mục tiêu đề ra.

Trước áp lực lạm phát gia tăng do chi phí năng lượng cao dai dẳng và giá hàng nhập khẩu tăng cao - một hệ quả từ việc đồng yên suy yếu - BOJ đã có hai đợt tăng lãi suất trong năm nay, vào tháng 6 và tháng 9. Khoảng cách thời gian giữa hai đợt tăng này ngắn hơn so với tần suất khoảng 2 lần mỗi năm trong giai đoạn 2024-2025.

Phần lớn các chuyên gia phân tích được Reuters khảo sát cho rằng BOJ sẽ nâng lãi suất chính sách lên 1,5% vào tháng 12, và tiếp tục tăng trong năm tới. Họ dự báo mức lãi suất cuối cùng trong chu kỳ thắt chặt này của BOJ sẽ nằm trong khoảng từ 1,75-2%.

Tuy nhiên, giá cả leo thang có thể gây áp lực lên chi tiêu của người dân Nhật Bản. Các hộ gia đình nước này - vốn phần lớn chưa từng trải qua tình trạng giá cả tăng trên diện rộng trong suốt cuộc đời mình - đang bắt đầu tìm kiếm các mặt hàng giảm giá.

Khi lãi suất chính sách tiến gần đến mức được coi là trung tính đối với nền kinh tế, BOJ cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá tác động từ các đợt tăng lãi suất trước đó đối với điều kiện tài chính trong nước.

BOJ cho biết các điều kiện tài chính vẫn đang ở trạng thái nới lỏng, cho thấy dư địa để tiếp tục tăng lãi suất. Tuy nhiên, báo cáo mới nhất của cơ quan này lưu ý rằng lãi suất thực tế "đã tăng lên gần đây, dù lãi suất ở các kỳ hạn ngắn vẫn ở mức thấp". Trong báo cáo tháng 7, BOJ từng nhận định lãi suất thực tế "đang ở mức âm, chủ yếu tại các kỳ hạn từ ngắn đến trung hạn".

Khi đề cập đến thời điểm cho các đợt tăng lãi suất trong tương lai, Thống đốc Ueda cho biết: "Tốc độ tăng sẽ phụ thuộc phần lớn vào các dữ liệu sắp tới. Chúng tôi không thể quyết định trước việc sẽ cần thời gian bao nhiêu tháng giữa mỗi lần tăng lãi suất. Chúng tôi phải thận trọng xem xét các điều kiện tài chính, vì những gì mà chúng ta thấy hiện nay chưa chắc đã phản ánh đầy đủ tác động tích lũy từ các đợt điều chỉnh lãi suất trước đây”.