Các chuyên gia cho rằng tính minh bạch, khả năng dự báo của pháp luật và cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả sẽ là những yếu tố quan trọng để củng cố niềm tin nhà đầu tư khi Việt Nam phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế...

Ngày 25/8 đã diễn ra sự kiện Chuỗi bài giảng Loseby 2026 diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh, với sự tham gia của các chuyên gia pháp lý, tư pháp, tài chính cùng đại diện cộng đồng doanh nghiệp Anh - Việt.

Sự kiện do Hiệp hội Doanh nghiệp Anh Quốc tại Việt Nam (BritCham Việt Nam) phối hợp với Dragon Capital tổ chức, với sự hỗ trợ của Đại sứ quán Anh tại Hà Nội và Tổng Lãnh sự quán Anh tại TP. Hồ Chí Minh.

Phát biểu tại sự kiện, ông Denzel Eades, Chủ tịch BritCham Việt Nam, nhận định khung pháp lý minh bạch cùng các thể chế tư pháp độc lập là nền tảng của niềm tin đối với nhà đầu tư quốc tế. Khi Việt Nam đẩy nhanh mục tiêu phát triển một Trung tâm tài chính quốc tế (IFC) có khả năng cạnh tranh quốc tế, cộng đồng doanh nghiệp Anh sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm trong các lĩnh vực luật thương mại, giải quyết tranh chấp và hoàn thiện quy định quản lý.

KINH NGHIỆM PHÁP LÝ CHO VIFC

Tại phiên thảo luận “Các vấn đề pháp lý trong quá trình phát triển trung tâm tài chính quốc tế”, các chuyên gia đã trao đổi về những yếu tố ảnh hưởng đến niềm tin của nhà đầu tư như tính minh bạch, khả năng dự báo của pháp luật, hiệu quả giải quyết tranh chấp và mức độ phù hợp với các giao dịch tài chính xuyên biên giới. Đồng thời, chia sẻ kinh nghiệm vận hành tại các trung tâm tài chính quốc tế, qua đó gợi mở những vấn đề Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện trong quá trình xây dựng IFC.

Theo ông Dominic Scriven OBE, Chủ tịch kiêm Nhà sáng lập của Dragon Capital, tính rõ ràng, nhất quán và khả năng dự báo của môi trường pháp lý là nền tảng để củng cố niềm tin, giúp doanh nghiệp hoạch định chiến lược và cam kết nguồn vốn dài hạn tại Việt Nam.

“Với cam kết đầu tư lâu dài tại Việt Nam, chúng tôi đánh giá cao những nỗ lực không ngừng của Việt Nam trong việc xây dựng môi trường pháp lý và kinh doanh thuận lợi, ổn định và hiệu quả”, ông Dominic chia sẻ.

Từ góc độ quản lý tài chính, ông Stephen Glynn, chuyên gia quốc tế của chương trình UK PACT, cho biết cơ quan quản lý tại một trung tâm tài chính quốc tế thường đảm nhiệm đồng thời nhiều chức năng, từ giám sát hoạt động kinh doanh, an toàn tài chính của các tổ chức đến cấp phép và xác định các chủ thể được phép hoạt động.

Điều này đòi hỏi Việt Nam phải xây dựng đội ngũ có năng lực phù hợp với môi trường tài chính quốc tế. Kinh nghiệm từ Dubai cho thấy các trung tâm tài chính mới thường phải thu hút chuyên gia từ nhiều thị trường như Anh, Mỹ, Australia, Singapore và Hong Kong.

Từ thực tiễn tư vấn doanh nghiệp, bà Linh Bùi, Đối tác và Trưởng bộ phận Việt Nam tại Allens, cho rằng cách xử lý mối quan hệ giữa pháp luật áp dụng chung tại Việt Nam và hệ thống quy định chuyên biệt dành cho VIFC sẽ là vấn đề được nhà đầu tư quan tâm.

Theo bà, ngay trong quá trình áp dụng pháp luật hiện hành, doanh nghiệp đôi khi vẫn phải đối mặt với những cách hiểu khác nhau về cùng một quy định. Khi VIFC có thêm một lớp quy định chuyên biệt, yêu cầu về tính rõ ràng và nhất quán trong áp dụng pháp luật càng trở nên quan trọng.

Một điểm đáng chú ý của mô hình VIFC là khả năng cho phép phán quyết của tòa án chuyên biệt được thi hành trực tiếp, thay vì phải trải qua quy trình công nhận và cho thi hành như đối với một số phán quyết của tòa án nước ngoài. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng vẫn cần làm rõ việc thi hành phán quyết đối với tài sản nằm ngoài VIFC, cũng như các vấn đề liên quan đến phá sản, tài sản bảo đảm và bất động sản.

BA VẤN ĐỀ PHÁP LÝ CẦN TIẾP TỤC HOÀN THIỆN

Chia sẻ với VnEconomy, ông Andrew Oldland KC, Trưởng nhóm công tác về Trung tâm Tài chính Quốc tế của TheCityUK, cho biết Việt Nam đã có những bước tiến trong xây dựng khung pháp lý cho tòa án chuyên biệt của VIFC.

Cam kết chính trị của Việt Nam đối với việc phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế thông qua Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội là khá rõ ràng. Một số hoạt động có thể triển khai trước, trong khi những lĩnh vực khác cần thêm thời gian để hoàn thiện khung pháp lý và thể chế. Tuy nhiên xây dựng mô hình pháp lý mới chỉ là bước đầu, điều quan trọng là tạo dựng niềm tin rằng mô hình đó phù hợp và có khả năng vận hành hiệu quả. 

Luật hiện hành đã tạo cơ sở để tòa án hoạt động, cho phép áp dụng án lệ trong xét xử và trao cho các bên quyền lựa chọn luật áp dụng trong hợp đồng. Tuy nhiên, vẫn còn ba vấn đề chính cần tiếp tục hoàn thiện:

Thứ nhất là bảo đảm tính độc lập của tư pháp, bao gồm các cơ chế liên quan đến nhiệm kỳ và vị trí của thẩm phán. Việt Nam cũng cần thu hút các thẩm phán có kinh nghiệm trong hệ thống thông luật (common law), có khả năng xử lý các tranh chấp thương mại phức tạp và đưa ra phán quyết với lập luận rõ ràng, giúp các bên có thể dự đoán cách những vụ việc tương tự được giải quyết.

Thứ hai là tính chung thẩm của phán quyết. Theo ông, cần làm rõ cơ chế để quyết định của tòa án VIFC không bị kháng cáo lên hệ thống tòa án nhân dân. Đồng thời, phạm vi thẩm quyền cũng cần được xác định rõ, bao gồm những tranh chấp thuộc thẩm quyền của tòa VIFC và những tranh chấp tiếp tục được giải quyết tại hệ thống tòa án nhân dân.

Thứ ba là cơ chế thi hành phán quyết. Dù pháp luật đã có quy định về việc thi hành trực tiếp các phán quyết của tòa, cách xử lý đối với tài sản nằm ngoài VIFC vẫn cần được làm rõ. Đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thực tế của thiết chế xét xử chuyên biệt.

Theo luật sư Oldland, cam kết của Việt Nam đối với việc phát triển trung tâm tài chính quốc tế là rõ ràng và quá trình này đang được thúc đẩy trở lại. Tuy nhiên, một số lĩnh vực có thể triển khai trước, trong khi những lĩnh vực khác cần thêm thời gian để hoàn thiện khung pháp lý và thể chế.

Nhà đầu tư cần biết rõ lĩnh vực mình đầu tư, quyền lợi được bảo vệ như thế nào và trong trường hợp phát sinh sự cố không do lỗi của mình, khả năng thu hồi vốn được bảo đảm ra sao. Theo ông Oldland, VIFC được thành lập để giải quyết một phần quan trọng của bài toán này. Một môi trường pháp lý đáng tin cậy không chỉ giúp giảm rủi ro cho nhà đầu tư mà còn có thể thúc đẩy thị trường dịch vụ tài chính Việt Nam phát triển theo thông lệ quốc tế.

VIFC cũng có thể tạo không gian phù hợp để phát triển fintech và các công nghệ tài chính mới, trước khi những mô hình phù hợp được mở rộng ra thị trường Việt Nam.

Những trao đổi tại Loseby 2026 cho thấy, bên cạnh chính sách và hạ tầng tài chính, nền tảng pháp lý, năng lực tư pháp và cơ chế giải quyết tranh chấp sẽ là những điều kiện quan trọng để VIFC tạo dựng niềm tin, thu hút các định chế tài chính quốc tế và từng bước hình thành vị thế trên bản đồ tài chính khu vực.