Thặng dư thương mại của Trung Quốc tăng mạnh hơn dự báo trong tháng 9 do xuất khẩu tiếp tục tăng trưởng bùng nổ, đưa nước này tiến gần đến việc vượt qua mức thặng dư kỷ lục của năm ngoái và có khả năng làm gia tăng căng thẳng thương mại với các đối tác lớn...

Số liệu hải quan công bố ngày 14/19 cho thấy kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc tăng 36,3% so với cùng kỳ năm ngoái, vượt xa mức tăng 25% của tháng 8 và cao hơn nhiều so với dự báo tăng 25,5% mà các nhà kinh tế đưa ra trong một cuộc khảo sát của hãng tin Reuters.

Mức tăng trưởng xuất khẩu tháng 9 của Trung Quốc là nhanh nhất kể từ tháng 2 năm nay, thời điểm xuất khẩu của nước này ghi nhận mức tăng 39,6%.

Nhập khẩu cũng duy trì đà tăng mạnh, với mức tăng 31% so với mức tăng 28,2% của tháng 8 và vượt xa dự báo tăng 24,5% của các chuyên gia kinh tế.

Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu đạt 447,18 tỷ USD và kim ngạch nhập khẩu đạt 313,65 tỷ USD.

Nhu cầu lớn của toàn cầu đối với linh kiện bán dẫn và các sản phẩm công nghệ xanh đã giúp các nhà máy tại Trung Quốc duy trì hoạt động ở mức cao, qua đó giảm bớt áp lực lên các nhà hoạch định chính sách trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trước bối cảnh nhu cầu và đầu tư trong nước còn ảm đạm.

Ông Vương Quân, Phó tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Trung Quốc, phát biểu tại một cuộc họp báo rằng sẽ có những yếu tố bất định từ bên ngoài, bao gồm xung đột địa chính trị, có thể ảnh hưởng đến hoạt động thương mại của Trung Quốc. Tuy nhiên, ông cũng khẳng định vẫn có nền tảng và động lực hỗ trợ cho xu hướng tăng trưởng mạnh mẽ của hoạt động xuất nhập khẩu của Trung Quốc trong quý 4/2026.

Giới phân tích kỳ vọng hoạt động thương mại của Trung Quốc sẽ tiếp tục sôi động trong thời gian tới, với các sản phẩm công nghệ đóng vai trò chủ đạo thúc đẩy cả xuất khẩu và nhập khẩu.

"Các mối quan hệ thương mại then chốt dường như sẽ duy trì ổn định cho đến cuối năm, giúp giữ vững động lực tăng trưởng chính của kinh tế Trung Quốc trong năm nay", ông Lynn Song - chuyên gia kinh tế trưởng về Trung Quốc của ngân hàng ING - nhận định với Reuters.

Trong 9 tháng đầu năm nay, thặng dư thương mại của Trung Quốc đạt 938,11 tỷ USD, đưa cường quốc sản xuất này tiến gần đến cột mốc thặng dư 1.000 tỷ USD sớm hơn dự kiến, trừ khi xuất khẩu sụt giảm mạnh trong quý cuối cùng của năm. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, khả năng xảy ra sự sụt giảm như vậy là rất thấp.

Thặng dư thương mại của Trung Quốc đã vượt mốc 1.000 tỷ USD vào tháng 11 năm ngoái và đạt mức kỷ lục 1.189 tỷ USD tính chung cả năm.

Với xuất khẩu tăng mạnh hơn nhập khẩu, thặng dư thương mại tháng 9 của Trung Quốc đã nới rộng lên mức 133,53 tỷ USD. Trong đó, thặng dư thương mại của Trung Quốc với Mỹ đạt 34,01 tỷ USD, cao nhất trong 20 tháng, và thặng dư với Liên minh châu Âu(EU) tăng lên mức 34,8 tỷ USD.

Thỏa thuận với EU nhằm hạn chế xuất khẩu xe hybrid của Trung Quốc sang khối này, được công bố cách đây ít ngày, có khả năng sẽ gây áp lực lên hoạt động xuất khẩu ô tô đang bùng nổ của Trung Quốc trong thời gian tới. Tuy nhiên, do các biện pháp thương mại dự kiến sẽ được triển khai vào tháng 12, các nhà xuất khẩu có thể sẽ đẩy mạnh hoạt động giao hàng để tranh thủ thời gian còn lại.

Ông Nguyễn Hoàng Nam, một chuyên gia kinh tế về Trung Quốc tại công ty nghiên cứu Capital Economics, nhận định: "Việc thặng dư thương mại của Trung Quốc với châu Âu gia tăng có thể thúc đẩy EU áp đặt các biện pháp hạn chế rộng hơn so với thỏa thuận hạn hẹp đạt được tuần trước, nhưng chúng tôi dự báo tác động tiêu cực về mặt kinh tế đối với Trung Quốc sẽ không đáng kể”.

Cuộc gặp thượng đỉnh vào tháng 9 giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Washington đã mang lại kết quả là việc gia hạn thỏa thuận "đình chiến" thuế quan, cũng như cam kết cắt giảm thuế đối với lượng hàng hóa trị giá 30 tỷ USD từ mỗi bên.

Các mặt hàng công nghệ cao và ô tô tiếp tục là động lực chính cho hoạt động xuất khẩu của Trung Quốc trong năm nay. Trong đó, giá trị xuất khẩu bán dẫn tăng 108,1% trong 9 tháng đầu năm so với cùng kỳ năm ngoái. Xuất khẩu ô tô cũng tăng trưởng hơn 50% xét cả về giá trị lẫn số lượng.

Trong bối cảnh quá trình phát triển cơ sở hạ tầng AI toàn cầu chưa có dấu hiệu chững lại, các chuyên gia phân tích dự báo nhu cầu đối với các sản phẩm công nghệ do Trung Quốc sản xuất, bao gồm cả các mặt hàng bán dẫn, sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao.

Sức mạnh của hoạt động xuất khẩu cho thấy các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc vẫn có thể dựa vào các biện pháp hỗ trợ chính sách ở mức vừa phải để đạt được mục tiêu tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) cả năm khoảng 4,5-5% mà Bắc Kinh đề ra vào đầu năm nay.

Dù vậy, rủi ro gia tăng mâu thuẫn giữa Trung Quốc với các đối tác thuơng mại lớn đang hiện hữu khi nước này tiếp tục bảo vệ các chính sách công nghiệp và tiền tệ của mình, những chính sách mà Washington và Brussels cho là nguyên nhân dẫn đến thặng dư thương mại khổng lồ của Trung Quốc.

Tuần trước, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) đã bác bỏ những chỉ trích nhằm vào chính sách tỷ giá hối đoái của nước này. Trong một tuyên bố dài, PBOC khẳng định Trung Quốc chưa bao giờ chủ động phá giá đồng tiền để cạnh tranh, đồng thời bác bỏ cáo buộc cho rằng Trung Quốc cố tình giữ đồng nhân dân tệ ở mức thấp một cách nhân tạo nhằm giành lợi thế thương mại.

Theo giới phân tích, bất kỳ cú sốc lớn nào đối với xuất khẩu của Trung Quốc - động lực tăng trưởng then chốt của kinh tế nước này hiện nay - đều có thể thúc đẩy các nhà hoạch định chính sách tăng cường các biện pháp kích thích nhằm giải quyết tình trạng nhu cầu nội địa yếu kém và cuộc suy thoái kéo dài của thị trường bất động sản.